Mắt Trẻ Thường Không Thể Hiểu Hết Vẻ Đẹp của Văn Học!!

I. Những Tổng Quan Ban Đầu về Sự Ra Đời của Viết và Văn Học

II. Nhìn Lại Quá Trình Hình Thành Của Chữ Viết và Văn Học

III. Những Phát Triển Quan Trọng trong Lịch Sử Văn Học

IV. Sự Tương Tác Giữa Văn Học và Xã Hội

III. Cách Mà Người Trẻ Thường Đánh Giá Văn Học Vẫn Còn Thiếu Suy Tư

IV. Văn Học Là Một Phần Của Nhân Loại - Maksim Gorky

V. Tầm Quan Trọng Của Văn Học Trong Sự Phát Triển Của Xã Hội

Văn Học và Sự Quan Trọng của Sự Hiểu Biết Nhân Loại - Maksim Gorky

Mở Đầu:

Đề tài này không còn xa lạ gì với chúng ta, đang thu hút sự chú ý mỗi ngày. Nhưng qua bài viết này, mình muốn mọi người, đặc biệt là giới trẻ, nhìn nhận văn chương theo góc độ thực tế nhất qua các phong cách khác nhau. Có người cho rằng văn chương quá khô khan, có người lại thấy nó quá ướt át và mơ mộng. Thậm chí, có khi chủ đề quá rộng lớn, không thể nắm bắt được. Nhưng liệu nếu văn chương là người bạn đồng hành, là liều thuốc tinh thần an ủi con người? Mà đôi khi, chúng ta lại lơ đi và không chấp nhận nó, dù văn chương luôn âm thầm ở bên ta.

I.                 

 Nhìn lại những khía cạnh ban đầu về sự ra đời của chữ viết và văn học

Các hệ thống chữ viết ban đầu được sử dụng cho việc thương mại và quản lý hành chính. Chúng được phát triển dần qua lịch sử thông qua truyền miệng (ví dụ như ca dao, tục ngữ ở Việt Nam từ thời cổ đại). Ngoài ra, những nền văn minh sớm tại Lưỡng Hà, Trung Quốc, Ấn Độ và Hy Lạp. Các tác phẩm văn học sớm nhất thường liên quan đến lịch sử, thần thoại; thể loại văn học đầu tiên thường là thơ ca, anh hùng ca hoặc sử thi. Như thường nghe: “Không có chữ viết thì không có nền văn minh hiện đại”, điều đó đúng. Dưới đây là một số dấu vết ban đầu của chữ viết và văn học cổ.

thời kỳ thứ 7 trước Công Nguyên

Vinca

700 kí tự

Khoảng 2600 năm trước Công Nguyên

Từ năm 2100 trước Công Nguyên

sử thi Gilgamesh

thế kỉ 21-16 trước Công Nguyên

VIẾT CHỮ

thế kỉ 16-11 trước Công Nguyên

CHỮ CỐT GIÁP

Từ thế kỉ 11-12 trước Công Nguyên

phương pháp chiêm bao cổ xưa

Kinh Dịch

Năm 868

Thế kỉ 8-11

anh hùng ca Beowulf của người Anglo-Saxon

Khoảng thế kỉ 8-13

II.              

Các biến đổi, các góc nhìn từ văn học đến cuộc sống và từ văn học đến nghệ thuật.

Văn học mang nhiều giá trị và chức năng, đồng thời liên kết mật thiết với cuộc sống của chúng ta. Dưới đây là hai yếu tố chính của văn học mà mọi người có thể dễ dàng nhận thấy trong cuộc sống dưới góc độ của cuộc sống và nghệ thuật. Chúng ta có thể đã gặp chúng nhiều trong các bài học ở trường, nhưng các tác phẩm văn học luôn đặt con người vào trung tâm của chủ đề sáng tác. Vì cuối cùng, mục tiêu của văn học cũng là con người!

