Lý do và triệu chứng của bệnh trào ngược dạ dày thực quản

1. Triệu chứng nhận biết bệnh trào ngược dạ dày thực quản

Trào ngược dạ dày thực quản là hiện tượng dịch chuyển từ dạ dày lên thực quản, thường xuyên hoặc không đều. Đây thường là sự hiện diện bình thường trong cơ thể, tuy nhiên cũng có thể gây ra các vấn đề bệnh lý như viêm thực quản, suy dinh dưỡng hoặc ảnh hưởng đến hệ hô hấp.

Cơ chế trào ngược dạ dày thực quản

Một số dấu hiệu điển hình của trào ngược dạ dày thực quản:

• Ợ hơi, ợ chua, ợ nóng: ợ hơi khi đói, ợ chua thường xuất hiện vào buổi sáng và ợ nóng thường khiến bệnh nhân cảm thấy nóng rát ở vùng bụng dưới lan lên cổ. Các biểu hiện ợ này sẽ càng xảy ra nhiều khi bệnh nhân ăn quá no, vừa ăn xong lại nằm ngay, khi đầy bụng, uống nước hoặc cúi gập người về phía;

• Đau tức ngực: ngực có dấu hiệu đè ép, thắt lại lan ra lưng và cả cánh tay. Điều này thường bị hiểu nhầm với các vấn đề về tim mạch;

• Buồn nôn hoặc nôn: xuất hiện sau khi ăn no, cảm giác nghẹn thức ăn. Đặc biệt là khi đi tàu xe, có thể dễ dàng bị say, nôn khi ốm nghén,...;

• Ho, khản giọng: axit dạ dày khi trào ngược sẽ tác động lên dây thanh quản, gây sưng tấy và dẫn đến khàn giọng, ho, khó nói;

• Khó nuốt: khi bệnh tiến triển, người bệnh thường xuyên gặp phải trào ngược axit dạ dày lên thực quản. Dần dần, điều này làm viêm sưng, phù nề niêm mạc thực quản, gây ra cảm giác khó nuốt hoặc nghẹn, luôn có cảm giác đắng ở cổ;

• Đắng miệng: thường xảy ra khi dịch trào ngược cũng mang theo dịch mật, gây ra cảm giác đắng miệng;

• Tiết nhiều nước bọt từ miệng: giống như khi ăn đồ chua, miệng thường tiết ra nhiều nước bọt khi tiếp xúc với axit dạ dày để làm giảm lượng axit này;

• Triệu chứng khác: giảm cân, chán ăn, thiếu máu, xuất huyết đường tiêu hóa,... 

2. Nguyên nhân của trào ngược dạ dày thực quản là gì?

Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng này có thể chia thành 3 loại: nguyên nhân từ thực quản, từ dạ dày và từ các yếu tố khác. Cụ thể như sau:

Nguyên nhân từ thực quản:

• Thoát vị hoành: cơ hoành nằm giữa khoang bụng và khoang ngực, hình dạng dẹt phân tách hai khu vực này. Khi cơ này co lại, nó tạo lực để cơ thắt dưới thực quản ngăn axit dạ dày trào ngược. Nếu thoát vị hoành xảy ra, cơ thực quản bị ảnh hưởng, gây trào ngược dịch vị dạ dày;

• Suy cơ thắt dưới thực quản: phần cơ nằm ở cuối thực quản, gặp dạ dày. Cơ này mở ra khi nuốt thức ăn, sau đó khép kín để ngăn axit và thức ăn trào ngược từ dạ dày lên trên. Khi cơ này yếu, trào ngược dạ dày xảy ra thường xuyên. 

Một số yếu tố tăng nguy cơ gồm: giảm tiết nước bọt, rối loạn nhu động thực quản, tác dụng phụ của thuốc, sử dụng rượu, thuốc lá, cafein thường xuyên, ăn nhiều đồ dầu mỡ,...

