Buzz
Tháng 4 năm 2023, AstroForge đã tiến hành một sứ mệnh khám phá không gian. Họ đã phóng ra ngoài vũ trụ một tàu không người lái, nhằm thám hiểm một thiên thạch chứa đựng nhiều kim loại quý, nghiên cứu khả năng khai thác kim loại từ không gian để phục vụ con người. Dù gặp phải những vấn đề, nhưng đây có thể coi là bước ngoặt quan trọng cho kỷ nguyên khai mỏ ngoài trái đất.
Mặc dù vậy, sự hấp dẫn của những thiên thạch chứa đựng tài nguyên quý vẫn rất lớn đối với nhiều công ty tư nhân. Tình hình kinh tế hiện nay cũng làm cho việc phóng tên lửa đưa tàu lên thiên thạch để khai thác tài nguyên trở nên khả thi và chi phí hợp lý hơn. Nhiều quốc gia cũng đã bắt đầu thay đổi luật pháp để cho phép khai mỏ ở không gian. Tuy nhiên, câu hỏi là, trong thập kỷ tới, liệu có công ty nào có thể biến ý tưởng thành hiện thực hay không?
Jose Acain và Matt Gialich, cùng sáng lập AstroForge
Matt Gialich, CEO của AstroForge, cho rằng, để thành công trong việc khai thác tài nguyên ở không gian, một công ty cần có một thứ quan trọng hơn cả: Sự quyết tâm. Họ cần tin rằng họ có thể mở ra một ngành công nghiệp hoàn toàn mới ngoài lề trái đất, một lĩnh vực hoạt động chưa từng tồn tại. Đặc biệt, AstroForge muốn tập trung vào việc khai thác các kim loại nhóm Platinum (iridium, osmium, palladium, platinum, rhodium), được sử dụng trong nhiều thiết bị điện tử và ngành vận tải, như hệ thống lọc khí thải trên các phương tiện giao thông. Nguồn platinum dồi dào trên thiên thạch cũng có thể thúc đẩy phát triển công nghệ pin bạch kim, tăng hiệu suất lưu trữ năng lượng và độ bền của chúng.
Nguồn vốn cho việc khai khoáng ngoài không gian từ đâu?
Để thúc đẩy kế hoạch phát triển của mình, AstroForge đã tiến hành một nhiệm vụ: trang bị cho một con tàu vũ trụ nhỏ gọn, kích thước như một chiếc lò vi sóng, với hệ thống khai thác và tinh chế quặng platinum, nhằm chứng minh tính khả thi của việc khai thác tài nguyên ngoài không gian. Thật đáng tiếc, nhiệm vụ tháng 4 năm 2023 đã không diễn ra như mong đợi. Sau khi con tàu ra ngoài vũ trụ, AstroForge đã gặp khó khăn trong việc thiết lập kết nối với tàu, khiến nó mất dần trong vô vàn vệ tinh nhân tạo mới chỉ được phóng lên quỹ đạo trái đất. Các vấn đề kỹ thuật khác tiếp tục xảy ra, khiến tàu không thể liên lạc hoặc kiểm soát được. Kế hoạch tiếp theo của AstroForge là phóng một con tàu không người lái để khảo sát một thiên thạch, xác định nguồn tài nguyên trên đó và giúp con người hiểu rõ hơn về các loại tài nguyên có sẵn trong các thiên thạch.
Một công ty khác tên là TransAstra cung cấp dịch vụ quét thiên thạch kèm theo phần mềm nhận diện, trong khi Origin Space của Trung Quốc đã triển khai vệ tinh nhân tạo để quan sát thiên thạch và đang thử nghiệm các công nghệ liên quan đến khai thác. Công ty Mỹ Karman+ đã lên kế hoạch để đưa một thiết bị khai thác trực tiếp lên một thiên thạch vào năm 2026.
Với những mục tiêu đầy tham vọng như vậy, các công ty này đã thu hút hàng chục triệu USD vốn đầu tư cho đến nay. Dù con số này nhỏ so với các ngành công nghiệp khác, nhưng nó đủ để họ bắt đầu nghiên cứu và thử nghiệm giải pháp, rồi dùng thành công đó để thu hút vốn đầu tư lớn hơn.