1.     Văn học đến cuộc sống.

Nhà văn Nga Tsecnuxepxki đã nói: “Văn học giống như cuốn sách giáo khoa của cuộc sống, hướng con người đến cái đẹp và thiện.” Dường như có vẻ lí luận văn học, nhưng đó là câu mình thấy rất đúng khi học về lí thuyết văn học. Nó rất đơn giản và dễ hiểu, cũng như đúng với những gì mình đã nêu ở tiêu đề. Quan trọng nhất, mục tiêu của văn chương luôn hướng đến con người. Vì lẽ đó, sẽ là thiếu sót khi một đề tài hoặc một bài viết về văn học thiếu những tác phẩm văn học - tâm hồn và trái tim của văn chương. Thậm chí là linh hồn và trái tim của con người nói chung và các nhà văn (thơ) nói riêng.

Văn học đã phát triển mạnh mẽ trong nhiều thiên niên kỉ qua, có vô vàn yếu tố khiến văn học thường có sức hút khó lường. Và có lẽ, việc liên kết với cuộc sống là một trong những yếu tố đó. Không thể quên tác phẩm nổi tiếng “Don Quixote” của Miguel De Cervantes trong thời kì Phục Hưng thịnh trị của nghệ thuật. Bắt đầu từ đầu thế kỉ XIII và kéo dài đến đầu thế kỉ XVIII.

Một sự phẩm chất đỉnh cao qua thời đại, với doanh số bán ra lên tới hàng nửa tỉ bản (đứng thứ hai sau Kinh Thánh). Mặc dù ra đời từ đầu thế kỉ XVII (thời kì hoàng kim của nghệ thuật Tây Ban Nha), nhưng cho đến ngày nay - thế kỉ XXI, Don Quixote vẫn còn đọng lại nhiều bài học sâu sắc về ước mơ và hoài bão, về hiện thực đời sống đen tối của thời phong kiến Tây Ban Nha lúc bấy giờ. Nó nói về sự xa xỉ khi con người đối diện với sự hư ảo như nhân vật chính Don Quixote để tìm kiếm lối thoát. Kết thúc là một cú 'plot twist' đầy ấn tượng của tác phẩm đã biến Don Quixote thành một kiệt tác bất hủ và bền vững theo thời gian. Có thể nói là một trong những điều bình dị nhất từ tận sâu trong lòng của con người. Nó giọng lên khao khát sống cho đúng lý do trong những thời kỳ rối loạn ở Tây Âu dưới sự cai trị của các vị vua. Chính vì thế, Don Quixote như một liều thuốc giảm đau giúp làm dịu tâm hồn của con người thời kỳ ấy, cũng như hướng con người đến những giá trị đạo đức cao đẹp nhất.

Ngoài ra, cũng trong giai đoạn thịnh trị của Phục Hưng, quay về một nửa thế giới khác. Chúng ta không có hiệp sĩ nhưng lại là những anh hùng muốn thống nhất thiên hạ, muốn dân chúng được ấm no, không có chiến tranh. Ở đây không thể không nhắc đến một trong tứ đại danh tác của Trung Quốc, chính xác! Đó là 'Tam Quốc Diễn Nghĩa' của La Quán Trung được viết vào thế kỉ XIV (cũng thuộc thời kì đầu Phục Hưng như Don Quixote).

