Mã vạch được phát minh như thế nào?

Công nghệ mã vạch lần đầu tiên được cấp bằng sáng chế vào năm 1949, nhưng mã UPC được các kỹ sư phát triển vào những năm 1970 nhằm tăng cường hiệu quả cho các cửa hàng tạp hóa.

Câu chuyện về mã vạch thực chất bắt đầu từ năm 1949, khi hai nhà phát minh Norman Joseph Woodland và Bernard Silver nộp đơn xin cấp bằng sáng chế cho một hệ thống phân loại sản phẩm sử dụng các vòng tròn đồng tâm, một phiên bản sơ khai mà họ gọi là mã mắt bò. Woodland đã nảy ra ý tưởng này khi ông vẽ các đường trên cát và nhận thấy chúng có thể mã hóa dữ liệu như mã Morse.

Tuy nhiên, ý tưởng này gặp phải những khó khăn kỹ thuật. Hệ thống yêu cầu một nguồn sáng mạnh 500 watt và một ống chuyển đổi đặc biệt, điều này làm cho nó trở nên phức tạp và khó sử dụng. Giáo sư Jordan Frith tại Đại học Clemson cho rằng phát minh của Woodland vượt quá khả năng kỹ thuật của thời kỳ đó.

Bên cạnh mã mắt bò, cũng có những nỗ lực khác nhằm phát triển hệ thống quét sản phẩm. Vào năm 1967, hệ thống KarTrak ra đời để theo dõi hàng hóa trên tàu hỏa. Mặc dù KarTrak sử dụng mã vạch màu quét qua máy laser, nhưng nó không thành công do không tương thích với các hệ thống máy tính và bị ảnh hưởng bởi điều kiện thời tiết khắc nghiệt, khiến việc quét mã trở nên khó khăn.

Vào năm 1969, IBM bắt đầu nghiên cứu phát triển một hệ thống nhận diện sản phẩm hiệu quả hơn. Paul V. McEnroe, người đứng đầu dự án mã vạch, được giao nhiệm vụ tìm kiếm giải pháp sáng tạo mà không bị áp lực lợi nhuận. Cùng với chuyên gia tiếp thị Sarkis Zartarian và kỹ sư Mort Powell, McEnroe đã đề xuất rằng IBM nên tham gia vào ngành bán lẻ.

Nhóm nghiên cứu của McEnroe nhanh chóng tập hợp các kỹ sư tài năng từ nhiều lĩnh vực khác nhau. Một trong những nhân tố quan trọng nhất là George Laurer, người đã chỉ ra rằng mã mắt bò của Woodland không thể đáp ứng nhu cầu lâu dài vì hạn chế về không gian và độ chính xác in ấn. Laurer đã phát triển một thiết kế mã vạch tuyến tính đơn giản với các thanh song song, có thể quét ở mọi hướng.

Khi nhóm IBM đang phát triển mã vạch UPC, vào năm 1972, Hiệp hội Chuỗi Thực phẩm Quốc gia Hoa Kỳ (NAFC) tổ chức một cuộc thi để tìm ra hệ thống nhận diện sản phẩm tối ưu. IBM tham gia với thiết kế mã vạch UPC, đối đầu với sáu công ty khác, trong đó có cả mã mắt bò ban đầu của Woodland. Cuối cùng, thiết kế của IBM chiến thắng nhờ tính khả thi và hiệu quả, mở ra một bước ngoặt quan trọng cho sự ra đời của mã UPC.

Trong suốt quá trình phát triển, Woodland đã có những đóng góp quan trọng giúp IBM thành công. Ông, người sáng chế ra mã mắt bò, đã gia nhập nhóm nghiên cứu của IBM và giúp cải tiến mã UPC, tạo ra lợi thế lớn cho IBM trong cuộc cạnh tranh. Nhờ sự nỗ lực không ngừng, nhóm của McEnroe đã thuyết phục NAFC chọn mã vạch của IBM làm tiêu chuẩn chung.

Sau khi mã UPC được phê duyệt, IBM bắt tay vào phát triển cả phần cứng và phần mềm hỗ trợ cho việc quét mã. Tuy nhiên, quá trình triển khai gặp không ít khó khăn. Một số cửa hàng từ chối áp dụng mã vạch vì lo ngại rằng điều này sẽ khiến nhiều nhân viên mất việc. Bên cạnh đó, một số người lo lắng về an toàn sức khỏe khi sử dụng máy quét laser, buộc IBM phải thuê công ty kiểm tra để chứng minh rằng máy quét không gây hại.

Carol Tucker-Foreman, giám đốc Liên đoàn Người tiêu dùng Hoa Kỳ, đã dẫn đầu phong trào phản đối mã vạch, cho rằng mã UPC làm mất đi tính minh bạch về giá. Bà cho rằng khi nhãn giá bị loại bỏ, người tiêu dùng sẽ không thể dễ dàng so sánh giá. Một số bang như New York và California thậm chí đã ban hành luật yêu cầu phải dán nhãn giá lên từng sản phẩm.

Dù phải đối mặt với sự phản đối, mã vạch vẫn dần được chấp nhận nhờ những lợi ích vượt trội về chi phí và độ chính xác trong quản lý kho. Vào đầu những năm 1980, mã UPC bắt đầu được áp dụng rộng rãi tại các cửa hàng tạp hóa lớn, và đến năm 1989, mã vạch đã được sử dụng trong hơn một nửa doanh số bán hàng tại Mỹ.

Mặc dù mã vạch UPC là công sức của một tập thể, Paul McEnroe vẫn cho rằng George Laurer là người xứng đáng nhận công lao lớn nhất. Vào cuối đời, Laurer đã được vinh danh tại Đại sảnh Danh vọng Đổi mới Kỹ thuật vì những đóng góp của mình. Điều đặc biệt là, không ai trong nhóm IBM trở nên giàu có nhờ mã vạch, vì tất cả đã đồng ý từ bỏ quyền sở hữu để mã vạch trở thành công cụ toàn cầu phục vụ lợi ích chung.

Ngày nay, mã vạch không chỉ được sử dụng trong ngành bán lẻ mà còn trong các lĩnh vực khác như y tế, vận tải và thậm chí trên các phương tiện tự hành trên sao Hỏa. Từ một phát minh đơn giản trên bãi biển, mã vạch đã trở thành một công cụ quản lý toàn cầu, thay đổi cách chúng ta tương tác với thế giới, tối ưu hóa hiệu quả và giúp doanh nghiệp phát triển mạnh mẽ.

Mã vạch không chỉ là một công nghệ, mà còn là minh chứng cho sức mạnh của sự đổi mới và khoa học, khi biến những ý tưởng trở thành hiện thực. Tính phổ biến của nó đã trở thành biểu tượng cho một nền kinh tế kết nối, minh bạch và luôn phát triển.