
Có thể các bạn tân sinh viên của TopTip hiện tại đã bắt đầu quen dần với cuộc sống mới, tự lập và tự do xa nhà. Hãy từ từ trải nghiệm nhé, vì cuộc sống đại học của các bạn mới chỉ mới bắt đầu thôi. Nhưng bắt đầu bằng việc phải chịu oan khi đi xe buýt thì sẽ khá buồn đó!
Đôi dòng: Tại sao bài viết này được viết ra?
Vì ngày xưa tôi đã trải qua cảm giác bị oan trên xe buýt, ngay trong ngày đầu tiên đặt chân lên Hà Nội. Thực sự là khá đau lòng và đáng tiếc, nhưng mà người ta mắng có lẽ cũng không sai. Vậy là về nhà, tôi quyết định sẽ viết một bài chia sẻ chân thành cho những sinh viên sau này, với những điều mà tôi đã quan sát và rút ra từ một năm trời trải nghiệm trên xe buýt của mình.
1. Người chuẩn bị sẽ nhận được phần thưởng ngọt ngào.
Câu này áp dụng cho mọi tình huống, mọi trường hợp, kể cả khi đi xe buýt. Nếu bạn chưa quen với các tuyến xe, lộ trình, trạm xe,... hãy tự tìm hiểu trên Google Maps hoặc BusMap, Tìm Buýt.

BusMap có giao diện đẹp và dễ sử dụng hơn, nên tôi thường dùng BusMap để tra cứu các tuyến xe đến địa điểm mình muốn. Tìm Buýt cung cấp thông tin đầy đủ hơn và cho phép mua vé tháng và tem tháng online. Tôi khuyến khích sử dụng cả hai ứng dụng này.
Tiếp theo là chuẩn bị tiền mặt để mua vé ngày nếu bạn chưa có vé tháng. Vé xe buýt ngày thường có giá 7000 đồng/lượt, nhưng cũng có vé 8000 đồng hoặc 9000 đồng. Bạn nên chuẩn bị tiền mặt với mệnh giá nhỏ, tránh tình trạng phải chờ phụ xe trả tiền thừa. Có khi xe đông còn bị “tế” nữa chứ, đừng để lúc xe đông mà bị đứng chờ.
2. Quan sát và học hỏi
Khi đợi xe tại điểm dừng, hãy quan sát cách mọi người lên xe bus và làm theo. Thông thường, xe truyền thống (hanoibus) chạy rất nhanh, nên mọi người cũng phải nhanh chóng lên xe. Mọi sơ hở đều có thể bị chú ý ngay lập tức.
Theo quan sát của tôi và theo lý thuyết cũng như theo VinBus, cửa trên là cửa lên, cửa dưới là cửa xuống. Đối với xe bus truyền thống, mọi người thường lên xuống linh hoạt, cửa nào cũng được. Tuy nhiên, nếu xe đông, bạn nên để ý lên bằng cửa trước để giúp việc xuống xe được dễ dàng hơn.

Sau khi lên xe, hãy tìm chỗ ngồi ổn định. Nếu có lựa chọn, bạn nên ngồi ở phía sau để nhường ghế trên cho người già và phụ nữ mang thai, họ không cần phải di chuyển nhiều.
Đừng chỉ dán mắt vào điện thoại. Hãy xác định vị trí của phụ xe trước. Phụ xe thường ngồi gần lái xe, mặc đồ đồng phục, hoặc bạn có thể nhận diện qua một xấp vé và một đống tiền lẻ dày đặc. Nếu bạn có vé tháng, chỉ cần giơ lên để họ nhìn thấy. Nếu bạn có vé ngày, bạn có thể ra hiệu bằng cách lắc đầu, hoặc giơ tiền lên, hoặc mạnh dạn nói: “Cho tôi mua vé lượt với ạ”.
Lưu ý: Vé lượt chỉ dùng được một lần, bạn có thể vứt đi sau khi hoàn thành chuyến đi.
3. Nhớ sang đường nếu muốn trở về.
Đây, đây là lý do tại sao mình bị mắng như chạy trên sương.
Luôn có hai điểm dừng bus đối diện nhau. Ví dụ, nếu bạn muốn đi từ Học viện BC&TT đến Đại học Sư Phạm, khi muốn từ Đại học Sư Phạm quay về Học viện BC&TT, bạn phải đợi xe bus ở điểm đối diện với Đại học Sư Phạm, và đi về điểm đối diện của Học viện BC&TT. Nghe có vẻ phức tạp phải không? Hãy tham khảo hình minh họa dưới đây.

