Buzz
| Đại Việt sử ký | |
|---|---|
| 大越史記 | |
| Thông tin sách | |
| Tác giả | Lê Văn Hưu |
| Quốc gia | Đại Việt |
| Ngôn ngữ | chữ Hán |
| Chủ đề | Lịch sử Việt Nam |
| Thể loại | Lịch sử |
| Nhà xuất bản | Nhà Trần |
| Ngày phát hành | 1272 |
| Cuốn sau | Đại Việt sử ký toàn thư |
Lịch sử Đại Việt (chữ Hán: 大越史記) là tác phẩm lịch sử đầu tiên của Việt Nam, được biên soạn bởi Lê Văn Hưu thời Trần. Bộ sách gồm 30 tập, ghi chép về lịch sử Việt Nam từ Triệu Vũ Đế đến Lý Chiêu Hoàng. Hiện nay bộ sách không còn tồn tại và được cho là đã bị mang về Trung Quốc trong thời kỳ Minh thuộc. Tuy nhiên, Ngô Sĩ Liên đã tham khảo để viết Lịch sử Đại Việt toàn thư, trong đó có trích dẫn một số bình luận của Lê Văn Hưu về các nhân vật lịch sử.
Sau khi hoàn thành vào năm 1272, Lê Văn Hưu đã dâng bộ sách cho vua Trần Thánh Tông và được triều đình thưởng công xứng đáng.
Quá trình biên soạn
Lê Văn Hưu, một học giả nổi bật dưới triều đại Trần, từng giữ các chức vụ như Kiểm pháp quan, Binh bộ thượng thư, và sau đó thăng chức Hàn lâm viện học sĩ, Quốc sử viện giám tu. Theo lệnh của vua Trần Thái Tông, ông đã soạn thảo bộ chính sử đầu tiên của nhà Trần, mang tên Lịch sử Đại Việt. Bộ sách gồm 30 tập, được hoàn thành và trình lên vua Trần Thánh Tông vào tháng 1 năm 1272 và nhận được nhiều lời khen từ vua. Lê Tắc trong An Nam chí lược cho rằng Lịch sử Đại Việt của Lê Văn Hưu dựa trên bộ Việt chí (越志) của Trần Phổ, được viết dưới triều Trần Thái Tông.
Trong thời kỳ Minh thuộc, nhiều tài liệu quý giá của Đại Việt, bao gồm Lịch sử Đại Việt, đã bị triều Minh tịch thu và mang về Trung Quốc, dẫn đến việc tác phẩm này bị mất. Tuy nhiên, nội dung của Lịch sử Đại Việt và các bình luận của Lê Văn Hưu về các sự kiện lịch sử đã được nhà sử học Phan Phu Tiên ghi chép lại và sử dụng làm tài liệu để biên soạn bộ chính sử đầu tiên của triều Lê dưới thời vua Lê Nhân Tông vào năm 1455. Bộ Lịch sử Đại Việt của Phan Phu Tiên bổ sung thêm giai đoạn từ năm 1223, khi Trần Thái Tông lên ngôi, đến năm 1427, khi quân Minh rút lui sau thất bại của Lê Lợi. Bộ sử của Phan Phu Tiên gồm 10 quyển với tên gọi Lịch sử Đại Việt tục biên (大越史記續編) hoặc Quốc sử biên lục. Sau đó, nhà sử học Ngô Sĩ Liên đã dựa trên các tác phẩm của Lê Văn Hưu và Phan Phu Tiên để biên soạn bộ Lịch sử Đại Việt toàn thư gồm 15 quyển, hoàn thành vào năm 1479.
Lịch sử Đại Việt, bộ sách còn lại từ thời Minh thuộc, cũng được xem như một phần của Lịch sử Đại Việt.
Nội dung
Do bản gốc của Lịch sử Đại Việt đã được sử dụng trong các tác phẩm của Phan Phu Tiên và Ngô Sĩ Liên, nên rất khó để phân biệt phần nào do Lê Văn Hưu viết và phần nào do người khác viết. Chúng ta chỉ biết rằng Lê Văn Hưu đã bắt đầu ghi chép từ thời điểm thành lập vương quốc Nam Việt (南越) của Triệu Đà vào năm 207 TCN và kết thúc vào thời Lý Chiêu Hoàng (1224–1225). Nội dung gốc của Lịch sử Đại Việt chỉ còn lại dưới dạng 30 lời bình luận của Lê Văn Hưu về các sự kiện và nhân vật lịch sử được ghi trong Lịch sử Đại Việt toàn thư.
