Buzz
Nhằm hỗ trợ học sinh củng cố kiến thức môn Ngữ Văn lớp 7, chúng tôi giới thiệu mẫu bài văn lớp 7: Phân tích giá trị nhân đạo trong bài thơ Bánh trôi nước, được chúng tôi thu thập và chia sẻ tại đây.
Hồ Xuân Hương sử dụng hình ảnh chiếc bánh trôi nước để phản ánh cuộc sống khó khăn của phụ nữ Việt Nam thời kỳ đó. Dưới đây là một số mẫu bài văn phân tích giá trị nhân đạo trong bài thơ Bánh trôi nước, mời bạn đọc tham khảo.
Phân tích giá trị nhân đạo trong Bánh trôi nước - Mẫu 1
Hồ Xuân Hương được biết đến là một nữ thi sĩ có phong cách thơ độc đáo trong văn học cổ Việt Nam. Bà để lại nhiều tác phẩm có giá trị, thể hiện tiếng nói bảo vệ phụ nữ và chống lại chế độ nam quyền - thần quyền. Bài thơ Bánh trôi nước là minh chứng rõ ràng nhất cho tiếng nói đồng cảm, lòng nhân ái của nữ thi sĩ về số phận của phụ nữ trong xã hội cổ đại.
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm trong dòng nước
Dù bị rách nát nhưng vẫn giữ được tấm lòng son
Bằng hình ảnh của chiếc bánh trôi nước, Hồ Xuân Hương đã thể hiện tình cảm về số phận khốn khổ của mình và đồng thời đồng cảm với số phận của phụ nữ trong xã hội. Viên bánh trôi trắng mịn, xinh xắn là biểu tượng cho số phận của người phụ nữ. Người phụ nữ với thân hình đẹp, khỏe mạnh:
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Điều này nhấn mạnh sự tự hào, kiêu hãnh của cô gái về bản thân: mình vừa trắng lại vừa tròn nhưng
Bảy nổi ba chìm giữa dòng nước non
Cuộc sống của người phụ nữ luôn đầy biến động và số phận của họ chìm nổi lênh đênh. Câu thơ này miêu tả hình dáng của chiếc bánh trôi và hình dáng đó được tạo ra như thế nào là do người làm. Tương tự, số phận của phụ nữ trong xã hội cổ đại cũng phụ thuộc vào may mắn hoặc bất hạnh, sống trong sung sướng hay đau khổ là do những người có quyền lực trong xã hội 'thần quyền' tạo ra. Hình ảnh chồng chúa và vợ tôi tồn tại hàng ngàn năm trong xã hội cổ đại, cuộc sống của phụ nữ xưa đã trải qua những biến động như vậy. Hồ Xuân Hương là một trong những người phụ nữ chịu nhiều đau khổ như vậy, từng yêu Chiêu Hổ nhưng bị phụ tình, trở thành vợ lẽ của Tổng Cóc, làm vợ của Phủ Vĩnh Tường... Cuộc sống của họ không chỉ dừng lại ở việc chìm nổi mà có thể là hàng chục, hàng trăm bi kịch. Không chỉ nữ thi sĩ mà chính Vũ Nương trong truyện Người con gái Nam Xương cũng đức hạnh, hiếu thảo, thủy chung nhưng vẫn phải chịu kết cục bi thảm khi tự đẩy mình vào sông Hoàng Giang. Nguyễn Du đã từng chia sẻ, đồng cảm với số phận của Thuý Kiều. Mười lăm năm lưu lạc là bi kịch thân phận, lời thơ sau đây cũng là tiếng than của mọi phụ nữ trong xã hội cổ đại:
Đau đớn thay số phận phụ nữ
Lời ràng buộc vận mệnh là lời chung
Thương người như thương bản thân mình, thương cho số phận của họ, thương cho những người cùng cảnh ngộ. Bằng lời thơ của chính mình, nữ thi sĩ đã biểu đạt những điều đau đớn nhất về cuộc sống của phụ nữ. Lời thơ cũng là lời phản đối, lời kết án xã hội bất công. Đồng thời, nữ thi sĩ cũng lên án chế độ nam quyền độc đoán, làm cho cuộc sống của họ trở thành những ngày đau khổ.
Không chỉ đại diện cho phụ nữ nói lên số phận của họ, Hồ Xuân Hương còn khẳng định giá trị của họ. Dù cuộc đời có chao đảo như thế nào đi nữa:
Trái tim em vẫn rực cháy như lửa
Sự trung thành, đạo đức, phẩm hạnh, tài năng dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào họ vẫn giữ nguyên, vẫn tỏa sáng như những viên ngọc quý. Hơn thế, nhà thơ hoàn toàn tin tưởng vào chính mình, tin vào phụ nữ, vì họ đã chứng tỏ được phẩm chất đáng trân trọng đó.