Ba anh em Lưu - Quan - Trương hợp thành một tình bạn sâu nặng

Là một trong những đỉnh cao của văn học dân dã Trung Hoa, nếu nhắc đến những giá trị đạo đức của Tam Quốc Diễn Nghĩa mang lại và không phân biệt độc giả, thì thật sự trong thời kỳ đó không có tác phẩm nào sánh kịp. Dù nhiều chi tiết được La Quán Trung tưởng tượng hóa so với sử thực là Tam Quốc Chí của Trần Thọ ghi chép ở thế kỉ IV, nhưng giá trị mà nó mang lại cho nhiều người đọc mới là điều đáng quý. Truyện kể về nhóm người lãnh đạo Lưu Bị cùng hai anh em Quan Vũ, Trương Phi kết nghĩa và có chung mục tiêu phục hồi nhà Hán đang trên bờ vực sụp đổ. Là một tiểu thuyết chương hồi được tưởng tượng từ lịch sử chính là lý do vì sao những đức tính như lòng trung thành, sự dũng cảm và dám nghĩ dám làm lại được La Quán Trung đánh giá cao rõ rệt trong truyện. Có lẽ, chính vì thế mà đến nay, Tam Quốc Diễn Nghĩa luôn là một trong những tác phẩm được chào đón nhiều nhất ở Trung Quốc cho đến ngày nay. Điển hình là tình cảm gắn bó giữa ba anh em Lưu - Quan - Trương trong tác phẩm vẫn là điều mà độc giả và thế hệ sau vẫn nhớ mãi, cùng với câu thề nổi tiếng ấy, có lẽ cũng là huyền thoại đã tạo nên tên tuổi của bộ tiểu thuyết. Chính vì thế mà nó đã tạo ra sự ảnh hưởng sau này: “Dù không sinh cùng ngày cùng tháng cùng năm, nhưng nguyện chết cùng năm cùng tháng cùng ngày.”

Nhảy về một chút trong tương lai phương Tây ở Pháp, cũng là một trong những tác phẩm vĩ đại kinh điển của thế giới và là tác phẩm bán chạy thứ ba trên thế giới với doanh số lên tới 200 triệu bản in (sau “Don Quixote” của Cervantes và cùng hàng với “Hai Kinh Thành” của Charles Dickens). Đó là “Hoàng tử bé” của Antoine de Saint-Exupéry được viết vào năm 1943.

Nếu ai hỏi tôi đâu là một trong những tác phẩm ý nghĩa và dễ tiếp nhận mà chúng ta nên đọc thì “Hoàng tử bé” chắc chắn sẽ là một lựa chọn tuyệt vời dành cho bạn. Mặc dù chỉ có 104 trang nhưng “Hoàng tử bé” lại được đón nhận nồng nhiệt hơn rất nhiều, không chỉ từ trẻ em mà còn từ người lớn. Được dịch ra hơn 170 ngôn ngữ, thậm chí cả những ngôn ngữ ít người biết. Dù được viết trong thời kì chiến tranh, nhưng “Hoàng tử bé” không bị coi là một tiểu thuyết chiến tranh. Cốt truyện kể về một cậu bé hoàng tử từ ngoài hành tinh, đúng như ý định ban đầu của Saint-Exupéry là hướng tác phẩm đến thiếu nhi. Tuy nhiên, hình tượng nhân vật chính trong bộ truyện ngắn của ông lại kết hợp với triết lý nhân sinh và đạo đức, đồng thời lên án và nghi ngờ những tư tưởng của người lớn, đã đẩy thế giới này vào chiến tranh. Tóm lại, khi đọc “Hoàng tử bé”, chúng ta được đặt vào tư duy lí trí, các quan điểm nhân sinh mà tác giả đã trải qua, giống như câu thoại trong truyện: “Con mắt vốn mù lòa. Phải nhìn bằng trái tim.” Từ đó, giúp con người sống với sự khác biệt và nhìn thế giới từ nhiều góc độ hơn.

Văn học và nghệ thuật

Khi những tác phẩm nghệ thuật được truyền lại cho thế hệ sau, chúng trở thành một phần không thể thiếu của cuộc sống con người. Đề từ “Văn học là nghệ thuật” của mình đã nhấn mạnh vào sự hòa nhập của văn học với cuộc sống, các tác phẩm mang tầm ảnh hưởng của thời đại, thậm chí có giá trị vượt thời gian. 'Bộ sưu tập kịch First Folio' của William Shakespeare là một ví dụ điển hình.

