Miền sa mạc khô cằn kỳ lạ nhất thế giới, nơi xương rồng không thể tồn tại: Nơi ẩn chứa hơn một triệu sinh linh!

Ở trong vùng sa mạc này, thậm chí cả vi khuẩn cũng không thể sống sót vì độ khô hanh quá đáng. Nhưng vẫn có hơn một triệu con người sinh sống ở đây. Đó là nơi nào?

Trái đất mà chúng ta đang sống là một thế giới tồn tại rất nhiều điều kỳ lạ. Một trong số đó là sa mạc khô cằn nhất thế giới, nơi mà tưởng chừng như không gì có thể tồn tại lại có thể nuôi sống tới 1 triệu người dân địa phương. Đó là sa mạc nào?

Sa mạc này nổi tiếng là khô cằn nhất thế giới nhưng có thể nuôi sống hơn 1 triệu người. (Ảnh: Baidu)

Lượng mưa tính bằng milimet

Nơi mà chúng ta đang thảo luận là Atacama, một sa mạc nằm ở Nam Mỹ. Atacama nằm ở phía bắc của Chile và một phần nhỏ ở phía nam của Peru. Nó nằm giữa dãy núi Andes và Thái Bình Dương, cách chí tuyến Nam 960 km. Đặc điểm nổi bật của sa mạc Atacama là địa hình đa dạng với những ngọn đồi đá và núi lửa cùng cồn cát trải rộng. Độ cao trung bình của sa mạc này là 3.200 m so với mặt biển, và diện tích rộng lớn lên tới 181.300 km2.

Atacama là một trong những khu vực khắc nghiệt nhất trên Trái đất. Từ năm 1570 đến năm 1971, sa mạc Atacama không nhận được mưa, một số khu vực thậm chí chưa từng chứng kiến một giọt mưa nào. Điều này làm cho sa mạc Atacama trở thành một vùng đất vô cùng khô cằn. Tuy nhiên, một số khu vực khác của sa mạc lại nhận được lượng mưa khá đáng kể, tạo điều kiện cho sự phát triển đa dạng của hệ sinh thái.

Có những vùng trong hoang mạc Atacama chỉ nhận được lượng mưa khoảng 3 mm mỗi năm. (Ảnh: Baidu)

Lượng mưa trung bình của sa mạc Atacama chỉ có thể đo bằng đơn vị milimet. Các khu vực như Iquique và Arica trong sa mạc này chỉ nhận được khoảng 3 mm mưa mỗi năm.

Theo giải thích của các nhà khoa học, có 3 nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng thiếu mưa tại sa mạc Atacama. Một là, sa mạc này bị chắn bởi dãy núi Andes, gây ra hiện tượng Foehn. Đây là hiện tượng khiến cho đám mây thải ra lượng mưa lớn trên sườn núi, khi vượt qua đỉnh núi, không còn nước. Hai là do ảnh hưởng của dòng chảy Humboldt, đưa nước lạnh từ Nam Cực đến bờ biển của Chile và Peru, làm giảm nhiệt độ của gió biển và giảm sự bốc hơi của nước, làm cho đám mây khó hình thành mưa. Ba là, có một đồng bằng núi lửa lớn gọi là Altiplano, lấy hơi ẩm từ Thái Bình Dương ở phía nam và ngăn cản các cơn bão từ vùng Amazon xâm nhập vào Chile ở phía bắc.

'Hành tinh đỏ trên Trái đất'

Các nhà khoa học đã phát hiện rằng địa hình của hoang mạc Atacama có nhiều điểm tương đồng với hành tinh Mars. Nơi này đã được sử dụng làm địa điểm thử nghiệm các thiết bị và robot gửi đến Mars của NASA. Theo một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Geology, hoang mạc Atacama từng là địa điểm của một vụ va chạm với sao chổi xảy ra khoảng 12.000 năm trước, tạo ra những phiến thủy tinh silicat lớn vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay.

Những cánh đồng thủy tinh này rất lớn, màu xanh đen và trải dài tới 75 km. Khi nhìn kỹ, bạn có thể thấy những mảnh thủy tinh bị vặn, gập và ném vùi khi chúng đang nóng chảy. Điều này chỉ xảy ra khi có những vụ nổ lớn, tạo ra những cơn gió mạnh ngang ngửa với lốc xoáy.

Địa hình của hoang mạc Atacama có nhiều điểm giống với hành tinh Mars. (Ảnh: Baidu)

Trong thủy tinh trên hoang mạc Atacama chứa nhiều mảnh khoáng chất thường thấy trong thiên thạch đã rơi xuống Trái đất. Cụ thể, các loại khoáng chất này bao gồm cubanite và troilite. Các khoáng chất trong thủy tinh này giống với những hạt thu thập từ sứ mệnh lấy mẫu của NASA trên sao chổi Wild 2. Nhà khoa học tin rằng những khoáng chất trên hoang mạc Atacama là những gì còn sót lại từ một sao chổi tương tự như Wild 2 sau khi phát nổ và làm tan chảy cát.

