Buzz
Trước khi phiên tòa bắt đầu, đám đông nhường đường cho William H. Vanderbilt – con trai lớn của Phó đề đốc, bước vào phòng xử án cùng luật sư. Trên tờ New York Times đưa tin: 'William tỏ ra lơ đễnh, tháo áo choàng và ngồi thoải mái trên ghế của mình', trong khi các luật sư của ông chuẩn bị.
Khi phiên tòa mở đầu, mọi người đều nhận ra tầm quan trọng của vụ án. The New York Times đăng tít: 'Gia tộc Vanderbilt. Cuộc chiến tranh chấp di chúc trị giá 100 triệu đô la'. Nếu Vanderbilt bán toàn bộ tài sản của mình, ông vẫn giữ được 1 đô la trong mỗi 20 đô la đang lưu hành.
Hầu hết những người có mặt trong phòng xử án đó đã sống gần trọn đời dưới cái bóng của Vanderbilt. Vanderbilt đã thống trị tuyến vận tải đường sắt và tàu biển giữa New York và New England (tạo dựng biệt danh “Phó đề đốc”).
Lord bắt đầu đòn tấn công bằng lời thừa nhận “có vẻ độc hại khi nói rằng một người đàn ông tích lũy 100 triệu đô-la và nổi tiếng bởi ý chí sắt đá lại không đủ sức mạnh để từ bỏ tài sản của mình”.
Vanderbilt là kẻ gây dựng đế chế, là nhà tài phiệt tập đoàn lớn đầu tiên trong lịch sử nước Mỹ. Ông đã đưa chế độ độc tài quân sự vào đời sống tập đoàn.
Rockefeller, Carnegie, Gould, Morgan – tất cả đều kính nể và noi gương Vanderbilt. Vai trò của Vanderbilt tại Trung Mỹ còn quan trọng hơn cả Nhà Trắng hay Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ.
Những người ái mộ coi ông là biểu tượng cho vận hội của nước Mỹ. Những người chỉ trích nói ông tham lam và tàn độc, là một ông hoàng không qua tuyển cử và chưa từng giả vờ cai trị vì muôn dân.
'Ông có vẻ là thần tượng của... một đầm lầy nhung nhúc những linh hồn bé mọn”, Mark Twain viết trong lá thư ngỏ gửi Vanderbilt, “những kẻ... ca tụng những thói quen riêng tư, những lời nói và việc làm vụn vặt của ông, như thể triệu triệu tiền bạc của ông mang lại cho họ phẩm giá”.
Sẽ có những người hiểu rằng tầm quan trọng thực sự của Vanderbilt phức tạp hơn thế, thậm chí đầy mâu thuẫn. Cuộc đời ông trải suốt một thời kỳ đầy những biến động kinh hồn.
Vanderbilt vẫn hết lòng cổ xúy thị trường tự do; nguyên tắc dẫn đường của ông là “chỉ lo việc của riêng mình”, và tất cả những gì ông mong đợi ở chính quyền là để ông được yên thân.
'Ông đã nâng cấp và mở rộng mạnh mẽ cơ sở hạ tầng giao thông toàn quốc, góp phần vào sự biến đổi của bản thân địa lý nước Mỹ. Ông nắm bắt những công nghệ và loại hình tổ chức kinh doanh mới, rồi áp dụng để cạnh tranh thành công đến nỗi buộc các đối thủ phải noi gương ông hoặc bỏ cuộc. Vượt trước rất xa những kẻ cùng thời, ông hiểu thấu một trong những biến đổi lớn lao của văn hóa Mỹ: sự trừu tượng của hiện thực kinh tế, khi mối liên hệ giữa thế giới hữu hình và những công cụ kinh doanh mới – chẳng hạn tiền giấy, các tập đoàn và chứng khoán - dần dần mờ nhạt.
Thời điểm bấy giờ, công chúng trong phòng xử án có thể khẳng định rằng Vanderbilt thực sự phức tạp, trước cả khi nhân chứng đầu tiên lên tiếng.
Màn kết của ông đã đưa tất cả mọi người vào phòng xử án, một màn kết đan bện cả đời tư lẫn tập đoàn. Ông đã gây dựng một thứ mà ông mong sẽ trường tồn và nằm trong tay hậu duệ trực hệ của ông - đó là sáng lập một triều đại đúng theo nghĩa đen.
Liệu cô ta có thành công? Mỗi bên sẽ chiến đấu để định nghĩa Vanderbilt; mỗi bên sẽ tìm kiếm lời giải đáp cho ma lực của một người đàn ông chỉ để lại ít ỏi thư từ, không một dòng nhật ký.
- Trích sách 'Vanderbilt - Tài phiệt đầu tiên của nước Mỹ'