Với vở kịch “Romeo và Juliet”, Shakespeare đã ghi danh mình là một thiên tài hiếm hoi trong lịch sử văn học thế giới. Vào năm 1999, ông được bầu là nhân vật “thiên niên kỷ ở Anh”. Shakespeare nổi tiếng với việc sử dụng ngôn từ một cách điêu luyện để thể hiện nhân sinh và cảm xúc của con người. 'First Folio' của ông hiện chỉ còn khoảng 240 bản trên thế giới, biến nó thành một trong những “bộ sưu tập” đắt giá nhất. Giá trị của mỗi bản in có thể lên đến 6 triệu USD. Nhờ cuốn sách này, các kiệt tác của Shakespeare được lưu truyền đến giờ. “First Folio” bao gồm 36 vở kịch với 7 chủ đề chính, trong đó có một chủ đề nổi bật:

Phụ nữ giả trang thành đàn ông

2/ Hề sĩ

3/ Kịch trong kịch

4/ Hiện tượng siêu phàm

5/ Nghe lén

6/ Lộn xộn danh tính (mô típ hài hước)

7/ Cơn bão và thảm họa tàu đắm

Khi nhắc đến những tác phẩm kịch không thể quên của ông, các nhà phê bình văn học chỉ biết dành những lời khen ngợi tận đáy lòng. 'First Folio' nói về nhân sinh, về những cảm xúc con người như niềm vui, nỗi buồn, tình yêu, và sự ghen tỵ. Những vở hài kịch của ông với những nhân vật xảo trá phê phán những tật xấu của con người. Nó cũng thể hiện sự khao khát tiếng nói của mỗi nhân vật, từ đó, phản ánh lòng người nhìn thế giới theo nhiều góc độ khác nhau. Dù đã trải qua hàng trăm năm, 'First Folio' vẫn là những tác phẩm kịch tuyệt vời được truyền bá đến ngày nay.

Trong giai đoạn đầu đến giữa thế kỉ XIX, trào lưu lãng mạn và sự phát triển của tiểu thuyết ở Tây Âu, đặc biệt ở Pháp, đã trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, đặc biệt trong việc sử dụng bối cảnh lịch sử chính trị làm nền cho tác phẩm. Không thể không nhắc đến 'Ba chàng lính ngự lâm' của Alexandre Dumas với câu nói bất hủ: “Mọi người vì một người, một người vì mọi người.”

'Ba chàng lính ngự lâm' lấy bối cảnh ở Pháp sau Cách mạng với các mâu thuẫn giữa hai phe bảo hoàng và cộng hòa. Truyện kể về cuộc phiêu lưu của d’Artagnan tìm kiếm ba đồng đội: Aramis, Porthos và Athos. Dumas tạo ra những nhân vật điển trai, lãng mạn nhưng cũng gan dạ và trung thành. Tác phẩm phê phán những nhân vật chính diện khi họ trở nên mù quáng và không hoàn hảo như chúng ta nghĩ. 'Ba chàng lính ngự lâm' được đón nhận nồng nhiệt tại Pháp vào mùa hè năm 1844 và vẫn tiếp tục ảnh hưởng đến ngày nay thông qua các phiên bản truyền hình và điện ảnh.

III.

Cách nhìn nhận về văn học của giới trẻ thường còn hời hợt

1. Chúng ta thường không xem văn học như một phần của cuộc sống, mà lại coi nó như một môn học bị bắt buộc trên những con điểm.

Đôi khi, chúng ta bị cuốn theo vận tốc nhanh chóng của xã hội và nhìn nhận về văn học quá vội vã. Có những người coi văn học như một điều bắt buộc và không đáng quan tâm. Đặc biệt là trong thế giới số hiện nay, nơi mà các video ngắn ngày càng phổ biến. Chúng ta cần nhớ rằng văn học không chỉ đơn giản là một môn học, mà nó còn là một phần của cuộc sống, giống như con người với những khía cạnh đa dạng của nó.

