Mạng xã hội có đang đẩy nghệ thuật nhiếp ảnh vào nguy cơ?

Tác động của mạng xã hội đã lan rộng đến nhiều khía cạnh của cuộc sống, trong đó có nghệ thuật nhiếp ảnh. Liệu thế giới ảo có đang làm chết dần bộ môn nghệ thuật này?

*Bài viết phản ánh quan điểm của Allen Murabayashi - Chủ tịch và Đồng sáng lập PhotoShelter.

Ở Mỹ và các quốc gia phát triển khác, chúng ta sống trong thế giới công nghệ mà hầu như không hiểu rõ về những tác động dự kiến và không dự kiến của nó. Chúng ta thích thú khi yêu cầu trợ lý ảo phát nhạc yêu thích, nhưng ít quan tâm đến việc thiết bị có quyền truy cập thông tin cá nhân của chúng ta.

Chúng ta thích sự thuận tiện của điện thoại thông minh, thậm chí đến mức sẵn lòng nguy hiểm bằng việc nhắn tin khi lái xe. Chúng ta mê mẩn tính năng kết nối không giới hạn của mạng xã hội, nhưng lại cảm thấy bất lực trước áp lực của văn hóa 'số like - số bình luận'.

Mạng xã hội đang làm chết nghệ thuật nhiếp ảnh? Câu trả lời phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể. Và vào thời điểm này, khi một năm mới đang đến gần, thì có lẽ là thời điểm thích hợp để nhìn nhận tổng quan về nghệ thuật và cuộc sống.

Đừng quên rằng chúng ta chỉ là hàng hóa

Nhà xã hội học Katherine Cross từng phân tích về tình trạng phức tạp của mạng xã hội trên trang The Verge, chỉ rõ rằng: 'Bạn đang trở thành một mặt hàng được Facebook, Twitter bán đi. Giá trị không nằm ở cách chúng ta sử dụng mạng xã hội mà ở cách chúng ta tương tác với người khác. Đó tạo ra một môi trường nơi mà mọi người đều muốn được quan tâm đến nội dung mà họ chia sẻ. Sự quan tâm chính là đồng tiền được lưu thông trên mạng xã hội, bao gồm lượt thích, theo dõi và phát triển cá nhân của ai đó'.

'Làm sao để phát triển cá nhân trên mạng xã hội? Bạn phải tạo ra nội dung. Bản chất của mạng xã hội là luôn thúc đẩy bạn sản xuất nội dung, bất kể bạn đồng ý hay không. Điều này là cốt lõi để tạo ra những gì có thể bán được trong nền kinh tế 'sự chú ý', bất kể đạo đức'.

Để giải thích một cách đơn giản hơn, việc cố gắng kết nối mọi người trên mạng xã hội thực chất là để xây dựng một hệ thống hàng hóa, thu thập nội dung từ người dùng, tạo động lực để họ sử dụng nhiều hơn và trở nên nghiện mạng xã hội. Sự nghiện ngập ẩn hiện này đã khiến chúng ta vượt quá các chuẩn mực cơ bản về văn hóa, đạo đức. Thực tế này là điểm xuất phát và kết thúc của mọi cuộc tranh luận về giá trị của mạng xã hội. Và giờ là lúc để nhìn nhận từ nhiều góc độ khác nhau:

Nơi để tỏa sáng

Mạng xã hội tạo ra một kết nối trực tiếp với khán giả, làm cho những người làm cổng (gatekeeper) truyền thông truyền thống trở nên ít quan trọng và ít ảnh hưởng hơn. Bạn có thể tự hỏi ai là người làm cổng, trong thời kỳ vàng son của ngành in ấn, đó là những nhiếp ảnh gia, biên tập viên và nhà xuất bản - những người luôn nhận được sự ngưỡng mộ từ một phần của công chúng, nhưng bây giờ đó là các trang mạng xã hội, website, …

Việc xuất bản trực tuyến đã làm cho chi phí xuất bản trở thành 0 đồng. Tuy nhiên, điều này không đúng với tất cả mọi người. Những người quản lý trang fanpage đều nhận ra rằng họ đang phải trả tiền để đưa nội dung đến với người xem.