| Thời gian | Sự kiện | Thời kỳ | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| 137 TCN | Triệu Vũ Vương mất | Nhà Triệu | |
| 111 TCN | Nhà Triệu mất | Bắc thuộc lần 1 | |
| 42 | Cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng chống nhà Hán | Bắc thuộc lần 2 | |
| 186 | Hết thời thuộc Hán | ||
| 210 | Hết thời Sĩ Nhiếp | ||
| 432 | Lâm Ấp đánh Giao Châu | ||
| 548 | Lý Nam Đế mất | Nhà Tiền Lý | |
| 866 | Cao Biền đắp thành Đại La | Bắc thuộc lần 3 | |
| 944 | Ngô Quyền mất | Nhà Ngô | |
| 950 | Ngô Xương Văn lật đổ Dương Tam Kha | Nhà Ngô | |
| 965 | Ngô Xương Văn mất | Nhà Ngô | |
| 968 | Đinh Tiên Hoàng lên ngôi | Nhà Đinh | |
| 970 | Đinh Tiên Hoàng lập 5 Hoàng hậu | Nhà Đinh | |
| 981 | Lê Đại Hành lên ngôi | Nhà Tiền Lê | |
| 1005 | Lê Đại Hành mất | Nhà Tiền Lê | |
| 1005 | Lê Long Đĩnh cướp ngôi của Lê Long Việt | Nhà Tiền Lê | |
| 1009 | Lý Thái Tổ lên ngôi | Nhà Lý | |
| 1010 | Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư ra Thăng Long | Nhà Lý | |
| 1028 | Lý Thái Tông nối ngôi | Nhà Lý | |
| 1028 | An táng Lý Thái Tổ | Nhà Lý | |
| 1034 | Lý Thái Tông bắt quần thần gọi mình là "triều đình" | Nhà Lý | |
| 1039 | Đổi tôn hiệu của Lý Thái Tông | Nhà Lý | |
| 1043 | Loạn Nùng Trí Cao | Nhà Lý | |
| 1128 | Lý Nhân Tông mất | Nhà Lý | |
| 1128 | Lý Thần Tông không thưởng công Lý Công Bình | Nhà Lý | |
| 1129 | Lý Thần Tông tôn Sùng Hiền hầu làm Thái thượng hoàng | Nhà Lý | |
| 1129 | Bổ nhiệm Lý Tử Khắc làm Khu mật sứ | Nhà Lý | |
| 1130 | Lý Thần Tông bắt con gái các quan chọn làm phi tần | Nhà Lý | |
| 1150 | Đỗ Anh Vũ chuyên quyền trong triều | Nhà Lý | |
| 1154 | Lý Anh Tông lấy con gái của vua Chiêm Thành | Nhà Lý |
Quan điểm lịch sử
Lê Văn Hưu, Đại Việt sử ký, dẫn theo Ngô Sĩ Liên, Đại Việt sử ký toàn thư, 'Kỷ Trưng Nữ vương'
Chú thích và tham khảo
Chú thích
- National Bureau for Historical Record (1998), Khâm định Việt sử Thông giám cương mục, Hà Nội: Education Publishing House
- Chapuis, Oscar (1995), A history of Vietnam: from Hong Bang to Tu Duc, Greenwood Publishing Group, ISBN 0-313-29622-7
- Ngô Sĩ Liên (1993), Đại Việt sử ký toàn thư , Hà Nội: Social Science Publishing House
- Taylor, Keith Weller (1991), The Birth of Vietnam, University of California Press, ISBN 0-520-07417-3
- Trần Trọng Kim (1971), Việt Nam sử lược, Sài Gòn: Center for School Materials
- Tuyet Nhung Tran, Anthony J. S. Reid (2006), Việt Nam Borderless Histories, Madison, Wisconsin: The University of Wisconsin Press, ISBN 978-0-299-21770-9
- Đại Việt sử ký toàn thư (3 tập). Nhà xuất bản Khoa học xã hội (tái bản năm 2004)
Liên kết ngoài
- Liên kết đến các trang sử điện tử Lưu trữ 2008-12-31 tại Wayback Machine
Quốc sử Việt Nam | |
|---|---|
Đại Việt sử ký · Đại Việt sử ký toàn thư · Khâm định Việt sử Thông giám cương mục · Đại Nam thực lục |