Do đó, chúng ta có thể thấy rằng bài thơ này không chỉ đơn thuần mô tả chiếc bánh trôi mà còn biểu tượng hóa cho số phận của người phụ nữ. Trong những câu thơ ấy, chúng ta nghe thấy tiếng nói phản đối một hệ thống chính trị xã hội, một tư tưởng cổ hủ và lạc hậu. Đồng thời, đó cũng là tiếng nói của sự đồng cảm và chia sẻ. Chúng ta cảm nhận được trong những câu thơ của bà là những 'lòng trung thành' đầy phẫn nộ. Câu thơ súc tích, cứng rắn nhưng tràn đầy lòng nhân đạo và cao quý.
Phân tích giá trị nhân đạo trong Bánh trôi nước - Mẫu 2
Bằng hình ảnh của chiếc bánh trôi nước, nhà thơ Hồ Xuân Hương thể hiện tình cảm về số phận đầy éo le, bạc bẽo của mình và đồng thời cũng là sự cảm thông với số phận của phụ nữ trong xã hội nói chung.
“Dáng vóc em trắng tròn
Buồn vui luôn hỗn hợp giữa biển khơi
Mặc cho vết nứt mà lòng người tạo ra
Nhưng em vẫn giữ vững tấm lòng son”
Bánh trôi nước - một loại bánh dân dã, phổ biến quanh năm, được Hồ Xuân Hương mô tả sinh động về màu sắc, hình dáng như là chiếc bánh đang tự kể về bản thân:
“Dáng vóc em trắng tròn”
Điều này cho phép phụ nữ Việt Nam đồng cảm với những chiếc bánh dân dã đáng yêu đó. Bà không sử dụng “gương mặt hình trái xoan” hoặc “đôi mày hình lá liễu” để mô tả vẻ đẹp sang trọng của phụ nữ, thay vào đó bà sử dụng hình ảnh “tròn”, “trắng” để kích thích trí tưởng tượng về vẻ đẹp mạnh mẽ, dễ thương. Từ “vừa” càng làm tôn lên vẻ đẹp ngoại hình của phụ nữ Việt Nam. Phụ nữ Việt Nam mạnh mẽ, đáng yêu, đó là điều không thể phủ nhận, nhưng số phận của họ thì sao? Trong xã hội phong kiến, số phận của phụ nữ cũng lênh đênh, biến đổi như chiếc bánh trôi nước trong nồi.
“Bảy trôi ba chìm giữa sóng nước”
Cuộc sống biến động, đầy gian nan như đã sẵn sàng chờ đợi phụ nữ Việt Nam trong xã hội phong kiến, như một lời thầm kín, kiên nhẫn, nhưng cũng hiển hiện vẻ kiêu hãnh của họ. Chìm và nổi, nhưng lại chìm nổi “giữa sóng nước”.
“Vẫn vỡ nát dù tay ai đó sửa chữa”
Lời thơ trở nên như biểu hiện của sự kiên nhẫn, phụ nữ xưa không được coi trọng trong xã hội. Họ không tự quyết định số phận, cuộc sống của họ từ khi sinh ra cho đến khi qua đời là hoàn toàn phụ thuộc vào người khác. Họ phụ thuộc vào cha mẹ khi còn nhỏ, vào chồng sau này, và sau khi chồng mất, họ lại phụ thuộc vào con cái. Họ không có cuộc sống của riêng mình, cuộc sống của họ chỉ là một phần của cuộc sống của người khác. Tuy nhiên, trong thơ của Hồ Xuân Hương, vẫn có chút sự phản kháng, sự chống lại những quy định bất công thời đó. Nếu trong câu ca dao, người phụ nữ được ví như “Tấm lụa đào – Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai” chỉ để thể hiện sự lênh đênh của số phận, thì trong thơ của Hồ Xuân Hương, ngoài việc miêu tả số phận phụ nữ, còn khẳng định nhân cách và vẻ đẹp tâm hồn của họ.
“Mà vẫn giữ vững tấm lòng son”
Dù cuộc đời gian truân, không công bằng, cuộc sống đầy gian khổ và biến động, phụ nữ vẫn giữ được lòng son sắt, trung trực và những phẩm chất tốt đẹp của mình. Đó là lời khẳng định của bà và cũng là phẩm chất cao quý của người phụ nữ Việt Nam.
Bằng hình tượng của chiếc bánh trôi nước, Hồ Xuân Hương đã diễn đạt được vẻ đẹp, phẩm chất trong trắng và lòng son sắt của người phụ nữ, đồng thời đã đề cập đến vấn đề quan trọng về bình đẳng giới trong xã hội. Đây cũng là vấn đề mà xã hội hiện nay đang nỗ lực xây dựng. Chúng ta biết ơn bà đã để lại cho chúng ta một bài thơ ý nghĩa như thế.