Tuy nhiên, những ý kiến cá nhân trước đây thường bị lãng quên hoặc bị từ chối bây giờ có thể được tìm kiếm và thảo luận trở lại trên internet. Mạng xã hội thực sự là một môi trường lý tưởng để truyền thông phát triển mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Các dự án như @everyday[insert place name] đã trở thành một phần quan trọng đối với nhiều người.

Khả năng tiếp cận đám đông người hâm mộ đã tạo ra sự bùng nổ về số lượng người ảnh hưởng. Ví dụ điển hình là các nhiếp ảnh gia như Chris Burkhard, Brandon Woefel và Murad Osmann, có số lượng người theo dõi khủng khiếp, từ đó tạo ra nguồn thu nhập, không tuân theo cách kiếm tiền truyền thống của nhiếp ảnh.

Mạng xã hội thực sự đang tạo ra một nơi để tỏa sáng, nơi chúng ta dễ dàng chia sẻ với những người theo dõi về những địa điểm đẹp hoặc sự kiện thú vị. Thậm chí, bạn có thể mời trực tiếp một người, hoặc chỉ đơn giản là đánh dấu sự kiện mà bạn sẽ tham dự, và bạn bè sẽ biết. Thực tế, thu hút và ảnh hưởng người khác trên mạng xã hội hiện nay trở nên tiện lợi và dễ dàng. Trước khi có mạng xã hội, các phương tiện như thư từ, thiệp, fax hoặc cuộc gọi điện đều gặp phải rào cản để thực hiện điều tương tự.

Những người làm cổng (gatekeeper)

Thế giới nghệ thuật là một ví dụ hoàn hảo về cuộc sống biến đổi của những người làm cổng, nơi chỉ một số ít triển lãm của nghệ sĩ được đánh giá cao. Mặt khác, điều này giúp lọc ra những tác phẩm có giá trị, tạo ra bởi các chuyên gia thực sự. Tuy nhiên, nhiều trang web khác có thể sao chép và sử dụng thông tin như tài sản riêng của họ, gây ra sự mất nhận thức trong thế giới ảo. Và phong cách nhiếp ảnh 'lướt sóng' này không thể làm cho nhiếp ảnh trở thành loại hình duy nhất khi chụp hình tại bãi biển.

Mặt khác, chi phí xuất bản số không tồn tại. Điều này có nghĩa là mọi người đều có giọng nói riêng, có thể mang lại lợi ích hoặc hại. Nhà nghiên cứu Becket Adams từ tờ Washington từng nói: 'Chưa bao giờ chúng ta có thể truyền bá thông điệp vô nghĩa một cách nhanh chóng và dễ dàng như vậy, nhờ mạng xã hội'.

Khi mọi thứ có thể được tiếp cận chỉ bằng một cú nhấp chuột, chúng ta chỉ cần biết cách thu thập thông tin. Với website, SEO là cách để người đọc truy cập thông qua từ khóa tìm kiếm. Với các nền tảng mạng xã hội như Youtube, Instagram, Facebook, cách để người xem tiếp cận dễ dàng hơn. Các thuật toán sử dụng gắn thẻ địa lý, hashtag, ... . Những nội dung bạn thích trên mạng xã hội ảnh hưởng đến những gì bạn thấy, tạo ra một 'bong bóng' thực tế.

Cộng đồng

Mạng xã hội mở ra khả năng kết nối với mọi người trên toàn thế giới có cùng sở thích và quan tâm. Điều này tạo cơ hội cho các nhiếp ảnh gia như Neo-Nazis tạo ra một hướng đi mới cho nghề nhiếp ảnh.

Trong lĩnh vực marketing, nhiếp ảnh cần đặt câu hỏi: 'Ai là người xem hiện tại của bạn và ai là người xem bạn muốn có?'. Xây dựng cộng đồng người hâm mộ trên mạng xã hội có thể không tạo ra nhiều dự án chụp hình để kiếm tiền hơn, nhưng ít nhất nó mang lại nhiều lợi ích. Khi bạn có một lượng lớn người theo dõi, chi phí tiếp thị các sản phẩm như sách, ảnh, workshop, preset chỉnh màu,... cũng rẻ hơn nhiều.

