Buzz
Năm 1966, Yukio Mishima xuất hiện mạnh mẽ trên trang bìa của tạp chí Life dưới tiêu đề “Điện từ ngôn từ của Nhật Bản”. Ông hát, ông viết, ông hút thuốc, ông đóng phim, ông làm đạo diễn, ông tập luyện kendo - ông là một khối sống tràn đầy năng lượng. Bốn năm sau, ông lại xuất hiện trên Life, nhưng lần này, chỉ còn một chiếc đầu nằm gọn gàng trên mặt đất, cạnh đó là đầu của một người đồng chí, trong phòng chỉ huy của một doanh trại. Bức ảnh này được chụp ngay sau khi ông thực hiện nghi thức seppuku tự vẫn. Nhìn vào khoảnh khắc đó, ta không thể không nghĩ đến lời cuối của ông trong một cuộc trò chuyện diễn ra không lâu trước đó, rằng ông thấy mình giống Petronius, một tư lệnh tại triều đình của bạo chúa Nero, và có lẽ Yukio Mishima đã nghĩ đến cái chết của Petronius trong tiểu thuyết Quo Vadis – một tác phẩm mà thế hệ ông đã quen thuộc: “Tôi muốn được vui vẻ, được thưởng thức rượu vang, được nghe nhạc, được ngắm nhìn những vẻ đẹp thiên thần mà các bạn thấy bên cạnh tôi ở đây, sau đó tôi sẽ ra đi với vòng hoa này trên đầu”. Petronius thốt lên trước khi tự sát trong một bữa tiệc xa hoa ngay trước mặt những vị khách kinh ngạc.
Phê bình về tiểu sử có thể đã lỗi thời với một số tác giả, nhưng không thể lỗi thời với Yukio Mishima, người đã sống như cách ông viết và đã viết như cách ông sống, người đã kết hợp tất cả những yếu tố từ hoa cúc đến thanh gươm, đã biến cái đẹp và cái chết thành một. Trong Mặt trời và thép, một tác phẩm tự sự của riêng mình, Yukio Mishima mô tả cảm giác hấp dẫn của việc hướng về cái chết như một khúc ouverture liên tục xuất hiện trong vở opera cuộc đời của ông. Trong Lời thú nhận của một chiếc mặt nạ, nhân vật chính cũng đầy niềm tin về máu, về bạo lực, về cái chết; anh ta đã trải qua cảm giác mãnh liệt lần đầu tiên khi ngắm nhìn một bức tranh về thánh Sebastian hầu như trần truồng treo trên cây với những mũi tên xuyên thấu cơ thể, nhưng dù đã phát hiện ra tình dục, nơi vị thánh vẫn toả sáng sự trẻ trung của thanh xuân mà không hề mất đi chút nào, vẫn giữ vững ánh sáng của tuổi trẻ.
Anh ta tham gia diễn xuất đến mức không chỉ hoà mình vào rừng mặt nạ xung quanh mà còn trở thành một phần không thể tách rời của bản ngã. Và như thường lệ, khi mặt nạ được dính chặt quá, không thể mong muốn gỡ bỏ mà không làm tổn thương gương mặt thật vì mặt nạ đã trở thành một phần của bản ngã.
Có thể nói rằng Mishima đã viết nên một cuốn sách giáo trình về method acting. Hãy quên Marlon Brando đi, ngay cả ông cũng không thể so sánh được với vai diễn kỳ công của Kochan, khiến cho cảm xúc giả mạo trở nên hoàn hảo: từ sự ngây thơ trước tiếng đàn của một cô gái 17 tuổi, đến sự kinh ngạc khi thấy cô bước xuống cầu thang ở sân ga trong một buổi sáng lạnh giá, cũng như sự bối rối khi trò chuyện với cô, niềm phấn khích khi nhận một lá thư tình đầu tiên hoặc nỗi tiếc nuối vì đã bỏ lỡ cơ hội...
Dường như Kochan đã lừa được mọi người, nhưng không. Ngay cả khi trái tim hay tâm trí đã mất phương hướng, vẫn có một điều tỉnh táo nhìn thấu xuyên mọi thứ, và đó chính là cơ thể. Cơ thể là triết học của sự thật, là lọc sạch của chân lý. Trong những giây phút cuối cùng của màn trình diễn, Kochan không thể không cảm thấy run lên khi hôn người con gái cậu nghĩ mình yêu, cũng như không thể ngăn lửa tình dục bùng cháy khi nhìn thấy một chàng trai trẻ đầy mồ hôi, từ kẽ dưới cánh tay cho đến những búi lông đen bạch tản dưới ánh nắng mặt trời, và trên bộ ngực trần toả sáng là một hình xăm hoa mẫu đơn.
Có lẽ không một đất nước nào đặt phẩm giá cao hơn Nhật Bản. Cuốn sách Phẩm giá của một quốc gia của tác giả Masahiko Fujiwara đã trở thành một hiện tượng và khiến từ khóa “hinkaku” (phẩm giá) được thảo luận rộng rãi. Cuốn sách chỉ trích chủ nghĩa tự do của phương Tây và kêu gọi mọi người quay lại với tinh thần võ sĩ đạo cao cả (bất kể một số học giả chỉ trích samurai chỉ là một “công cụ của quyền lực”).
Cuốn sách tập tùng nổi tiếng về võ sĩ đạo là Hagakure, với tựa đề có nghĩa là “ẩn mình dưới lá”. Đề nghị này vẫn còn đang được tranh cãi, có người cho rằng nó xuất phát từ một bài thơ, và cũng có giả thuyết rằng nó có ý nghĩa là ‘phục vụ trong bóng tối’. Nhưng có lẽ nó cũng mang ý nghĩa về mặt nạ - sự giấu biệt cái tôi thật sự để tận hiến cho một “vai diễn” đã được quy
Trong thời cổ đại, từ “persona” mang ý nghĩa của mặt nạ. Cuối cùng, nó đã tiến hóa thành từ “person”, đại diện cho con người. Nếu con người là hình thức vật lý, thì mặt nạ chính là tâm hồn. Liệu chúng có thể được phân chia rõ ràng? Nếu có, liệu bên dưới mặt nạ có phải là bức tranh về con người thực sự, hay chỉ là một lớp mặt nạ khác? Nhìn vào những bức ảnh của ông trên tạp chí Life theo thời gian, ta không chỉ sợ hãi bởi cái chết (như một vị võ sĩ chỉ có thể thấy sự phục sinh qua cái chết), mà còn bởi sự phù phiếm của hình tướng bên ngoài. Ta không chắc chắn liệu mình thực sự hiểu ông, hoặc bất kỳ ai khác trên thế giới này. Và tại hiện trường cái đầu của Mishima, ta không biết cái mà ta nhìn thấy có phải là gương mặt thật của ông, hay chỉ là một chiếc mặt nạ.
Theo Tạp chí Tia Sáng
