Máy bay điện Trung Quốc: Giá vượt 3 tỷ đồng, dự kiến ra mắt hàng loạt vào năm 2025, 'vượt qua' mọi trở ngại và tắc đường

Doanh nghiệp nhận được sự ủng hộ từ hãng xe điện Xpeng mới đây đã thử nghiệm 'máy bay 4 bánh', sản phẩm được hy vọng sẽ thay đổi phương tiện di chuyển của con người.

Doanh nghiệp sắp phá sản chuẩn bị ra mắt máy bay điện 

Tại một sự kiện tại Dubai, một chiếc máy bay 2 chỗ ngồi với cánh hình mòng biển đã bay lên, lơ lửng trên không khoảng 30 mét và nhẹ nhàng hạ cánh. Đám đông với hàng trăm người tham dự đã phấn khích reo hò.

Trong những tháng gần đây, Xpeng Aeroht - doanh nghiệp được hãng xe điện Xpeng của Trung Quốc hậu thuẫn, đã thử nghiệm 2 chuyến bay đầu tiên cho máy bay của mình. Buổi thử nghiệm kéo dài gần 90 giây gần hòn đảo Palm Jumeriah của Dubai vào tháng 10, sau đó là một buổi khác ở Quảng Châu, Trung Quốc.

Người sáng lập công ty - tỷ phú Hà Tiểu Băng, cùng với những đồng đội khác của ông đang đặt mục tiêu lớn rằng họ có thể vượt qua các trở ngại pháp lý và chiếm lĩnh một phần của thị trường trị giá 1 nghìn tỷ USD. Lĩnh vực này được kỳ vọng sẽ thay đổi cách di chuyển của con người.

Aeroht là doanh nghiệp được thành lập vào năm 2013 bởi Triệu Đại Lợi (45 tuổi). Triệu lần đầu tiên gặp Hà - người sáng lập Xpeng, vào năm 2020 sau khoảng 10 năm vất vả để giúp doanh nghiệp của mình không phá sản. Không lâu sau cuộc gặp ở Đông Quan, tỉnh Quảng Đông, Hà và Xpeng đã đầu tư vào Aeroht và đổi tên thành Xpeng Aeroth. Công ty có trụ sở chính ở Quảng Châu, sở hữu các trung tâm R&D ở Thâm Quyến và Thượng Hải, từ khoảng 10 nhân viên vào năm 2020 lên đến hơn 700 người vào tháng 7/2022.

Zhao đã trở thành một 'ngôi sao' tại GITEX - một trong những hội chợ thương mại hàng năm lớn nhất của Dubai. Gian hàng của Xpeng Aeroth đã được Thủ tướng của UAE ghé qua, trong khi người đến tham quan cũng chụp hình selfie với mẫu xe của hãng giúp gian hàng này trở thành điểm đến phổ biến nhất trong sự kiện.

Sự chào đón nhiệt tình này đứng ngược lại với thực tế mà các doanh nghiệp khởi nghiệp đã phải đối mặt trong nhiều năm. Các công ty như Lilium, Joby Aviation và Archer Aviatron đã gây ngạc nhiên cho các nhà đầu tư với việc niêm yết cổ phiếu tỷ đô, nhưng giá cổ phiếu giờ gần như thấp chưa từng thấy. KittyHawk - doanh nghiệp khởi nghiệp của nhà sáng lập Google Larry Page, đã phải đóng cửa vào tháng 9.

Hầu hết các nhà đầu tư đều dự đoán rằng sẽ có nhiều doanh nghiệp phải đóng cửa và các thương vụ sáp nhập sẽ diễn ra trong những năm tới, mặc dù đơn hàng đang tăng dần, theo một nghiên cứu của Horizon Aircraft.

Brian Gu - chủ tịch của Xpeng, phát biểu tại lễ hội GITEX ở Dubai: “Ô tô bay đang trở thành hiện thực và chúng tôi tin rằng đây là thời điểm thích hợp để đầu tư vào lĩnh vực này. Ngành công nghiệp này đã đạt được nhiều tiến bộ về công nghệ, từ giảm trọng lượng đến tránh chướng ngại vật và điện hóa.”

Chiếc ô tô bay của Aeroth được thử nghiệm ở Quảng Châu là một sản phẩm nổi bật. Nhiều eVTOL (máy bay cất cánh và hạ cánh thẳng đứng chạy điện) không có bánh xe và không thể di chuyển trên mặt đất. Trong khi đó, mẫu xe thế hệ thứ 6 của Aeroht có thể di chuyển trên đường như một chiếc ô tô hơn là máy bay có bánh xe.

Trên thực tế, mẫu xe này được thiết kế để di chuyển trên đường trong hơn 90% thời gian hoạt động, chỉ bay lên khi gặp kẹt xe hoặc chướng ngại vật. Nhà sáng lập cho biết trong một cuộc phỏng vấn rằng chiếc xe này có 4 động cơ điện và 8 cánh quạt, có thể sản xuất hàng loạt vào năm 2025.

Zhang ước tính giá cho chiếc xe này khoảng 1 triệu NDT (140.000 USD), thấp hơn nhiều so với giá taxi bay của Joby là 1,3 triệu USD). Theo Zhang, ô tô bay của Aeroht có giá hợp lý như vậy là nhờ họ có thể tiếp cận với chuỗi các nhà cung cấp của Xpeng trên khắp Trung Quốc.

