'Mặc dù lúc này 'ngập trong tiền', nhưng Lazada vẫn phải thực hiện việc sa thải một lượng lớn nhân sự ngay từ đầu năm 2024, thậm chí cả lãnh đạo cao nhất cũng rời bỏ để gia nhập đối thủ?

'Khi Lazada One tại Singapore được khai trương - cửa ngõ tiếp cận Đông Nam Á, nó đã củng cố thêm sứ mệnh phát triển bền vững của hệ sinh thái thương mại điện tử của chúng tôi', ông Chun Li - Tổng Giám đốc Tập đoàn Lazada – chia sẻ vào tháng 4/2022. Tuy nhiên, bây giờ Lazada đang chuẩn bị cắt giảm 30%, một số bộ phận tại trụ sở chính ở Singapore đã bị 'quét sạch', và người đứng đầu tập đoàn ngày xưa cũng đã chuyển sang làm việc cho một công ty TMĐT khác…

'Lazada không có kế hoạch sa thải và đang tiếp tục tìm kiếm nhân sự cho thị trường này', James Dong đã chia sẻ với The Straits Times sau khi tiếp quản vị trí CEO của Lazada từ người tiền nhiệm Chun Li vào năm 2022.

Chuyện gì đang xảy ra với Lazada?

Vào ngày làm việc đầu tiên của năm 2024, nhân viên ở các cấp bậc junior và senior của Lazada đã lần lượt được gọi vào phòng họp với bộ phận Nhân sự, khởi đầu cho đợt sa thải được gọi là 'quét sạch'. Phòng họp này diễn ra đến tận cuối tuần, một nhân viên Lazada trong đợt sa thải gần đây chia sẻ với tờ The Edge Singapore.

Theo thông tin từ TechinAsia, sau Lazada Singapore, Lazada Malaysia dự kiến sẽ là đơn vị tiếp theo thực hiện việc sa thải nhân sự ồ ạt. Cũng theo TechinAsia, nền tảng thương mại điện tử (TMĐT) Lazada dự định sa thải 30% nhân viên ở nhiều thị trường khác nhau.

Động thái này diễn ra ngay sau khi Lazada nhận thêm 634 triệu USD từ công ty mẹ Alibaba, nâng tổng số vốn mà tập đoàn Trung Quốc đầu tư cho nền tảng này trong năm 2023 lên hơn 1,8 tỷ USD.

Momentum Works cho rằng Lazada dường như đang tập trung vào việc phân bổ nguồn lực và cách vận hành. Cuộc chiến trong lĩnh vực TMĐT này được xem như một 'Trò chơi Vô tận'.

Cuộc đua này của Lazada có vẻ không còn là để cạnh tranh với Shopee - người dẫn đầu với nguồn lực dồi dào, hoặc TikTokShop - tân binh mạnh mẽ không cần phải thu hút người dùng mới, bởi họ đã có người dùng sẵn có. Mục tiêu của Lazada bây giờ sẽ dễ dàng hơn nếu chỉ tập trung vào chiếm lĩnh một phần thị phần TMĐT nhất định và đảm bảo lợi nhuận.

Nói một cách thẳng thắn, trên thị trường TMĐT hiện nay, ngay cả vị trí số 1 cũng không chắc chắn.

Tại sao lại như vậy?

- Vấn đề về nhân sự

Nhiều người cho rằng đội ngũ nhân sự của Lazada tập trung quá nhiều ở Singapore, trong khi thiếu nguồn lực ở các thị trường khác để cạnh tranh với Shopee. Bên cạnh đó, mức lương ở Singapore cao hơn so với các thị trường khác do chi phí sinh hoạt cao, dẫn đến chi phí nhân sự của Lazada tăng cao, trong khi hiệu quả lại là dấu hỏi.

- Hiệu suất kinh doanh

Chỉ số GMV (tổng giá trị giao dịch) hoặc Doanh thu/Nhân sự của các nền tảng TMĐT đa quốc gia như Lazada không thể so sánh được với Pinduoduo từ Trung Quốc. Alibaba – công ty mẹ của Lazada – cũng đã mất vị trí thống trị ở thị trường TMĐT Trung Quốc vào tay công ty này, chỉ mới 8 năm tuổi.

- Tổ chức và lãnh đạo

Về tổ chức cấu trúc và năng lực lãnh đạo, chính công ty mẹ Alibaba cũng đang phải đối mặt với những thách thức lớn trong quá trình chuyển đổi. Dàn lãnh đạo mới của Lazada - người mạnh mẽ liên kết với Alibaba hơn so với các đồng nghiệp trước đây - cần phải hiểu rõ tình hình của nền tảng TMĐT này, theo nhận xét của Momentum Works.

Kể từ khi nhận vốn từ Alibaba, Lazada liên tục đặt những người của mình vào vị trí quan trọng nhất của công ty TMĐT này. Năm 2018, một trong 18 người sáng lập của Alibaba – bà Lucy Peng Lei, CEO của Ant Financial và Alipay - đã được bổ nhiệm làm CEO Lazada thay cho Founder Lazada Max Bittner, sau khi Alibaba đầu tư tổng cộng 4 tỷ USD vào công ty.