2. Chúng ta thường 'từ chối' văn học một cách gượng ép.

Dù chúng ta liên tục tiếp xúc với văn học, nhưng đôi khi lại từ chối chấp nhận nó. Có những suy nghĩ cũ vẫn còn tồn tại trong một số người, khi họ coi trọng việc học Toán Lý Hóa hơn là học các môn xã hội. Chúng ta cần nhận ra tầm quan trọng của văn học trong cuộc sống và không nên coi thường nó.

Văn học như một phần không thể thiếu trong cuộc sống của chúng ta, nhưng cũng có người lại không ưa thích nó, thậm chí là ghét. Đây là một phần quan trọng của cuộc sống hàng ngày mà chúng ta thường xuyên phớt lờ.

3. Chúng ta khác biệt với con vật bởi có yếu tố 'người' bên trong, có trái tim biết yêu thương và có khả năng kiểm soát bản thân. Văn học có vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện chúng ta.

HẠNH PHÚC

KHI CHIA SẺ

Bởi vì lẽ đó; các cuộc thi về Văn học, các phong trào về viết lách, các chương trình về hùng biện ngày nay ngày càng trở nên mạnh mẽ và tổ chức hơn bao giờ hết. Có những người nói rằng, đó là những cuộc thi mang tính xã hội và văn hóa mạnh mẽ thì chúng ta không thể bỏ qua, không kể chúng ta có thể không giỏi trong giao tiếp hay viết văn như họ, không cần phải sống và kiếm tiền từ Văn chương. Vì ta đều biết, Văn học không phải là mọi thứ và ngoài xã hội ra thì các lĩnh vực khác cũng là một phần quan trọng đánh giá sự phát triển mạnh mẽ của con người. Nhưng những gì đã tồn tại với chúng ta trong thời gian dài đã trở nên sâu sắc và ý nghĩa. Chúng ta có thể không giỏi trong Văn học, có lúc cũng không ưa, thậm chí ghét Văn học nhưng Văn học vẫn là người bạn của ta, luôn đồng hành cùng con người trong mọi giai đoạn lịch sử nổi bật. Qua hàng trăm năm, trải qua hòa bình và chiến tranh; nhưng, văn học vẫn tồn tại, luôn và mãi mãi “nhìn” chính chúng ta là bạn. Và nó vẫn âm thầm nâng cao giá trị sống cũng như phần “người” của chúng ta ngày càng cao lên. Như đã nói ở tiêu đề, Văn học luôn hỗ trợ chúng ta hết mình để làm điều đó.

ÂM NHẠC VÀ VĂN HỌC

Chỉ cần qua hai câu hỏi cơ bản là ta sẽ hiểu được vấn đề ngay lập tức. Câu hỏi đầu tiên là “Bạn thích nghe nhạc không?” và câu hỏi thứ hai là “Bạn thích học văn không?”. Nghe đến đây là chúng ta liền hiểu ra ngay vấn đề mà mọi người đang đối mặt. Từ “học” và “nghe” như là hai trạng thái trái ngược hoàn toàn với nhau. Một bên thì tự do, và bên kia nghe có vẻ hơi bị bó buộc (nếu không có đam mê). Mặc dù Âm nhạc và Văn học đều thuộc về gia đình “Bảy Môn Nghê Thuật” (Văn học đứng ở vị trí thứ tư và Âm nhạc đứng ở vị trí thứ năm), và cũng có lịch sử phát triển tương tự nhưng hiện nay, Âm nhạc có vẻ được đánh giá cao hơn trong giải trí. Văn học lại thường bị coi là không thực tế, hoặc là quá hàn lâm mà không phải ai cũng tiếp thu được. Dù cả Âm nhạc và Văn học đều có những giải thưởng danh giá toàn cầu dành cho những người đã dành hết tâm huyết cho chúng. Ví dụ như Grammy và Oscar cho Âm nhạc; còn giải Nobel và Giller cho Văn học,...