Công nghệ mới nhưng vẫn hứa hẹn sẽ 'hái ra tiền' 

Trong khi đó, một số nhận định hiện tại vẫn còn quá sớm đối với ý tưởng táo bạo này. Một số khác vẫn đặt niềm tin và đầu tư vào.

Zhang Junyi - thành viên hợp danh của công ty tư vấn Oliver Wyman, người từng hỗ trợ thành lập công ty đầu tư Nio Capital, cho biết, các nhà đầu tư muốn tìm “Tesla của ngành sản xuất ô tô bay”. Tuy nhiên, bà nhận định có thể mất 10-15 năm thị trường này mới nở rộ, nên “đầu tư vào ngành này là cuộc chạy marathon đầy cam go.”

Những kế hoạch phát triển eVTOL đã được “nấu chín” từ ít nhất 1 thập kỷ trước. Trong những năm tới, lĩnh vực này ngày càng thu hút sự quan tâm khi các nhà đầu tư muốn biến một sản phẩm chỉ có trong truyện tranh và phim khoa học thành hiện thực. Các nhà phân tích của Morgan Stanley dự đoán eVTOL hoặc lĩnh vực di chuyển trên không trong đô thị có thể trị giá 1 nghìn tỷ USD vào năm 2040.

Các doanh nghiệp Trung Quốc như Aeroht, Ehang và TCab Tech đã tham gia vào “cuộc đua” này trong khoảng nửa thập kỷ qua. Họ đã “nuôi dưỡng” một thế hệ doanh nhân và nhà đầu tư đang nỗ lực tái tạo thành công mà Trung Quốc đã có với xe điện.

Họ khai thác lợi thế của lĩnh vực đang thu hút sự chú ý, bao gồm chuỗi cung ứng rộng lớn, lao động chất lượng, thị trường nội địa mạnh mẽ và sự ủng hộ từ các tổ chức lớn.

Warren Zhou - nhà đầu tư của Decent Capital và ủng hộ TCab Tech, nói: “Ở Mỹ, ít doanh nghiệp nói với chúng tôi rằng lĩnh vực nào có tiềm năng và có thể kiếm được tiền. Nhưng các đối thủ Trung Quốc của họ đã bắt đầu cạnh tranh với giá thấp hơn. Điều này cũng sẽ xảy ra trong lĩnh vực eVTOL và ô tô bay.”

Một số “cái tên” lớn trong lĩnh vực đầu tư startup cũng đồng tình với quan điểm này, bao gồm IDG Capital, Sequoia China, GGV Capital và Hillhouse Capital - tất cả hỗ trợ Aeroht. Họ đã đầu tư hơn 500 triệu USD vào năm 2021 với mức định giá 1,5 tỷ USD.

Ngoài Aeroht, một số startup khác cũng nhận được sự hỗ trợ mạnh mẽ. AutoFlight có trụ sở tại Thượng Hải đã nhận được 100 triệu USD từ một nhà đầu tư châu Âu vào tháng 11 để phát triển taxi bay. Volant Aerotech - thành lập vào tháng 6/2021, đã nhận hơn 14 triệu USD vào đầu năm nay.

Thực tế, công nghệ này vẫn chưa hoàn thiện, phần lớn vẫn phụ thuộc vào sự phát triển của pin với mật độ năng lượng lớn hơn. Vì ô tô bay cần nhiều năng lượng hơn và gặp khó khăn về tải trọng, nên pin thường nhẹ hơn và quan trọng là phải có hiệu suất tốt hơn so với pin dùng trong ô tô điện. Pin mà Aeroht đang sử dụng trong các sản phẩm nguyên mẫu là sản phẩm thử nghiệm từ các nhà cung cấp trong nước.

Tuy nhiên, các doanh nhân và nhà đầu tư cho biết công nghệ này không phải là mối quan tâm lớn nhất của họ, mà là tiềm năng thương mại và sự chấp thuận của các cơ quan quản lý.

Một số công ty eVTOL như Ehang - niêm yết ở New York, đã bắt đầu tạo ra doanh thu. Năm nay, Ehang nhận được đơn đặt hàng cho 160 phương tiện bay tự hành từ Malaysia và Indonesia. Công ty sản xuất eVTOL - Prosperity thuộc sở hữu của AutoFlight, đã có 260 đơn đặt hàng trong tháng 8 từ 2 công ty để cung cấp phương tiện phục vụ dịch vụ tham quan và logistics.

Vertical Aerospace của Anh đã thu được hơn 1.400 đơn đặt hàng trước cho máy bay của họ. Ngay cả Volkswagen ở Trung Quốc cũng công bố mẫu máy bay eVTOL không người lái chở khách đầu tiên vào tháng 7.

Để thúc đẩy thị trường mà Aeroht đặt cược, họ cần hơn vài trăm đơn đặt hàng và phát triển thành một sản phẩm tiêu dùng. Tuy nhiên, vẫn có những rào cản pháp lý. Cho đến nay, chưa có quốc gia nào dự định cho phép các phương tiện bay tầm thấp hoạt động, đặc biệt là với những người không được đào tạo theo chương trình phi công.

Tuy nhiên, Trung Quốc gần đây đã chỉ định một số tỉnh bao gồm Hồ Nam, Giang Tây và An Huy nghiên cứu về lĩnh vực này. Điều đó cũng mang lại hy vọng cho các startup như Aeroht - công ty đang thảo luận với các cơ quan quản lý trong nước để tìm địa điểm thử nghiệm.

Tham khảo Bloomberg