Loài cá 50 triệu năm tuổi này đã khiến các nhà khoa học phải đau đầu trong suốt 200 năm qua!

Pegasus volans, một loài cá cổ đại kỳ lạ từ khoảng 50 triệu năm trước, vẫn làm bối rối các nhà khoa học suốt nhiều thế kỷ.

Hóa thạch của loài cá này, được phát hiện từ thời kỳ Eocen khoảng 50 triệu năm trước tại khu vực Bolca Lagerstätte ở miền bắc nước Ý hiện nay, đã gợi mở nhiều giả thuyết nhưng vẫn chưa xác định được chính xác danh tính và vị trí của nó trong cây phát sinh loài.

Từ thế kỷ 18, nhà nghiên cứu Giovanni Serafino Volta đã đặt tên cho loài cá này là Pegasus volans và cho rằng nó là ấu trùng của loài bướm đêm cùng tên. Tuy nhiên, qua nhiều năm, giả thuyết này đã bị bác bỏ. Các nhà khoa học, bao gồm nhà cổ sinh vật học Donald Davesne từ Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia ở Paris, cho rằng giả thuyết của Volta không phù hợp với hình thái học của loài này. Davesne nhận xét: 'Chúng không có điểm chung. Tôi không hiểu ông ấy đã nghĩ gì.'

Năm 2014, một nghiên cứu khác đã đề xuất rằng Pegasus volans có thể thuộc bộ Lampriformes, nhóm cá bao gồm loài cá oarfish, ribbonfishes và crestfishes. Tuy nhiên, giả thuyết này nhanh chóng bị nghi ngờ khi các hóa thạch mới phát hiện không hỗ trợ cho ý tưởng này. Mặc dù hai hóa thạch gần như hoàn chỉnh đã được tìm thấy, một tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia ở Paris và một tại Museo Civico di Storia Naturale ở Verona, Ý, nhưng cả hai đều thiếu phần cuối cơ thể, làm cho việc xác định chính xác loài cá này càng thêm khó khăn.

Với cơ thể giống như dải băng và hộp sọ phình ra, hóa thạch của Pegasus volans có hình dạng rất kỳ lạ, không giống bất kỳ loài cá hiện đại nào. Điều này khiến các nhà khoa học gặp khó khăn trong việc xác định loài này là ấu trùng, cá con hay cá trưởng thành. Mặc dù đã có nhiều giả thuyết về cách sống của loài cá này, chẳng hạn như vây dài có thể giúp nó ngụy trang khỏi kẻ săn mồi hoặc có chức năng cảm giác, nhưng chưa có bằng chứng xác thực.

Mặc dù giả thuyết ban đầu về sự liên quan của loài cá này với bướm đêm Pegasus volitans đã bị bác bỏ, các nhà khoa học hiện đang xem xét khả năng nó thuộc nhóm Acanthomorphs, bao gồm các loài cá có vây gai. Dù chưa có kết luận cuối cùng, Davesne và đồng tác giả Giorgio Carnevale đã đề xuất một tên chi mới lấy cảm hứng từ một nhạc sĩ nổi tiếng đã khuất, nhưng thông tin này sẽ chỉ được công bố khi nghiên cứu chính thức được phát hành.

Hiện nay, việc xác định chính xác danh tính của Pegasus volans vẫn là một bài toán khó đối với các nhà khoa học. Mặc dù nhiều giả thuyết sai lầm đã được loại bỏ, nhưng câu hỏi về thực sự loài cá này là gì vẫn chưa có lời giải đáp.