Theo giáo sư Pete Schultz, người viết nghiên cứu, đây là lần đầu tiên họ có bằng chứng về thủy tinh trên Trái đất được tạo ra từ nhiệt độ và gió từ một quả cầu lửa phát nổ ngay trên bề mặt. Mặc dù núi lửa cũng có thể tạo ra loại thủy tinh này, nhưng họ tin rằng thủy tinh ở Atacama không được tạo thành theo cách đó.

Một địa điểm khắc nghiệt

Sa mạc thường được biết đến là nơi có thời tiết khắc nghiệt, nhưng hoang mạc Atacama còn khắc nghiệt hơn nhiều. Ngoài việc không mưa, sự thiếu nước kéo dài làm cho Atacama trở thành một nơi không thích hợp để sống. Các chuyên gia dự báo rằng môi trường cực khô ở đây sẽ tồn tại trong 10-15 triệu năm tới.

Các chuyên gia dự báo rằng, môi trường khô cằn ở hoang mạc Atacama sẽ tồn tại trong 10-15 triệu năm tới. (Ảnh: Baidu)

Thậm chí, ở hoang mạc Atacama, thậm chí cả cây xương rồng cũng không thể sinh sôi. Không khí quá khô, quá trình oxi hóa không diễn ra trên kim loại. Nếu bạn để một miếng thịt ở đây, không cần phải ướp xác, miếng thịt sẽ được giữ nguyên như vậy mãi mãi. Vùng đất cằn cỗi này không có hơi nước, ngay cả những vi khuẩn nhỏ cũng khó sống.

Mặc dù hoang mạc Atacama có những ngọn núi cao lên đến 6.885m, nhưng không có tuyết. Trong thời kỳ băng hà, tuyết không tồn tại ở đây. Mùa hè ở đây cũng cực kỳ khắc nghiệt. Hãy tưởng tượng bạn sống ở nơi mà vào ban đêm nhiệt độ xuống dưới âm 25 độ C và vào ban ngày có thể lên tới 50 độ C. Nếu bạn đến Atacama vào mùa hè, bạn có thể gặp những vấn đề như tóc gãy, móng tay và chân bị nứt nẻ.

Nơi sống của hơn 1 triệu người

Theo người xưa, nước là nguồn sống và người ta nghĩ rằng rất khó để sống ở những nơi không có nước. Tuy nhiên, trên hoang mạc Atacama khắc nghiệt và cằn cỗi, vẫn có hơn 1 triệu người sinh sống ở các thành phố ven biển, làng chài và các thành phố trên đảo. Theo ghi chép lịch sử, con người đã sinh sống ở đây hàng ngàn năm trước. Vậy làm thế nào họ có thể tồn tại trên hoang mạc khắc nghiệt này?

Nếu bạn đặt một miếng thịt ở hoang mạc Atacama, không cần phải thực hiện bất kỳ phương pháp ướp xác nào, miếng thịt sẽ được giữ nguyên như vậy mãi mãi. (Ảnh: Baidu)

Thực tế, sau một thời gian dài sinh sống trên hoang mạc Atacama, người dân địa phương đã tìm ra phương pháp độc đáo để lưu trữ nước. Họ đã sử dụng các tấm lưới dày đặc để thu nước từ các tầng ngầm nước do tuyết tan chảy trên dãy núi Andes. Sau đó, nước sẽ được dẫn đến từng hộ gia đình qua hệ thống ống nước.

Ngoài ra, hoang mạc Atacama cũng là một trong những địa điểm lý tưởng để quan sát bầu trời đêm. Với độ cao và diện tích rộng, nó rất thuận lợi cho việc ngắm sao. Mỗi năm, có hơn 300 đêm có bầu trời rất sáng. Không chỉ có ít ô nhiễm ánh sáng, mà cảnh mây mù thấp và độ cao trên mực nước biển tạo điều kiện tốt cho việc quan sát qua ống kính thiên văn.

Hoang mạc Atacama cũng là điểm lý tưởng để quan sát bầu trời đêm. (Ảnh: Baidu)

Ngoài ra, hoang mạc Atacama còn có tới 8 hồ nước nóng với nhiệt độ trung bình là 33°C. Những hồ nước nóng này có màu nước xanh đặc biệt và mang lại hương vị thư giãn cho con người. Tất cả 8 hồ nước nóng đều mở cửa đón du khách. Khoảng từ tháng mười đến tháng sáu là thời gian lý tưởng nhất để du khách ghé thăm những hồ nước nóng này.

*Bài viết được sưu tập từ Discovery, National Geographic, Live Science.