Triệu chứng khó chịu do trào ngược dạ dày thực quản gây ra

Nguyên nhân từ dạ dày:

• Thức ăn ứ đọng trong dạ dày: hẹp môn vị, ung thư dạ dày, viêm dạ dày có thể gây trở ngại cho sự lưu thông từ dạ dày xuống ruột. Điều này tăng áp lực trong dạ dày và dẫn đến trào ngược;

• Tăng áp lực ổ bụng đột ngột, như khi ho, hắt hơi hoặc vận động mạnh cũng có thể khiến dịch vị dạ dày trào ngược lên thực quản.

Các nguyên nhân khác:

• Thói quen ăn uống không lành mạnh: ăn khuya, ăn quá no, ăn nhiều đồ chiên rán hoặc đồ chua khi đói, tăng áp lực lên cơ co thắt thực quản, làm cơ này yếu dần và dễ gây trào ngược;

• Stress kéo dài: tăng tiết cortisol làm tăng sản xuất axit trong dạ dày, khiến dạ dày co bóp nhiều hơn ngay cả khi không có thức ăn, dẫn đến trào ngược;

• Béo phì: cân nặng quá lớn tăng áp lực lên ổ bụng, làm yếu cơ thắt thực quản dưới;

• Các yếu tố khác: bệnh sa dạ dày, cơ thắt thực quản dưới yếu, chấn thương do tai nạn,...

3. Gợi ý các món ăn và lưu ý cho bệnh nhân bị trào ngược dạ dày thực quản

Bên cạnh các phương pháp điều trị nội khoa, ngoại khoa và thủ thuật khác, bệnh nhân cũng cần thay đổi chế độ ăn uống sao cho phù hợp và lành mạnh hơn. Đây là những thực phẩm nên tăng cường:

• Đậu đỗ: bao gồm đậu đỏ, đậu xanh, đậu Hà Lan,... chứa nhiều chất xơ và amino axit hữu ích trong việc kiểm soát axit dạ dày;

• Bánh mì hoặc bột yến mạch: giúp hấp thụ dịch vị dạ dày, giảm nguy cơ trào ngược;

• Thịt dễ tiêu: như thịt ngan, thịt thăn lợn, thịt gà,... làm giảm axit, giảm triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản;

• Nghệ và mật ong: gia vị quen thuộc giúp cải thiện tình trạng trào ngược dạ dày thực quản;

• Sữa chua: giàu lợi khuẩn, tốt cho hệ tiêu hóa nhưng không nên ăn khi đói.

Ngoài ra, bệnh nhân cần lưu ý:

• Hạn chế thực phẩm kích thích axit hoặc tăng axit dạ dày như đồ cay nóng, nước có gas, hoa quả axit như dứa, cam, chanh,...;

• Chọn thực phẩm có tính kiềm như bánh mì, bột yến mạch, thực phẩm từ bột mì,...;

• Kiểm soát cân nặng;

• Tránh uống rượu bia, cà phê và không hút thuốc lá;

• Không ăn quá no và không ăn trước khi đi ngủ;

• Tránh mặc quần áo quá chật, đặc biệt là quanh eo;

• Không nằm ngay sau khi ăn xong, không cúi người quá lâu và nên nằm nghiêng khi ngủ khoảng 15cm so với chân.

Không nên nằm ngay sau khi ăn xong

Nếu sau khi đã thử các biện pháp trên một thời gian mà không thấy cải thiện, người bệnh cần phải được điều trị bằng thuốc hoặc phẫu thuật. Bác sĩ sẽ đưa ra đề xuất điều trị phù hợp dựa trên nguyên nhân gây ra bệnh, nhằm mục tiêu kiểm soát hiệu quả các triệu chứng, nâng cao chất lượng cuộc sống và ngăn chặn biến chứng.

Nếu bạn phát hiện có dấu hiệu không bình thường hoặc nghi ngờ mắc phải bệnh trào ngược dạ dày thực quản, hãy đến khám tại Chuyên khoa Tiêu hóa - Bệnh viện Đa khoa Mytour để được các chuyên gia hàng đầu của bệnh viện tư vấn, chẩn đoán và hỗ trợ điều trị bệnh.