SỰ TỒN TẠI

IV.           

Văn học là nhân học – Maksim Gorky

Một câu nói kinh điển từ một nhà thơ vĩ đại của một nền văn học lớn, mà tôi đã đề cập trước đó, lần này tôi muốn nhắc lại như một lời khẳng định mạnh mẽ cho bài viết của mình. Bởi vì, ở bất kỳ thời đại nào, câu nói đó cũng không bao giờ sai. Dưới đây là những điều mà tôi muốn chia sẻ để giúp chúng ta nhìn nhận văn học một cách mở rộng và thoải mái hơn, đặc biệt trong cuộc sống.

1. Hãy xem Văn học như một phần bình thường của cuộc sống, không nên đánh giá quá cao hoặc quá thấp

Nghe có vẻ lạ nhỉ, nhưng thật ra là như vậy. Khi ta đặt ai hoặc cái gì đó quá cao so với bản thân, chúng ta sẽ cảm thấy tự ti khi đối mặt với nó. Đánh giá quá thấp cũng sẽ có kết quả ngược lại. Tương tự như cách chúng ta đối xử với nhau. Nếu bạn coi ai đó là quốc vương, bạn sẽ cảm thấy như một người hầu hạ. Nếu bạn coi họ là thường dân, bạn sẽ có cách đối xử khác. Văn học cũng thế! Như tôi đã nói trước đó, suốt hàng nghìn năm qua, văn học luôn là người bạn đồng hành của con người để chia sẻ cảm xúc và kết nối chúng ta nhiều hơn. Vì vậy, hãy cố gắng hiểu rõ hơn về người bạn đó của chúng ta! Có thể bạn sẽ khám phá ra điều gì thú vị!

2. Sống trên thế giới không thể tránh khỏi Văn học, hãy thấu hiểu nó hơn thay vì ghét bỏ

Ồ! Có vẻ như vẫn còn một số người không chấp nhận được Văn học. Nếu bạn đã đọc đến đây, có lẽ điều đó đúng, vì với một số ít người, Văn học có thể là quá phi thực tế. Nhưng cuộc sống trong thời đại 4.0 đầy những điều bất công, làm cho chúng ta phát cáu mà không biết phản ứng thế nào. Dù thế nào đi nữa, Văn học vẫn không ghét bỏ chúng ta. Nhưng chúng ta lại không ưa nó, tuy nhiên có lẽ, ở trong tâm trí của chúng ta, họ cũng hiểu rằng xã hội của chúng ta không thể thiếu Văn học.

NGƯỢC

3. “Văn học là nhân học” - một mệnh đề không thể sai được!!

Văn học có ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc sống của chúng ta. Văn học luôn xoay quanh con người và tìm kiếm điều mới mẻ.

Những tác phẩm văn chương vĩ đại vẫn tồn tại với thời gian, thúc đẩy sự phát triển của con người ngày càng trở nên văn minh và hiện đại hơn từng bước. Chúng cũng là những câu chuyện đầy ý nghĩa giúp con người thấu hiểu nhau hơn. Mục đích của chúng là chia sẻ và kết nối con người với nhau hơn. 'Văn học là nhân học' là một câu danh ngôn đơn giản nhưng lại mang trong đó một trọng lượng lớn đã trải qua bao thiên niên kỷ. Đó cũng là một cam kết đáng tin giữa Văn học và Con người, tạo ra một sợi liên kết vững chắc giữa hai bên. Điều này giúp chúng ta luôn nhận ra rằng, bất kể thời gian hay hoàn cảnh ra sao, Văn học vẫn luôn sâu đậm trong tâm hồn, trong trái tim của tất cả chúng ta!!

Xin cảm ơn tất cả mọi người đã dành thời gian đọc bài viết của mình! Hy vọng rằng sau khi đọc bài viết này, dù là ít hay nhiều, mỗi người trong chúng ta đều có cái nhìn công bằng và thấu hiểu hơn về Văn học!