Món Phật vượt tường

Phật vượt tường (tiếng Trung: 佛跳墙; bính âm: fó tiào qiáng, Hán-Việt: Phật khiêu tường) là một món xúp đặc sắc trong ẩm thực Phúc Kiến. Được sáng tạo bởi Trịnh Thuần Phát, một đầu bếp nổi tiếng của nhà hàng Tụ Xuân Viên ở Phúc Châu, món ăn này ra đời từ thời Nhà Thanh (1644–1912) và đã trở thành một cao lương mỹ vị của Trung Hoa. Tên món ăn ngụ ý rằng hương vị thơm ngon của nó có thể khiến các nhà sư chay tịnh cũng phải phá giới để thưởng thức. Xúp Phật vượt tường giàu protein và canxi, nổi bật với sự đa dạng nguyên liệu cao cấp và cách chế biến tinh tế.

Lo ngại về sự bền vững của thủy sản và bảo vệ cá mập đã hạn chế việc tiêu thụ và cung cấp món xúp này.

Nguyên liệu

Món xúp (hoặc hầm) này bao gồm nhiều thành phần, chủ yếu từ động vật, và cần từ 1 đến 2 ngày để chuẩn bị. Một công thức tiêu chuẩn bao gồm trứng cút, măng, sò điệp, hải sâm, bào ngư, vi cá, thịt gà, giăm bông Kim Hoa, gân heo, nhân sâm, nấm, và khoai môn. Một số phiên bản có thể sử dụng tới 30 nguyên liệu chính và 12 loại gia vị. Việc sử dụng vi cá mập và bào ngư, các nguyên liệu gây tranh cãi về môi trường và đạo đức, cũng góp phần làm nên sự đặc biệt của món ăn.

Lịch sử hình thành

Có nhiều truyền thuyết về sự ra đời của món ăn này. Một câu chuyện phổ biến kể rằng trong thời nhà Thanh, một môn sinh đã mang theo các loại thực phẩm trong một chiếc bình rượu bằng đất nung khi đi du hành. Khi đến Phúc Châu, ông nấu tất cả các nguyên liệu đó trong bình, tỏa ra mùi hương quyến rũ đến tận tịnh xá gần đó. Một nhà sư, không thể cưỡng lại mùi thơm, đã nhảy qua tường để thưởng thức, mặc dù họ không được phép ăn thịt. Một nhà thơ trong đoàn du hành đã thốt lên rằng ngay cả Phật cũng phải vượt tường vì món ăn này.

Phổ biến ngoài Trung Quốc

Tại Hàn Quốc, món ăn này được gọi là Buldojang (불도장), chuyển ngữ từ tiếng Trung. Nó được giới thiệu lần đầu vào năm 1987 bởi Hầu Đức Trúc, một đầu bếp gốc Hoa từ Đài Loan, tại nhà hàng Palsun thuộc Khách sạn Shilla ở Seoul. Món ăn này đã góp phần thay đổi xu hướng ẩm thực Trung Hoa tại Hàn Quốc, từ các món ăn Tứ Xuyên sang các món Quảng Đông. Tuy nhiên, năm 1989, Tào Khê Tông, một tông phái Phật giáo Hàn Quốc, đã phản đối mạnh mẽ việc bán món ăn này vì tên gọi của nó được cho là không phù hợp. Dù món Buldojang tạm thời bị ngưng bán, nhưng cuộc tranh luận đã làm tăng sự tò mò của công chúng, khiến món ăn trở nên nổi tiếng.

Kai Mayfair ở Luân Đôn từng được mệnh danh là 'ngôi nhà của món xúp đắt nhất thế giới' khi cho ra mắt phiên bản Phật vượt tường với giá £108 vào năm 2005. Món ăn bao gồm vi cá, nấm hoa Nhật Bản, hải sâm, sò điệp khô, thịt gà, giăm bông Hồ Nam, thịt heo, và nhân sâm.

Tại Việt Nam, món ăn này cũng xuất hiện ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, tuy nhiên một số nhà hàng đã thay thế nguyên liệu bằng các loại hải sản rẻ hơn để phục vụ khách hàng với giá phải chăng hơn.

Ghi chú