Buzz
Giả vờ vui vẻ là một hành động có hại, và ép bản thân phải vui vẻ một cách giả tạo còn tệ hơn. Việc này không chỉ tăng cường những kỳ vọng không thể đáp ứng mà còn khiến chúng ta bỏ lỡ những lợi ích từ các cảm xúc khó chịu mang lại.
Khi cái tôi bị tổn thương, chúng ta mới nhận ra những chi tiết tiềm ẩn trong cuộc sống - những điều không dễ thấy nhưng quan trọng. Từ các tác giả bi kịch Hy Lạp, các thi sĩ lãng mạn, đến các nhà văn Nga thế kỷ 19, đều rút ra những bài học quý giá từ cảm xúc u sầu. Nhà thơ John Milton đã từng ca ngợi: “Tôn vinh nỗi u sầu thần thánh” trong bài thơ Il Penseroso.
Cảm xúc chân thật là “sứ giả” giúp chúng ta hiểu rõ bản thân và đưa ra những nhận thức sáng suốt trong cuộc sống. Tôi từng có một khách hàng luôn cảm thấy giận dữ. Qua việc phân tích cảm xúc, anh nhận ra vấn đề không phải do cơn giận mà do vợ anh có những yêu cầu không thể đáp ứng. Bằng cách chấp nhận và hiểu cảm xúc, thay vì trấn áp, anh đã cải thiện cuộc sống hôn nhân bằng việc đặt ra giới hạn hợp lý hơn.
Bên cạnh giận dữ (còn gọi là phẫn nộ), đố kỵ cũng là một trong “bảy mối tội đầu” thường bị coi là tiêu cực. Tuy nhiên, đố kỵ có thể trở thành động lực mạnh mẽ hơn cả sự ngưỡng mộ trong việc thúc đẩy chúng ta tự hoàn thiện. Một nghiên cứu cho thấy sinh viên thể hiện lòng đố kỵ vô hại đối với người có thành tích học tập cao hơn thường quyết tâm hơn và đạt kết quả tốt hơn trong các bài kiểm tra ngôn ngữ so với những sinh viên chỉ thể hiện sự ngưỡng mộ.
Những cảm xúc bị coi là tiêu cực khác cũng mang lại nhiều lợi ích. Sự ngượng ngùng và cảm giác tội lỗi có thể quan trọng trong các mối quan hệ xã hội vì chúng thúc đẩy tinh thần nhượng bộ và hợp tác. Buồn bã là tín hiệu để chúng ta tìm kiếm giải pháp tốt hơn và kêu gọi sự hỗ trợ từ người khác. Nếu che giấu nỗi buồn và giả vờ vui vẻ, bạn sẽ bỏ lỡ những hướng dẫn nội tâm và sự giúp đỡ từ bên ngoài.
Lợi ích của những cảm xúc khó chịu
Không ai thích rơi vào tâm trạng khó chịu, và việc liên tục đắm chìm trong các cảm xúc tiêu cực chắc chắn không có lợi cho sức khỏe. Tuy nhiên, trải nghiệm nỗi buồn, giận dữ, cảm giác tội lỗi hoặc sợ hãi vẫn có thể mang lại những lợi ích nhất định, chẳng hạn như:
Giúp chúng ta xây dựng lý lẽ vững chắc.
Khi trải qua những cảm xúc “tiêu cực”, chúng ta thường sử dụng thông tin cụ thể và chính xác hơn, nắm bắt thực tế rõ ràng và ít có nguy cơ đưa ra phán đoán sai. Điều này giúp chúng ta tỏ ra là người có năng lực và uy tín, từ đó có thể trở thành những tác giả hoặc diễn giả thuyết phục hơn.
Cải thiện trí nhớ.
Một nghiên cứu cho thấy vào những ngày u ám và lạnh lẽo, khi tâm trạng con người dễ buồn bã, người mua sắm nhớ được nhiều chi tiết bên trong cửa hàng hơn so với những ngày ấm áp và thoải mái. Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện rằng khi tâm trạng không tốt, chúng ta ít tiếp nhận thông tin sai lệch hơn, nhờ vậy trí nhớ cũng ít bị lẫn lộn.
Khuyến khích tính kiên trì.
Thực tế, khi bạn đã cảm thấy thoải mái, có lý do gì để tự thúc đẩy bản thân nữa? Trong các bài kiểm tra học lực, khi có tâm trạng u sầu, người ta thường cố gắng trả lời nhiều câu hỏi hơn - và đúng nhiều hơn - so với khi cảm thấy vui vẻ. Các bậc phụ huynh có thể lưu ý và cố gắng đừng để con mình quá vui vẻ trước kỳ thi.
Giúp chúng ta lịch sự và chu đáo hơn.
Những người ở trạng thái ít hưng phấn thường vô thức bắt chước cử chỉ và lời nói của người đang tương tác - một hành vi đã được chứng minh có thể củng cố mối quan hệ xã hội. Khi cảm thấy sảng khoái, chúng ta tự tin khẳng định bản thân hơn, điều này khiến ta tập trung nhiều vào cái tôi của mình và dễ bỏ qua những điều tốt đẹp ở người khác hoặc những gì họ đang trải qua.
Củng cố lòng bao dung.
Những người có tâm trạng không quá vui vẻ thường chú ý đến sự công bằng và có khuynh hướng từ chối tiếp tay cho bất công.
Giảm thiểu thiên kiến xác nhận.
Một nghiên cứu về những người có quan điểm chính trị mạnh mẽ cho thấy rằng khi tức giận, họ thường chọn đọc các bài viết trái ngược với ý kiến của mình thay vì rơi vào thiên kiến xác nhận - xu hướng tìm kiếm thông tin củng cố niềm tin của mình. Sau khi tiếp thu những quan điểm đối lập, họ trở nên cởi mở hơn trong việc thay đổi suy nghĩ. Có vẻ như sự tức giận tạo ra tâm lý “chinh phục sự phản đối” và khuyến khích chúng ta tìm hiểu quan điểm đối lập để bẻ gãy lập luận của họ. Tuy nhiên, điều nghịch lý là khi hiểu rõ quan điểm đối phương, chúng ta lại dễ bị thuyết phục hơn.
