Buzz
I. Nhận xét
1. Phân tích các vế câu trong mỗi câu ghép dưới đây:
a) Súng kíp của ta mới bắn một phát thì súng của họ đã bắn được năm, sáu mươi phát. Anh quân nhìn súng thần công bốn lạy trước khi bắn, trong khi đó quân địch đã bắn được hai mươi viên.
Theo HÀ VĂN CẦU - VŨ ĐÌNH PHÒNG
b) Trong tôi, tôi chứng kiến sự biến đổi đáng kể: hôm nay là ngày tôi đến trường.
THANH TỊNH
c) Nơi đây có những mái nhà đứng phía sau hàng cây tre; đây là nhà mái cong cong; còn đó là sân phơi quần áo.
ĐỖ CHU
2. Phân biệt ranh giới giữa các vế câu bằng từ hoặc dấu câu nào ?
Cách tiếp cận:
1) Xác định các phần chủ - vị trong câu, mỗi cụm chủ - vị là một vế câu cần xác định.
2) Xem xét kỹ lại 3 câu trên, có từ hoặc dấu câu nào ở giữa các vế câu không?
Giải thích chi tiết:
1)
a) Đoạn a chứa hai câu ghép, mỗi câu có 2 vế:
Câu 1: Súng kíp của chúng ta mới bắn một phát / thì súng của họ đã bắn được năm, sáu mươi phát.
Câu 2: Quan ta thán phục súng thần công bốn lạy rồi mới bắn, / trong khi ấy đại bác của họ đã bắn được hai mươi viên.
b) Đoạn b có 2 vế:
Tôi nhận thấy có sự thay đổi lớn trong cảnh vật xung quanh: / hôm nay tôi đến trường.
c) Câu c có 3 vế:
Kia là những mái nhà đứng sau lũy tre; / đây là mái đình cong cong; / và kia là sân phơi.
2)
a) Từ “thì' là biên giới giữa 2 vế câu.
Dấu phẩy được sử dụng để phân cách 2 vế câu.
b) “Dấu hai chấm” được dùng để chia 2 vế câu.
c) Các 'dấu chấm phẩy” làm ranh giới giữa 3 vế câu.
II. Bài tập
1. Trong các câu sau, câu nào là câu ghép ? Và các vế câu ghép được liên kết bởi phương pháp nào?
a) Dân ta luôn tỏ ra yêu nước mãnh liệt. Đó là một giá trị văn hóa truyền thống quý báu của dân tộc. Suốt từ xa xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc chịu đựng sự xâm lăng, tinh thần yêu nước ấy lại bùng cháy, tạo nên một làn sóng vô cùng mạnh mẽ và to lớn, vượt qua mọi khó khăn, nguy hiểm, và đánh bại mọi kẻ thù.
HỒ CHÍ MINH
b) Anh nắm chặt thỏi thép hồng như nắm lấy một con cá còn sống. Dưới những cú đánh mạnh mẽ của anh, con cá lớn đấy vùng vẫy, quằn quại, và giãy lên đau đớn. Nó cắn răng, nó chống trả anh, nhưng không thể kháng cự.
Theo NGUYÊN NGỌC
c) Tôi nhẹ nhàng thả một chiếc lá sòi đỏ xuống dòng nước. Một chú nhái nhỏ bé như đã chờ sẵn nhảy lên và ngồi lên đó. Chiếc lá nhẹ nhàng trôi đi, chú nhái cố gắng giữ thăng bằng, trong khi chiếc thuyền đỏ lặng lẽ trôi theo dòng nước.
TRẦN HOÀI DƯƠNG
2. Viết một đoạn văn từ 3 đến 5 câu mô tả về ngoại hình của một người bạn của bạn, trong đó phải có ít nhất một câu ghép. Cho biết các vế trong câu ghép được nối với nhau bằng cách nào.
Phương pháp giải:
1)
- Câu ghép là câu được hình thành từ hai cụm chủ - vị trở lên.
- Con chú ý rằng giữa các vế câu trong câu ghép, có những từ ngữ hoặc dấu câu nào đi kèm để nối các vế câu không?
2) Con quan sát và tìm ra một số điểm nổi bật về ngoại hình của bạn, sau đó viết thành một đoạn văn.
Lời giải chi tiết:
1)
- Các câu ghép và các vế câu:
+ Trong đoạn a, có một câu ghép với 4 vế câu: Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng (2 trạng ngữ), tinh thần ấy lại sôi nổi. Nó kết thành... to lớn. Nó lướt qua... khó khăn. Nó nhấn chìm... lũ cướp nước.
+ Trong đoạn b, có một câu ghép với 3 vế câu: Nó nghiến răng ken két. Nó cưỡng lại anh. Nó không chịu khuất phục.
+ Trong đoạn c, có một câu ghép với 3 vế câu: Chiếc lá thoáng tròng trành. Chú nhái bén loay hoay cố giữ thăng bằng. Rồi chiếc thuyền đỏ thắm lặng lẽ xuôi dòng.
- Cách nối vế câu:
+ Trong đoạn a: 4 vế câu được nối với nhau trực tiếp, giữa các vế câu có dấu phẩy.
+ Trong đoạn b: 3 vế câu được nối với nhau trực tiếp, giữa các vế câu có dấu phẩy.
+ Trong đoạn c: Vế 1, vế 2 được nối với nhau trực tiếp, giữa 2 vế có dấu phẩy, vế 2 nối với vế 3 bằng quan hệ từ “rồi”.
2)
Trong lớp tôi, người bạn mà tôi yêu quý nhất là Lan. Đó là một cô bé vô cùng xinh xắn và đáng yêu. Vóc người bạn nhỏ nhắn, dáng đi nhanh nhẹn, mái tóc cắt ngắn gọn gàng. Nhưng điều khiến người ta nhớ nhất ở bạn chính là nụ cười. Mỗi lần Lan nở nụ cười là tôi lại thấy giống như mùa thu tỏa nắng. Đôi lúm đồng tiền càng làm cho nụ cười ấy thêm phần duyên dáng.
Câu ghép trong đoạn văn trên là: Vóc người bạn nhỏ nhắn, dáng đi nhanh nhẹn, mái tóc cắt ngắn gọn gàng.
Câu hỏi này quan trọng không chỉ về mặt lý thuyết mà còn ảnh hưởng đến thực tiễn.