Ngược lại, một công ty có tên Asteroid Mining Corporation Ltd. lại không chọn con đường phụ thuộc vào vốn đầu tư từ bên ngoài như các quỹ đầu tư mạo hiểm hay nhà đầu tư. Theo họ, việc này có thể khiến công ty phá sản nhanh chóng hơn. Thay vào đó, CEO Mitch Hunter-Scullion lựa chọn kinh doanh sản phẩm và ứng dụng trên Trái Đất để tạo doanh thu, sau đó sử dụng lợi nhuận đó để phát triển mảng khai thác vũ trụ. Họ đã hợp tác với phòng thí nghiệm Tohoku University Space Robotics Laboratory của Nhật Bản để phát triển công nghệ robot vận hành ngoài vũ trụ vào năm 2021.
Kết quả là một robot 6 chân, được gọi là SCAR-E, viết tắt của Space Capable Asteroid Robotic Explorer. Robot này được thiết kế để hoạt động trong môi trường trọng lực thấp, có khả năng vượt qua địa hình phức tạp, thu thập dữ liệu và mẫu vật. Vào năm 2026, SCAR-E sẽ thực hiện nhiệm vụ thử nghiệm trên mặt trăng.
“Tôi tin rằng tất cả các công ty khai khoáng vũ trụ đều hiểu rằng nguồn vốn sẽ cạn kiệt, nhà đầu tư sẽ mệt mỏi, và họ cần có nguồn thu. Quan điểm của tôi là trước hết cần phải có lợi ích cho con người trên Trái Đất, nếu không thì không nên mơ tưởng về việc khai thác khoáng sản ở không gian.”
Điều kiện bắt đầu trở nên lý tưởng
Kể từ thập kỷ 2010, điều kiện kinh tế đã trở nên lý tưởng hơn. Chi phí phóng tên lửa đưa hàng hóa và con người vào không gian giờ đã rẻ hơn nhiều so với những năm đầu của các startup về khai thác tài nguyên trên thiên thạch. Tuy nhiên, còn nhiều thách thức phức tạp hơn, như việc xử lý tài nguyên dồi dào trên trái đất và các vấn đề môi trường. Mặc dù chúng ta có thể khai thác được những tài nguyên như lithium, nhưng vẫn còn nhiều rủi ro khác, như xung đột vùng lãnh thổ và vấn đề môi trường. Tuy nhiên, việc khai thác tài nguyên trong không gian có thể giúp giảm thiểu tác động môi trường, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh sang năng lượng tái tạo. Những tài nguyên trong không gian như iridium và platinum có thể hỗ trợ quá trình này bằng cách sử dụng chúng trong sản xuất năng lượng hydrogen và hệ thống pin hydrogen cho ô tô. Những tài nguyên khác như nickel, cobalt và sắt cũng dồi dào và dễ khai thác trên thiên thạch.
Tuy nhiên, việc phóng tên lửa cũng gây ra khí nhà kính có hại cho trái đất và việc khai thác tài nguyên trên thiên thạch cũng tạo ra rác thải, làm ô nhiễm không gian xung quanh. Người ta cũng đã bắt đầu nghiên cứu và đề xuất các biện pháp để giảm thiểu tác động môi trường trong không gian. Tuy nhiên, mặc dù mọi người ủng hộ việc khai thác tài nguyên trên thiên thạch, nhưng lại phản đối mạnh mẽ việc khai thác trên mặt trăng.
Tác giả của nghiên cứu này, Giáo sư Matthew Hornsey từ Đại học Queensland, viết: “Mọi người ủng hộ việc khai thác những tiểu hành tinh và thiên thạch nhiều hơn so với các hoạt động khai khoáng khác trên Trái đất, như dưới đáy đại dương, Nam cực hay Alaska, những vùng không có người sinh sống. Họ không có lo ngại về mặt đạo đức khi nói đến khai thác ngoài không gian. Nhưng Mặt Trăng là thứ mà con người có thể nhìn thấy, nó đẹp đẽ và gắn liền với tâm linh và hiện thực, vì thế tôi có thể hiểu tại sao mọi người muốn bảo vệ Mặt Trăng hơn so với các hành tinh nhỏ khác.”
