Lỗ đen khổng lồ

Lỗ đen khổng lồ, lỗ đen cực lớn hoặc lỗ đen khổng lồ là loại lỗ đen lớn nhất, có khối lượng từ hàng trăm nghìn đến hàng tỷ lần khối lượng Mặt Trời (10^6 đến 1,8 × 10^9 M☉). Hầu hết các thiên hà, bao gồm cả Ngân Hà, đều chứa một lỗ đen khổng lồ trong lõi của chúng. So với các lỗ đen nhỏ hơn, lỗ đen khổng lồ có mật độ khối lượng thấp hơn. Bán kính của lỗ đen tỉ lệ thuận với khối lượng của nó. Lỗ đen là một vật thể hình cầu bị giới hạn bởi chân trời sự kiện, và thể tích của nó tỷ lệ thuận với bán kính lũy thừa ba. Do đó, khi khối lượng tăng, mật độ khối lượng của lỗ đen giảm.

Lực thủy triều gần chân trời sự kiện của lỗ đen khổng lồ yếu hơn nhiều so với các lỗ đen nhỏ hơn. Một quan sát viên đứng gần chân trời sự kiện sẽ ở xa điểm kỳ dị hơn so với lỗ đen nhẹ, làm cho lực thủy triều giảm. Lỗ đen khổng lồ có ảnh hưởng đáng kể đến các vật thể xung quanh do khối lượng lớn của nó.

Một trong những lỗ đen khổng lồ gần Trái Đất nhất nằm ở trung tâm Ngân Hà, gọi là lỗ đen Nhân Mã A*.

Lỗ đen lớn nhất được phát hiện cho đến nay là Phoenix A.

• Danh sách các lỗ đen khổng lồ
• Nhân Mã A*

Liên kết bên ngoài

• Siêu lỗ đen tại Encyclopædia Britannica (tiếng Anh)
• Lỗ đen trong Từ điển bách khoa Việt Nam
• Black Holes: Gravity's Relentless Pull Lưu trữ 2008-05-17 tại Wayback Machine - Trang web đa phương tiện về vật lý và thiên văn học của lỗ đen từ Space Telescope Science Institute
• Hình ảnh của các siêu lỗ đen
• Hình ảnh của các siêu lỗ đen từ NASA
• Trái tim tối tăm của Ngân Hà Lưu trữ 2019-03-31 tại Wayback Machine lưu trữ
• Video của ESO về các ngôi sao quay quanh lỗ đen galactic
• Ngôi sao quay quanh trung tâm khổng lồ của Ngân Hà tiếp cận trong vòng 17 giờ ánh sáng ESO, ngày 21 tháng 10 năm 2002
• Hình ảnh, hoạt hình và kết quả mới từ nhóm Trung tâm Ngân Hà UCLA
• Bài viết của Washington Post về các lỗ đen khổng lồ
• Video (2:46) – Mô phỏng các ngôi sao quay quanh lỗ đen khổng lồ của Ngân Hà
• Video (2:13) – Mô phỏng lỗ đen khổng lồ (NASA, ngày 2 tháng 10 năm 2018)