Lời giải Nói và Nghe trang 70 sách bài tập Ngữ văn lớp 8 - Chân trời sáng tạo

Yêu cầu

Câu 1 (trang 70, sách bài tập Ngữ Văn 8, tập một):

Hãy thực hiện yêu cầu của đề bài dưới đây theo các bước trong quy trình nói đã học.

Chủ đề: Thể hiện quan điểm của em về một trong những vấn đề sau đây:

- Tính kẻ hám danh, chạy theo danh vọng.

- Hiện tượng người thích giả vờ, giả tạo.

- Thái độ lừa dối, gian trá.

- Thái độ làm ra vẻ bề ngoại hảo hảo.

Bản giải chi tiết

Xin chào quý thầy cô và các bạn. Hôm nay, tôi muốn thảo luận về một vấn đề xã hội phổ biến mà chúng ta thường gặp trong cuộc sống hàng ngày. Vấn đề này đã trở nên quá phổ biến đến mức được gọi là một loại bệnh, đó là bệnh sĩ diện.

Trong xã hội hiện nay, chúng ta thường nghe những lời nhận xét như “anh ta có vẻ sĩ diện quá”, “cô ta thì…” Với sự lan truyền không ngừng này, thuật ngữ 'sĩ diện' đã trở nên quá quen thuộc và khiến nhiều người tự tin rằng nó chỉ đơn thuần là một từ miêu tả tiêu cực. Nhưng khi sĩ diện bị mất đi, cùng với nó là sự suy giảm của đạo đức và văn minh xã hội.

Khái niệm về sĩ diện cần được hiểu đúng và đầy đủ. Việc phát huy sĩ diện là quan trọng, nhưng không nên quá mức. Đôi khi, sự quá đà có thể gây hại, giống như việc một người gầy nhom quyết định ăn quá nhiều protein, kết quả có thể là sự tăng cân không lành mạnh hoặc nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Hiện tượng mất đi sĩ diện không chỉ là vấn đề thiếu mà còn là sự thiếu sót nghiêm trọng trong xã hội ngày nay.

Chúng ta hãy bàn về sự thừa sĩ diện một chút nhé. Có thời điểm mọi người thường sợ sự thừa sĩ diện, thường gọi là “sĩ diện hão”. Sự thừa sĩ diện này thực sự nguy hiểm. Nó khiến con người ta sống xa lìa thực tế hơn, càng thừa thì càng xa. Nếu bạn đi làm mà không bao giờ yêu cầu tiền công, chỉ chờ người khác tự giác trả tiền vì không muốn “hỏi tiền” để giữ vững phẩm giá của một người trí thức, nếu bạn cứ kiên định chỉ làm những công việc phù hợp với chuyên môn vì không muốn cảm thấy tự hạ thấp bản thân, thì đó là sự thừa sĩ diện. Nếu bạn cố gắng làm những việc bạn biết rõ là quá sức chỉ vì sợ từ chối hoặc chấp nhận bạn không đủ khả năng là xấu hổ, bạn cũng đang thừa sĩ diện. Sự thừa sĩ diện này thật nguy hiểm. Nếu bạn không duy trì được cuộc sống của mình, nếu bạn để mình thất bại trong công việc, thì danh dự của bạn không chỉ không giúp ích cho bạn mà còn không thể góp phần vào xã hội, không đúng với danh dự đó. Vì vậy, việc hạn chế sự thừa sĩ diện là đúng, là cần thiết.

Như đã nói ở trên, có vẻ như đã có một thời điểm sự thừa sĩ diện trở nên quá phổ biến và sau này người ta dần sợ hãi nó, thấy bất kỳ ai có vẻ thừa sĩ diện là bị chỉ trích. Sự chỉ trích ngày càng nhiều, dần dần nó trở thành biểu hiện của sự ngu dốt, hời hợt. Điều này đã ảnh hưởng sâu sắc vào ý thức xã hội, đặc biệt là đối với những thế hệ sau và dần dần, ý nghĩa thực sự của thuật ngữ “sĩ diện” dường như bị quên lãng, chỉ còn lại ý nghĩa mang tính châm biếm.

Vậy ý nghĩa thực sự của sĩ diện là gì?

