'Lý Quang Diệu và 5 bài học để một quốc gia trở nên văn minh': Từ việc dọn dẹp đến việc kết hôn

Có vẻ như người vĩ đại này để lại rất nhiều bài học cho chúng ta, không chỉ về việc quản lý quốc gia, mà còn về tư tưởng và cách sống. Sau khi đọc hơn 1700 trang hồi ký của ông, mang tựa đề “Câu chuyện Singapore' và 'Từ Thế giới thứ Ba lên thế giới thứ Nhất”, đây là 5 bài học mà Lý Quang Diệu đã truyền đạt cho tôi về thế giới.

'   1: Đánh bại sự thiếu văn minh: Khởi đầu từ việc dọn dẹp   '

Singapore cách đây 50 năm cũng giống như Việt Nam ngày nay, khi mà người dân có thể tự do khạc nhổ, vứt rác, ăn uống, gây tiếng ồn ở bất cứ đâu họ muốn. “Mình muốn làm gì thì mình làm thôi” là phương châm của không ít người Việt. Đối với ông Lý, một quốc gia không thể phát triển nếu vẫn giữ những thói quen xấu xí của người dân. Những hành vi khạc nhổ, bôi rữa, mang lậu có thể bị phạt từ 2,000 đến 100,000 đô la Singapore, thậm chí ngồi tù đến 2 năm.

Để Singapore có được vẻ sạch sẽ như ngày nay, ông Lý chia sẻ: “Trong những năm 1960, tôi đã khởi xướng một cuộc vận động chống khạc nhổ. Nhưng thậm chí vào những năm 1980, một số tài xế taxi vẫn khạc nhổ ra khỏi cửa sổ và một số người vẫn làm điều này tại chợ và các quán ăn. Chúng tôi không bao giờ từ bỏ và tiếp tục thông báo tới các trường học và trên các phương tiện truyền thông công cộng rằng khạc nhổ có thể lan truyền bệnh như ho lao chẳng hạn. Ngày nay, chúng tôi thấy rằng ít người khạc nhổ nơi công cộng. Chúng tôi là một cộng đồng di cư, những người đã rời bỏ quê hương và chuẩn bị từ bỏ những thói quen xấu để có cuộc sống tốt hơn tại quê nhà mới. Điều này cũng làm tôi cảm thấy khích lệ để thay đổi những thói quen xấu khác.

...Kết cấu hạ tầng cơ bản dễ cải thiện hơn là thái độ của người dân. Nhiều người đã rời bỏ những nhà ổ chuột chỉ với một lỗ dưới đất và một cái gạt để đến các căn hộ cao cấp với điều kiện vệ sinh tiện nghi, nhưng thái độ của họ vẫn không thay đổi. Chúng tôi đã phải nỗ lực để loại bỏ việc vứt rác bừa bãi, tiếng ồn và thái độ thô lỗ, hướng dẫn người dân trở nên ý thức và lịch sự hơn. Sự kiên nhẫn và sức chịu đựng là những phẩm chất cần thiết để loại bỏ các thói quen xấu: Người ta đậu lên cây, giẫm lên cỏ, hái hoa, ăn cắp cây non, hoặc đỗ xe đạp hoặc xe máy dựa vào những cái lớn hơn làm chúng đổ. Và không chỉ có người nghèo mới phạm tội.”

'   2: Xây dựng sự liên kết với dân   '

Lý Quang Diệu luôn tôn trọng tầng lớp trí thức có khả năng, trả lương rất cao cho các quan chức có năng lực đủ để giữ được trí tuệ trong nhà nước mà không cần tham nhũng. 
Theo công ty tư vấn toàn cầu Hay Group, năm 2014, mức lương trung bình cho một giám đốc điều hành tại Singapore là 673,000 USD. Để so sánh, theo một nghiên cứu của chính phủ, một bộ trưởng hàng đầu nhận hơn 800,000 USD. Còn ở Việt Nam, lương của bộ trưởng, tính cả phụ cấp, chỉ khoảng 14 triệu một tháng, chưa bằng một bạn PG thì không biết họ sống sao. Chúng ta vẫn duy trì quan điểm quan chức nhà nước phải là “đại diện” của người dân, nên họ phải bỏ đi kiếm “lậu”. Ông Lý đã viết:

“Sau khi độc lập, tôi điều chỉnh lương của các bộ trưởng, giữ mức lương ở các cơ quan nhà nước ở mức thấp để đối phó với vấn đề thất nghiệp và suy thoái kinh tế đồng thời nhấn mạnh về sự điều độ. Năm 1970, khi tình trạng thất nghiệp giảm, không khí đã dễ chịu hơn, tôi tăng lương cho các bộ trưởng từ 2.500 đô la Singapore lên 4.500 đô la Singapore mỗi tháng nhưng vẫn giữ lương của tôi ở mức 3.500 đô la Singapore để nhắc nhở cơ quan nhà nước về sự điều độ vẫn cần thiết. Mỗi vài năm, tôi phải tăng lương cho các bộ trưởng để thu hẹp khoảng cách lương so với lĩnh vực tư nhân.

