Luật ba trong toán học

Luật ba là một phương pháp quan trọng trong Toán học, giúp tìm ra hạng tử thứ tư của một tỉ lệ khi biết ba hạng tử còn lại. Để tìm hạng tử thứ tư, ta nhân hạng tử thứ hai với hạng tử thứ ba và chia cho hạng tử thứ nhất.

Được biểu diễn bằng ký hiệu toán học, với các biến a, b, c là ba hạng tử đã biết và x là hạng tử chưa biết, bài toán có thể được biểu thị như sau:

$\frac{a}{b}=\frac{c}{x}.$

Theo luật ba,

$x=\frac{b\cdot <!--\; \cdot \; -->c}{a}.$

Ví dụ, nếu một chiếc xe di chuyển với vận tốc không đổi trong 3 giờ và đi được 90 km, chiếc xe sẽ đi được bao nhiêu km trong 7 giờ với vận tốc giống như vậy? Dùng luật ba để tính toán,

$x=\frac{90\cdot <!--\; \cdot \; -->7}{3}$ $=\frac{630}{3}=210$ km.

Luật ba áp dụng nguyên lý trong tỉ số, tổng tích của hạng tử thứ nhất và thứ tư bằng tích của hạng tử thứ hai và thứ ba. Hoặc

$\frac{a}{b}=\frac{c}{d}$ thì $a\cdot <!--\; \cdot \; -->d=b\cdot <!--\; \cdot \; -->c.$

Đọc thêm

• 'Tiến sĩ Toán học', Luật ba
• 'Tiến sĩ Toán học', Abraham Lincoln và Luật ba
• Hệ thống Arithmetic của Pike: nhằm giúp việc nghiên cứu khoa học về số học, bao gồm các quy tắc rõ ràng và chính xác nhất, minh họa bởi các ví dụ hữu ích: bổ sung câu hỏi phù hợp, dành cho các học sinh, và một hệ thống ngắn gọn về kế toán sách., 1827 Lưu trữ 2018-05-20 tại Wayback Machine - bản sao màn hình của phần liên quan
• Hersee J, Nhân đôi là sự phiền não Lưu trữ 2012-03-02 tại Wayback Machine - một bài viết theo dấu vết lịch sử của luật ba từ năm 1781