Theo nghĩa tích cực, sĩ diện là sự tự trọng, sự kiêu hãnh của cá nhân. Người trí thức làm việc mà không yêu cầu tiền công vì muốn tránh việc tri thức của mình trở thành thứ phế phách, họ cũng không muốn làm những công việc mà họ coi là thấp hèn vì tin rằng tri thức của họ cần được sử dụng cho những mục đích cao cả hơn, họ muốn thử sức với những việc vượt quá khả năng là để tự hoàn thiện bản thân... Tất cả những điều này đều là biểu hiện của kiêu hãnh, ý chí mạnh mẽ mà mỗi người cần phải có, không chỉ những người mang trách nhiệm của người trí thức. Vấn đề là nếu những biểu hiện kiêu hãnh đó đi quá xa, hoặc chúng ta gọi ở đây là sĩ diện, thì chúng sẽ trở nên “thừa”, không mang lại kết quả như mong đợi. Nhưng nếu không có sĩ diện thì sao?

Không có sĩ diện, hoặc sĩ diện quá ít cũng đồng nghĩa với việc không còn ý thức tự trọng, thậm chí còn đánh mất cả sự tự tôn.

Hãy thử đổi ngược lại các ví dụ trên. Nếu một người trí thức chỉ tập trung vào việc kiếm tiền mà không để ý đến tri thức, thì điều đó cho thấy anh ta coi tri thức như là một thứ hàng hóa mà anh ta có thể dùng để kiếm tiền và bán. Nếu anh ta sẵn lòng vứt bỏ tri thức của mình chỉ để làm những công việc mà anh ta nghĩ sẽ tốt cho tài chính của mình, không chỉ trong một khoảng thời gian nhất định mà là mãi mãi, thì rõ ràng anh ta không đánh giá cao tri thức. Vậy nên, thứ nhất, anh ta không còn được coi là người trí thức nữa. Thứ hai, điều quan trọng hơn là sản phẩm mà anh ta mang lại cho xã hội. Khác với rau hay thịt – mà mọi người không cần phải có kiến thức sâu về sinh học hoặc nghệ thuật nấu nướng để thưởng thức, tri thức mang lại cho xã hội bởi những bộ não thực tế và tham lam, những tâm hồn không biết đến khái niệm yêu nghề, thì không bao giờ có thể tạo ra sản phẩm tốt. Những tri thức đó làm tổn hại xã hội vì sự sai lầm, thiếu chính xác, và cả sự thực dụng, tham lam của người sở hữu nó dù là vô tình hay chủ định.

Hãy quan sát cuộc sống hàng ngày, chúng ta sẽ thấy ngay những hậu quả của việc thiếu sĩ diện. Mọi người không ngần ngại vi phạm luật chỉ vì không bị phạt, như việc băng qua đèn đỏ, vứt rác xuống sông ngay giữa thành phố,… Họ cũng không do dự xô đẩy, tranh giành một chỗ trên xe buýt hoặc vòi vẽ của một chiếc xe tải dọc đường...

Khi xã hội đầy ắp những người chỉ quan tâm đến sĩ diện hão mà không biết đến sĩ diện đúng đắn, xã hội đó cũng chứa đựng sự ích kỷ, giả dối, vô lương và ích kỷ. Và khi những thứ đó trở nên phổ biến, cơ hội cho những giá trị thực sự như trí tuệ và danh dự sẽ bị mất. Không chỉ gây ảnh hưởng xấu trong mắt người khác, mà còn gây hại cho xã hội về mọi mặt, từ khoa học, văn hóa đến kinh tế, chính trị.

Để đưa sĩ diện đúng đắn vào cuộc sống hàng ngày, mỗi người cần nhận biết giá trị của danh dự và tự hào. Sĩ diện bây giờ cần phải được tôn trọng và khích lệ một cách rõ ràng trong việc xây dựng một xã hội văn minh và phát triển.

Trên đây là tất cả phần trình bày về vấn đề xã hội “bệnh sĩ” của chúng ta, xin cảm ơn mọi người đã lắng nghe. Hy vọng nhận được sự đóng góp để phần trình bày của chúng ta được hoàn thiện hơn.