Luật về khai khoáng ngoài không gian
Nếu muốn phát triển việc khai khoáng không gian, chúng ta có thể cần những bộ luật nghiêm ngặt hơn so với những quy định trên Trái đất, để bảo vệ môi trường. Những quy định và chế tài này có thể thúc đẩy việc khai thác không gian, vì khi đó nó sẽ trở thành một lựa chọn hấp dẫn hơn, thay vì khai thác trên Trái đất.
Tình hình quản lý khai khoáng không gian đã thay đổi trong vài năm qua, theo Giáo sư Luật vũ trụ Melissa de Zwart từ Đại học Adelaide, Úc. Sự thiếu sót các quy định và luật pháp đã khiến những công ty khai thác đầu tiên thất bại. Nhưng hiện nay, Nhật Bản, UAE, Luxembourg và Mỹ đều có luật pháp cụ thể về quyền sở hữu tài nguyên không gian của quốc gia và các công ty tư nhân. Mỹ còn có Thỏa thuận Artemis, một bộ quy tắc ứng xử trên Mặt Trăng, dựa trên Hiệp ước Ngoài không gian năm 1967, điều chỉnh việc khai thác tài nguyên trên không gian.
Hiệp ước Ngoài không gian năm 1967 không cấm việc khai thác khoáng sản và tài nguyên trong vũ trụ, nhưng đặt ra vài quy tắc cơ bản. Giáo sư Zwart nói rằng, Mỹ không thể lên mặt trăng, cắm cờ và tuyên bố đất đó là của họ, sau đó khai thác và đào bới. Những vật liệu được khai thác từ một tiểu hành tinh hoặc thiên thạch sẽ thuộc quyền sở hữu của họ, và các quốc gia phải chịu trách nhiệm cho các hoạt động của các công ty tư nhân của họ.
Khung pháp lý này vẫn còn nhiều khoảng trống, như việc xác định rõ khái niệm khai thác có trách nhiệm như thế nào?
Đang có cuộc thảo luận về việc thiết lập một khung pháp lý hợp lý hơn. Nhóm quản lý tài nguyên vũ trụ quốc tế đang tập hợp quan điểm để xây dựng một khuôn khổ pháp lý toàn cầu, và Liên Hợp Quốc cũng đã thành lập một nhóm chuyên môn về vấn đề này.
Tình hình hiện tại
Khung pháp lý này có thể sẽ được thử nghiệm thông qua việc thực hiện một 'cú gõ cuốc' ẩn dụ đầu tiên trên một tiểu hành tinh hoặc thiên thạch, hoặc trên mặt trăng, nơi con người đang muốn trở lại. Abbud-Madrid cho biết: “Khi bạn bắt đầu nghĩ đến việc tồn tại lâu dài trên căn cứ mặt trăng, bạn sẽ cần tài nguyên.”
Việc khảo sát mặt trăng đã và đang được tiến hành. Đến tháng 12/2020, NASA đã ký hợp đồng với 4 công ty tư nhân để nghiên cứu và thu thập mẫu vật trên bề mặt mặt trăng, nhằm xác định khả năng khai khoáng ở đó.
NASA không có kế hoạch thử nghiệm việc khai khoáng trên mặt trăng hoặc các tiểu hành tinh. Điều này là mục tiêu của các công ty tư nhân, những người đang tìm kiếm tài nguyên quý giá bên ngoài vũ trụ, hy vọng rằng trái đất sẽ đền đáp cho những nỗ lực của họ. Đây chính là niềm tin mạnh mẽ mà Gialich của AstroForge đã nói: “Điều này sẽ xảy ra, và hy vọng chúng tôi sẽ là những người đầu tiên khai thác thành công tài nguyên ngoài không gian.”
Theo Undark