Vai trò của cộng đồng không chỉ là về mục đích tiếp thị mà còn giúp nhiếp ảnh gia giải quyết các vấn đề mà không cần chi phí lớn. Tham gia cộng đồng cũng là cơ hội để bạn kết nối và xây dựng mối quan hệ với khách hàng tiềm năng, và nhận được sự hỗ trợ và tư vấn về kinh doanh. Một số nhiếp ảnh gia thậm chí còn khuyến khích đóng góp vào các dự án cộng đồng như giáo dục, y tế, mặc dù không liên quan trực tiếp đến nghề nghiệp của họ. Mạng xã hội và cộng đồng bên trong thực sự có tiềm năng và sức mạnh lớn đến đâu thì chúng ta mới có thể thấy.

Vũ khí của nhiếp ảnh

Tình trạng trở nên tồi tệ hơn khi cộng đồng mất niềm tin vào truyền thông và nhiếp ảnh trên mạng xã hội thường bị lạm dụng để phục vụ mục đích chính trị hoặc troll nhau. Mạng xã hội thường khuếch đại các thông tin để tạo ra cảm xúc mạnh mẽ, nhưng các nhà điều hành lại thường không chịu trách nhiệm về những vấn đề này và thường mặc kệ để mọi thứ tự giải quyết.

Sự lãng phí trong nhiếp ảnh

Mạng xã hội không chịu trách nhiệm cho sự lãng phí trong nhiếp ảnh. Giống như nhiều lĩnh vực sáng tạo khác, sự phát triển của công nghệ số làm giảm chi phí sản xuất nội dung, dẫn đến sự trùng lặp và cạnh tranh, giảm giá trị của nhiều tác phẩm.

Dĩ nhiên vẫn tồn tại những dòng nhiếp ảnh chuyên biệt, nơi mà những người có đam mê tương tự hội tụ và tạo nên một cộng đồng riêng. Nhiếp ảnh thiên văn là một ví dụ, đang thu hút sự chú ý của công chúng trong vài năm qua. Tham gia vào lĩnh vực này yêu cầu nhiếp ảnh gia hiểu rõ về thời tiết và sự biến đổi của môi trường, như lúc nào trời tối hoàn toàn hoặc chu kỳ di chuyển của mặt trăng. Điều này gây ra nhu cầu mua các thiết bị máy ảnh chuyên dụng từ ống kính góc rộng khẩu độ lớn đến chân máy.

Tôi là một chuyên gia mạng xã hội

Mạng xã hội thường gây ra lo lắng không cần thiết đối với tôi. Tôi mới sử dụng Twitter gần đây và nhận ra rằng sự hiểu biết về các vấn đề hiện tại không nhiều hơn so với sự phiền toái, sai lệch mà nó mang lại. Chúng ta không thể bị ảnh hưởng bởi mọi thứ và sống không thể thiếu sự công nhận (qua lượt like, theo dõi, bình luận, ...) của người khác. Và chúng ta cũng không thể dễ dàng đánh giá một người dựa trên một mối quan hệ xã hội mới như việc đi ăn trưa cùng nhau.

Dù vậy, tôi vẫn khuyến khích bản thân tôi tiếp tục góp phần vào một phần của cộng đồng, không chỉ là những nhóm cực đoan hoặc những người quá quan trọng vấn đề kinh doanh. Tôi muốn nói với tất cả nhiếp ảnh gia, những người muốn tập trung vào sở thích cá nhân của họ: chụp chim, động vật, cosplay hoặc đồ ăn, ...

Cộng đồng mà bạn tham gia là cách bạn giúp đỡ xây dựng nó. Một cách nào đó, việc sử dụng mạng xã hội phản ánh cuộc sống ngoài đời mà chúng ta mong muốn. Tìm kiếm nguồn cảm hứng và tiếng nói xây dựng có thể hỗ trợ cả phát triển kinh doanh và bản thân trong nhiếp ảnh, làm cho mạng xã hội trở thành một công cụ mạnh mẽ nhưng không hoàn hảo.

Theo Petapixel