…Dân đã quen nhìn các viên chức nhà nước nhận lương khiêm tốn trong một thời gian dài đến mức ý tưởng rằng các bộ trưởng không chỉ có quyền lực mà còn được trả công xứng đáng với tầm quan trọng của công việc đã thay đổi suy nghĩ của họ…Nhân dân mong muốn một chính phủ trong sạch, chính trực và tài giỏi để mang lại những kết quả tích cực. Đó chính là những gì Đảng PAP đã đạt được.

Hiện nay, việc tuyển chọn nhân tài từ khu vực tư nhân không còn quá khó khăn. Trước khi áp dụng phương án lương, luật sư xuất sắc kiếm được 2 triệu đô la Singapore mỗi năm, trong khi thẩm phán chỉ nhận ít hơn 300.000 đô la Singapore. Nếu không có sự thay đổi này, chúng tôi sẽ không bao giờ có thể bổ nhiệm những luật sư giỏi nhất vào hệ thống tư pháp.

'   3: Đàn ông nên chấp nhận cưới vợ có trình độ cao hơn   '

Người Việt không thiếu tài năng, nhưng họ thường phải rời quê hương để đi du học ở phương Tây. Ông Lý hiểu rõ vấn đề này tại Singapore, vì vậy ông đã áp dụng nhiều chính sách để nuôi dưỡng và thu hút tài năng, thậm chí cả việc lên án sự ngu dốt của những người đàn ông không dám cưới vợ có trình độ cao hơn mình.

Kiểu kết hôn và sinh con không cân bằng này cần sự quan tâm và kiểm soát. Tôi đã quyết định làm cho thanh niên nhận ra những định kiến ngu ngốc, cổ hủ và lạc hậu của họ. Tôi trích dẫn các nghiên cứu được thực hiện tại Minnesota trong những năm 1980 về những cặp sinh đôi giống nhau.

Nghiên cứu chỉ ra rằng, những cặp sinh đôi này giống nhau ở nhiều mặt. Dù chúng được nuôi dạy riêng biệt và ở các quốc gia khác nhau, khoảng 80% trong số họ có vốn từ ngữ, chỉ số thông minh (IQ), thói quen, sở thích về ăn uống và bạn bè, cũng như những đặc điểm tính cách khác của họ giống nhau. Nói cách khác, gần 80% bản chất của con cái phụ thuộc vào di truyền và 20% còn lại là kết quả của sự nuôi dưỡng.

Để thay đổi xu hướng sinh con này, vào năm 1984, tôi và Keng Swee, người hiện là Bộ trưởng Giáo dục, quyết định ưu tiên cho các bà mẹ có trình độ lựa chọn trường tốt nhất cho cả ba đứa con nếu họ sinh đứa con thứ ba... Chúng tôi mong đợi các bà mẹ ít học sẽ phản ứng tức giận vì họ bị phân biệt đối xử. Nhưng ngược lại, chúng tôi bị ngạc nhiên khi các bà mẹ có học vấn cao lại phản đối rằng họ không cần đặc quyền. Tuy nhiên, những chàng trai đã nhận được thông điệp mà chúng tôi gửi đến: ngày càng có nhiều người kết hôn với vợ có trình độ giống nhau, mặc dù tiến độ còn chậm.

Tôi đã thức tỉnh cộng đồng, đặc biệt là các thanh niên hiểu biết về tình hình suy thoái của chúng ta. Tuy nhiên, vì những phụ nữ có học vấn cảm thấy rối bời với đặc quyền này, tốt nhất là loại bỏ nó. Thay vào đó, tôi giảm thuế thu nhập đặc biệt cho những phụ nữ đã lập gia đình, lần này dành cho các bà mẹ có bằng đại học, cao đẳng, bằng A và O, mở rộng nguồn nhân lực và giảm chính sách ưu đãi chữ nghĩa. Họ có đủ tiêu chuẩn để được giảm đáng kể thuế thu nhập trong thu nhập của họ hoặc của chồng họ nếu họ có đứa con thứ ba hoặc thứ tư. Những nhượng bộ này khuyến khích người ta sinh nhiều con hơn.