4. Biết thì nói, không biết thì... hỏi!
Đừng ngần ngại hỏi đường, đặc biệt là phụ xe hoặc lái xe. Vì tính chất công việc của họ, có thể họ hơi nóng tính và cộc cằn một chút, nhưng họ chính là những chuyên gia về địa bàn này. Họ rất giỏi trong việc nhớ tên và các tuyến đường, vì vậy nếu bạn không hiểu bản đồ thì hãy thoải mái hỏi.
Mình từng chứng kiến một trường hợp khi một chị ngại hỏi phụ xe, nên đã hỏi hành khách khác, kết quả chỉ nhận được một cái đầu lắc lơi. Nhưng lại bị anh phụ xe lườm mắt trách móc: “Lái xe, phụ xe đây thì không ai hỏi!”
5. Những điều nhỏ nhặt
Đến đây là mình đã nói đủ những điều cần nói, bạn có thể dừng lại ở đây. Nhưng mình rất vui nếu bạn dành chút thời gian để đọc những điều mình muốn chia sẻ.

5.1. Hãy nhường ghế cho người cao tuổi, nếu bạn có thể.
Một điều dường như là lẽ đương nhiên nhưng lại không phải vậy. Mình nhận ra điều này sau vài tháng điều hành trên nhiều chuyến xe bus. Tất nhiên, con người được sinh ra bình đẳng. Bạn lên trước, bạn ngồi trước, người lên sau không có chỗ ngồi, bạn cũng không có nghĩa vụ phải nhường ghế cho họ. Nhưng hãy suy nghĩ rộng lượng hơn và sống hoà mình hơn, hãy học cách cho đi. Mặc dù việc bước lên xe bus có thể đã khiến bạn mệt mỏi, chỉ muốn nằm mơ một giấc đến khi về nhà. Nhưng người cao tuổi có thể yếu đuối hơn bạn, thậm chí không thể đứng vững, bạn có thể để họ đứng không?
5.2. Hiểu và thông cảm với lái xe và phụ xe.
Mình từng có ấn tượng rất tiêu cực về tài xế và phụ xe trên các chuyến xe buýt truyền thống. Dĩ nhiên, có một số người khác nhau, nhưng phần lớn đều rất căng thẳng và 'thô bạo'. Cho đến khi mình nghe được câu chuyện của họ, thấy cách họ đối diện với áp lực công việc, thấy họ chia sẻ về gia đình của họ với nước mắt. Thực sự, không phải ai cũng hiểu rõ được áp lực của công việc này.
Mình nhận ra rằng, về bản chất, không có ai là xấu xa cả. Như Chí Phèo mà mình từng được học, cũng chỉ là do hoàn cảnh đẩy đưa mới khiến anh trở thành kẻ ác độc trong làng. Mình cố gắng đặt mình vào vị trí của các lái xe, phụ xe, và tưởng tượng việc phải đối mặt với những khó khăn hàng ngày của họ.
Mình không dám tưởng tượng tiếp.
Vậy nên, nếu cuộc sống của chúng ta đều gian khổ như thế, hãy cùng nhau hiểu và thông cảm. Nếu họ nói khó nghe, hãy rút ra bài học, nhưng đừng giữ trong lòng và đừng kéo dài mâu thuẫn.
