Buzz
Một nhà sinh học và nuôi ong không chuyên đã tình cờ khám phá ra một số đặc điểm đáng kinh ngạc của nước dãi của sâu sáp.
Những người chăn nuôi ong thường xem sâu sáp là vật ký sinh gây hại, chúng sống trong tổ ong, ăn sáp và thậm chí ăn cả trứng ong. Nhưng trong việc nuôi thú cảnh, sâu sáp lại trở thành một nguồn thức ăn giàu dinh dưỡng, vì chúng chứa nhiều chất béo và có khả năng sống sót ở điều kiện nhiệt độ thấp.
Với chúng ta, sâu sáp có thể trở thành một lựa chọn hữu ích khi men tiêu hóa trong nước dãi của chúng có khả năng làm tan chảy cấu trúc của túi nilon, giúp giải quyết vấn đề rác thải nhựa đang gây đau đầu cho con người suốt nhiều thập kỷ qua.
Ảnh: National Geographic.
Trong các nghiên cứu sơ bộ, các nhà nghiên cứu đã phát hiện một loại men tiêu hóa đặc biệt có khả năng phá vỡ cấu trúc polyethylene (loại nhựa thường được sử dụng để làm chai nhựa) chỉ trong vài giờ ở nhiệt độ phòng. Sâu sáp có thể mở ra cơ hội tái chế nhựa hiệu quả với chi phí thấp.
Phát hiện này đến sau khi một nhà khoa học, cũng là một người nuôi ong không chuyên, phát hiện một tổ ong có sâu sáp ký sinh. Qua quan sát, ông đã nhận thấy rằng ấu trùng sâu có khả năng làm thủng túi nilon, điều này đã khơi nguồn ý tưởng mới. Nghiên cứu của ông đã chỉ ra: nước dãi của loài côn trùng này chứa đựng “một loại men tiêu hóa có khả năng làm tan biến [quá trình làm sạch rác thải gây ô nhiễm]”.
“Tôi phát hiện tổ ong bị sâu sáp ký sinh nhiều, sau đó tôi đã đổ sâu vào túi nilon,” giáo sư Bertocchini từ Trung tâm Nghiên cứu Sinh học ở Madrid kể lại. “Một thời gian sau, tôi thấy túi nilon không chỉ bị nhai thủng, mà còn có quá trình phân hủy hóa học xảy ra, đó là bắt đầu của câu chuyện,”
Men tiêu hóa của sâu sáp có thể ăn mòn nhựa. Ảnh: Bộ phận Truyền thông CSIC/PA.
Polyethylene chiếm 30% nguyên liệu sản xuất nhựa, được sử dụng rộng rãi trong sản xuất chai, bao bì và đóng gói, góp phần lớn vào lượng rác thải toàn cầu. Quy trình tái chế hiện tại sử dụng nhiều hóa chất độc hại, nhưng sản phẩm cuối cùng có giá trị thấp.
Bẻ gãy cấu trúc hóa chất có thể giúp tái chế vật liệu dễ dàng, thậm chí sản xuất nhựa mới để giảm lượng nhựa mới. Theo các nhà nghiên cứu, men tiêu hóa của sâu sáp có thể tổng hợp dễ dàng, phá vỡ rào cản trong quá trình tái chế nhựa polyme. Quy trình cũng không cần nhiều nhiệt độ lớn, vì men tiêu hóa hoạt động tốt ở nhiệt độ phòng, trong nước và môi trường pH trung tính.
Quá trình nghiên cứu đang ở giai đoạn ban đầu, phương pháp mới chưa đạt được quy mô công nghiệp. Tuy nhiên, các nhà khoa học tin rằng các gia đình có thể sớm sở hữu bộ phân hủy rác nhựa tại nhà.
Các nhà khoa học đang tìm kiếm loại côn trùng khác cũng có men tiêu hóa như sâu sáp và đạt được thành công nhất định. Một nghiên cứu năm 2021 cho thấy vi khuẩn đất và nước biển đang tiến hóa để ăn nhựa, một báo cáo khác cho biết có 30.000 loại men tiêu hóa khác nhau có khả năng phân hủy 10 loại nhựa.
Rác thải nhựa vẫn là vấn đề nghiêm trọng với môi trường. Ảnh: Getty Images
Vấn nạn rác thải nhựa vẫn còn nhức nhối, với hàng triệu tấn nhựa mới được thải ra hàng năm, lan rộng đến cả những khu vực như đỉnh Everest hay đáy Mariana - rãnh đại dương sâu nhất thế giới. Quá trình tái chế không hiệu quả sẽ được đẩy lên một tầm cao mới với các phương pháp sinh học, thay vì sử dụng hóa chất độc hại như trước đây.
Trong nội dung dãi của sâu sáp, các nhà khoa học đã phát hiện 2 loại protein có khả năng ăn mòn nhựa. Giả thuyết cho biết, khả năng này có thể đã tiến hóa từ việc sâu sáp lấy dinh dưỡng từ sáp ong. Điều này cũng có thể là cơ chế tự vệ của sâu sáp trước một số loài thực vật, một cách trùng hợp men tiêu hóa của sâu sáp có thể phá vỡ kết nối một số nhựa có cấu trúc tương tự độc tố do cây tạo ra.
Theo Guardian, The Atlantic