'4: Thiên đường là sự kết hợp giữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội'

Xã hội cần những sự 'phá vỡ sáng tạo' để tiến bộ, nhưng nếu chỉ để thị trường quyết định mọi thứ, vì mỗi người có điểm khởi đầu khác nhau, nếu không có sự can thiệp của nhà nước, chúng ta sẽ không bao giờ có cuộc đua công bằng. Lý Quang Diệu hiểu rằng chênh lệch giàu nghèo là bản chất của chủ nghĩa tư bản, nhưng không có nghĩa là chính phủ không thể làm cho đất nước trở nên bình đẳng hơn. Đây là kế hoạch cho một thiên đường Singapore trong các vấn đề thiết yếu như nhà cửa, y tế của ông Lý:

'Mối quan tâm hàng đầu của tôi là bảo vệ quyền lợi cho mọi công dân và tương lai của họ. Tôi muốn một xã hội mà mọi người đều sở hữu ngôi nhà của mình. Tôi đã nhìn thấy sự tương phản giữa các căn hộ chung cư cho thuê rẻ tiền, bị sử dụng bừa bãi và duy tu tệ với những căn hộ của những người rất tự hào về việc có nhà riêng. Và từ đó tôi tin rằng nếu mỗi gia đình đều có nhà riêng thì quốc gia sẽ vững mạnh.'

'Lý tưởng về các dịch vụ y tế miễn phí đối lập với thái độ thực tế của mọi người. Bài học đầu tiên đến với tôi từ các bệnh viện và phòng khám của chính phủ. Khi bác sĩ kê đơn thuốc miễn phí, bệnh nhân uống thuốc trong vòng 2 ngày, nếu không cải thiện, họ sẽ bỏ đi số thuốc thừa. Sau đó, họ đi khám tại các bác sĩ tư nhân, trả tiền thuốc, uống thuốc đầy đủ theo lời dặn của bác sĩ và sau đó hồi phục. Tôi quyết định thu phí 50 xu mỗi lần khám tại các phòng khám bệnh nhân ngoại trú. Chúng tôi tăng lệ phí này hàng năm để điều chỉnh với tốc độ tăng thu nhập và lạm phát.'

'5: Mèo đen hay mèo trắng, chỉ cần bắt được chuột'

Đây là một bài thử nghiệm đơn giản được gọi là luật Lý Quang Diệu, để đánh giá tính ứng dụng thực tế của một triết lý hay một ý thức hệ. Ông đã từng trả lời trong một cuộc phỏng vấn:

“Đời tôi không bị điều hướng bởi triết lý hay lý thuyết nào. Tôi chỉ cố gắng hoàn thành công việc và để người khác rút ra triết lý từ những giải pháp thành công của tôi. Tôi không làm việc dựa trên một nguyên lý cố định. Thay vào đó, tôi đặt ra câu hỏi: cần phải làm gì để giải quyết vấn đề này? Nếu qua nhiều giải pháp, tôi nhận thấy một phương thức hiệu quả, thì tôi sẽ cố gắng tìm ra nguyên lý ẩn sau đó. Vì thế, Plato, Aristotle, Socrates, họ không phải là người hướng dẫn cho tôi…Tôi chỉ quan tâm đến tính hiệu quả của nó…

Một lý thuyết là một lời mời khám phá tri thức rất hấp dẫn. Nhưng vấn đề mà chúng ta phải đối mặt là những vấn đề thực tế của con người, như kiếm việc làm, kiếm tiền, mua sắm thực phẩm, quần áo, nhà ở và chăm sóc con cái…Tôi đã nghiên cứu các lý thuyết và có thể chỉ tin vào một phần. Chúng ta cũng đủ thực dụng để không mù quáng. Nếu một chính sách thành công, hãy áp dụng, và điều này cuối cùng sẽ tạo ra một nền kinh tế như Singapore ngày nay. Bài kiểm tra của tôi là: liệu nó có thành công không? Liệu nó có mang lại lợi ích cho người dân không…'

'Hãy đậy nắp quan tài lại, rồi quyết định. Khi đó bạn hãy đánh giá tôi. Tôi có thể vẫn làm một số điều ngu ngốc trước khi nắp quan tài đóng lại”, cụ Lý nói về những chính sách tranh cãi của mình. Thành công của Singapore chứng minh rằng những bài học của ông là đúng đắn. Nhưng muốn khám phá bí kíp của Singapore để áp dụng cho Việt Nam mãi không thành công, bạn phải hiểu rõ hơn về cuộc đời ông. Vì một lý do đơn giản: Singapore chính là Lý Quang Diệu. 

Skype
Mytour