Nếu phải nói về công ty độ xe độc lập thành công nhất tại Nhật Bản, Mitsuoka chắc chắn là cái tên đáng chú ý nhất.

Mitsuoka tự mình tạo lập một con đường riêng và sau hơn nửa thế kỷ vẫn trung thành với phong cách lắp ráp xe thủ công truyền thống của người Nhật - Ảnh: Road and Track
Nếu bạn thấy một chiếc Chevrolet Blazer mất logo Chevy và tỷ lệ thân xe bất thường hoàn toàn, có thể đó là chiếc xe độ từ Mitsuoka.
Đặt trụ sở tại thành phố Toyama, cách Tokyo 250 dặm về phía Tây Bắc, Mitsuoka là một trong những thương hiệu hiếm hoi và khó tin nhất khi vẫn giữ được truyền thống độ xe thủ công của người Nhật.

Tìm kiếm một chiếc xe 'mới' với thiết kế như thế này trong thời điểm hiện tại có thể chỉ có thể từ một hãng độ, phải không? - Ảnh: Road and Track
Mitsuoka, theo trang web của họ, chỉ bán xe cho khách hàng ở một phần châu Á và châu Âu, nhưng danh tiếng của họ không chỉ giới hạn ở hai khu vực này. Không ít người đam mê xe độ tại Bắc Mỹ đã nghe đến Mitsuoka. Nhiều chiếc xe được tùy biến bởi công ty Nhật đã được người chơi xe ở Mỹ mua lại và vận chuyển về địa phương.
Những mẫu xe tùy biến được chế tạo thủ công thường có giá rất cao và thu hút ít người mua, vì chúng hiếm có. Tuy nhiên, Mitsuoka không nằm trong trường hợp đó. Dòng xe Buddy - một phiên bản độ của Toyota RAV4 với thiết kế SUV cổ điển của họ, có giá khởi điểm từ 'chỉ' 45.000 USD và không có gì ngạc nhiên khi số lượng xe bán hết sạch trong vòng 2 năm tới.

Những chiếc xe Mitsuoka đời đầu với thiết kế kỳ lạ nhìn như được vẽ bằng thước kẻ, đúng không? - Ảnh: Road and Track
Truyền thống chế tạo xe thủ công (hoặc sản xuất xe với công đoạn lắp ráp lớn thủ công) đang dần biến mất ở Nhật Bản. Các tập đoàn lớn như Toyota hoặc Honda hiện đã tự động hóa phần lớn quy trình sản xuất. Mitsuoka, với tư cách là một trong những hãng xe duy nhất vẫn chế tạo xe thủ công với giá cả hợp lý, đã nổi lên nhờ điều đó.
Tuy nhiên, danh tiếng của họ không chỉ phụ thuộc vào cách họ sản xuất xe mà còn vào kết quả cuối cùng.
Vào tháng 2-1968, ông Susumu Mitsuoka thành lập công ty mang tên mình và khai trương cửa hàng xe Car Shop Mitsuoka Jidosha. Người đam mê xe Anh Quốc này ban đầu tiếp nhận sửa chữa và tùy biến các loại xe cho khách hàng tại tỉnh Toyama.

Bubu 505-C được lấy cảm hứng từ Jaguar SS100 - Ảnh: Road and Track
Việc 'nhạc nào cũng nhảy' thường khiến Mitsuoka gặp khó khăn trong việc tìm linh kiện (đặc biệt là với các mẫu xe hiếm) để thay thế cho khách hàng. Việc nghiên cứu thường xuyên các mẫu xe mà khách mang đến để tự chế tạo linh kiện thay thế giúp Mitsuoka có thêm nhiều kinh nghiệm quý báu, từ đó ông quyết định tự mình xây dựng một chiếc xe của riêng mình.
Đến năm 1982, nhà sáng lập công ty này đã thành công. Chiếc xe đầu tiên của họ mang tên Bubu Shuttle 50 với động cơ 50cc nhỏ và khá chậm. Tuy nhiên, thiết kế mới lạ và tính năng đặc biệt (được thiết kế cho người lái xe lăn) đã khiến Mitsuoka nhanh chóng thu hút sự chú ý.
Hai dòng tiếp theo của Mitsuoka là 501 ba bánh và 502 khối hộp tiếp tục thu hút sự chú ý với thiết kế độc đáo. Mặc dù công suất không lớn, nhưng chúng vẫn đạt được doanh số bán ổn định, giúp Mitsuoka xây dựng nên một mạng lưới đại lý xe cũ riêng.