Peng giữ chức vụ CEO Lazada trong 6 tháng. CEO kế nhiệm tiếp theo là Pierre Poignant - đồng sáng lập Lazada người Pháp - đã gặp nhiều thách thức khi không phải là người Trung Quốc. Theo Bloomberg, mỗi quý, Poignant và nhóm của ông phải đến trụ sở của Alibaba ở Hàng Châu ít nhất một lần để tăng cường mối quan hệ.

Những biến động trong nhân sự tại thị trường Việt Nam cũng gây ra khó khăn cho Lazada. Năm 2018, Max Zhang, phó tướng của CEO Alibaba Daniel Zhang, được giao nhiệm vụ điều hành Lazada Vietnam.

WSJ dẫn lời các nguồn tin mô tả Max Zhang hiếm khi giải thích các quyết định của mình và đòi cấp dưới phải tuân theo mệnh lệnh mà không được phép cử ngỏ. Ông thường chỉ trích nhân viên và thậm chí đưa ra những lời chỉ trích gay gắt như 'các bạn đang tiêu tiền một cách ngu ngốc', một cựu nhân viên của Lazada Vietnam chia sẻ với tờ WSJ. Ông hủy bỏ các chương trình vận chuyển miễn phí, gây ra sự không hài lòng cho nhiều doanh nghiệp và khách hàng, họ đã chuyển sang sử dụng các nền tảng khác.

Khi gặp phản ứng, ông Zhang và các phó tướng luôn nhắc đến thành công của họ ở Tmall và Taobao để đối phó với mọi chỉ trích. 'Câu trả lời mà chúng tôi thường nghe là 'Ở Tmall/Taobao, chúng tôi làm như vậy'. Hoặc 'Ở Trung Quốc chúng tôi thường làm như thế này'. Nhưng điều này không phải là Tmall/Taobao hay Trung Quốc', một số quản lý Lazada Việt Nam đã viết trong lá thư gửi bà Lucy Peng, giám đốc của Alibaba đang phụ trách Lazada Đông Nam Á.

Bà Peng đã liên lạc với các quản lý Lazada tại các địa phương mà Alibaba gửi đến, yêu cầu họ tôn trọng nhân viên và văn hóa của từng địa phương. Và vào tháng 6/2019, ông Zhang đã quay trở lại Trung Quốc, CEO của Lazada Thái Lan được giao nhiệm vụ phụ trách thị trường Việt Nam.

Giữa năm 2020, CEO của Lazada một lần nữa thay đổi. Ông Chun Li, người từng giữ chức vị CTO tại Alibaba, thay thế nhà đồng sáng lập Lazada Pierre Poignant. Hai năm sau đó, James Dong thay thế ông Chun Li. James gia nhập Lazada vào năm 2018, đi theo luồng nhân sự từ Alibaba vào công ty con này.

The Edge cho biết sau khi bị thay thế, ông Li vẫn ở lại Lazada một thời gian ở vị trí cố vấn, nhưng ông đã rời khỏi công ty sau đó. Ông hiện đang là CEO của tập đoàn DHgate, một nền tảng thương mại điện tử của Trung Quốc.

Tại Singapore, ông Loh Wee-Lee được cho là bị yêu cầu từ chức Giám đốc điều hành Lazada Singapore vào tháng 8 năm ngoái. Ông Loh chia sẻ với The Edge rằng ông đã quyết định tìm kiếm cơ hội mới bên ngoài. Hiện ông đang cư trú tại Hongkong và giữ cương vị Giám đốc Kỹ thuật số của tập đoàn DFI Retail Group.

Ngoài ra, bộ phận truyền thông nội bộ của Lazada Singapore đã bị bỏ trống từ năm ngoái.

Lazada sẽ kết thúc như thế nào, khi không muốn thất bại và cũng không thể chiến thắng?

Momentum Works trích dẫn 2 câu chuyện từ phương Đông và phương Tây để phác thảo tình hình của Lazada.

Năm 1938, trong thời chiến, Chủ tịch Trung Quốc Mao Trạch Đông đã viết về 'chiến tranh vô tận'. Ông chỉ ra rằng trong tình hình chiến tranh khó khăn, cả hai quan điểm thất bại và 'thắng nhanh' đều không phải là lựa chọn đúng. Thay vào đó, quan trọng là phải nhận biết các giai đoạn chuyển đổi và thích ứng phù hợp.

Tác giả nổi tiếng Simon Sinek trong cuốn sách 'The Infinite Game' (Trò chơi vô tận) năm 2019 đã đề xuất một khái niệm tương tự – làm thế nào để thành công trong trò chơi kinh doanh, nơi không có điểm kết thúc xác định, không có người chiến thắng hoặc thua — chỉ có tiến và lùi.

'Dường như Lazada đang nghiên cứu cho một hành trình dài, bảo tồn nguồn lực và trở nên linh hoạt hơn. Thành công của họ không chỉ phụ thuộc vào hoàn cảnh, mà còn vào năng lực lãnh đạo, con người và tổ chức', Momentum Works bình luận.

Theo Nguyên Bảo