Orochi là một dòng xe 'độc lập' khác của Mitsuoka, có lẽ không ai có thể nhận ra rằng nó chia sẻ nguồn gốc với Toyota Camry - Ảnh: Road and Track
Mitsuoka đã đạt được bước tiến đột phá vào cuối thập kỷ 1980. Thị trường xe siêu nhỏ tại Nhật bắt đầu gặp khó khăn do chính phủ thắt chặt các tiêu chuẩn an toàn. Khi thăm Los Angeles, Mitsuoka ngay lập tức bị thu hút bởi loạt xe độ kỳ dị tại thành phố Mỹ và quyết định sẽ đi theo hướng này, độ xe theo cảm hứng từ người dùng và các mẫu xe khác.
Mitsuoka đã sáng tạo ra công thức thành công: lấy một chiếc xe thông thường rồi trang bị cho nó linh hồn của một chiếc xe cổ, điều này nhanh chóng được thị trường chấp nhận nồng nhiệt. Nhà máy của họ luôn hoạt động hết công suất với việc giới thiệu liên tục các mẫu xe mới, ví dụ như Le-Seyde lấy cơ sở từ Nissan Sylvia và bán hết 500 chiếc chỉ trong 72 giờ - một thành công không dễ dàng cho một mẫu xe độ vào năm 1990.

Le-Seyde nhận được sự chào đón nồng nhiệt vì giá cả hợp lý kết hợp với thiết kế ngoại thất lạ mắt - Ảnh: Road and Track
Mỗi chiếc xe Mitsuoka thường được hai thợ thủ công làm việc với tốc độ một đến hai chiếc mỗi ngày. Đối với những chiếc xe đặc biệt, thời gian hoàn thành có thể kéo dài lên đến 60 ngày.
Quy trình sản xuất một chiếc xe Mitsuoka bắt đầu bằng việc tháo dỡ một chiếc xe gốc để sử dụng khung gầm. Qua quy trình này, công nhân của hãng tiếp xúc với các bước cần thiết và tích lũy kiến thức để có thể tạo ra chiếc xe theo yêu cầu của hãng hoặc khách hàng.
Trụ sở của Mitsuoka có 80 nhân viên chia thành 3 bộ phận chính là thiết kế, sản xuất và quản lý.
Tất cả các bước từ chế tạo và hoàn thiện các bộ phận thân xe, hàn chúng vào một thể thống nhất trên khung gầm đã được chỉnh sửa, sơn hoặc lắp ráp nội thất đều được thực hiện thủ công. Không có robot nào xuất hiện, không có công đoạn nào được tự động hóa.

Mitsuoka Rock Star được tạo ra từ chiếc xe thể thao mui trần giá rẻ Mazda MX-5 Miata - Ảnh: Road and Track
Năm 1994, Mitsuoka trở thành nhà sản xuất xe thứ 10 của Nhật Bản với mẫu Zero1. Thiết kế xe lấy cảm hứng từ Lotus Seven nhưng toàn bộ xe (trừ động cơ lấy từ Mazda MX-5) đều được Mitsuoka sản xuất lại hoàn toàn mới.
Đến năm 2015, họ quay trở lại với cách tiếp cận truyền thống hơn với việc tùy biến xe nhiều hơn. Họ có 6 dòng xe tùy biến với 3 sedan mang phong cách siêu sang Anh (học theo Jaguar, Bentley và Rolls-Royce), một xe thể thao dựa trên Mazda MX-5, một xe mui trần dựa trên Morgan Plus Four và cuối cùng là chiếc Buddy dựa trên Chevrolet Blazer như đã đề cập ở trên.
Có thể nói 54 năm lịch sử của Mitsuoka cũng là 54 năm thành công vượt ra ngoài mong đợi của người sáng lập và với một lượng khách hàng trung thành ổn định, họ sẽ tiếp tục tồn tại và phát triển trong nhiều năm tới.
