Buzz
Trong ẩm thực, xốt là dạng lỏng, dạng kem hoặc bán đặc dùng để trang trí món ăn hoặc làm gia vị cho món ăn. Xốt thường không được dùng một mình mà thường được dùng để tăng hương vị, độ ẩm và vẻ đẹp cho món ăn. Từ 'xốt' trong tiếng Việt có nguồn gốc từ từ tiếng Pháp là sauce, lấy từ tiếng Latin là salsa, có nghĩa là món ướp muối. Công thức làm xốt lâu đời nhất được ghi nhận là garum, món xốt từ cá được người Hy Lạp cổ sử dụng.
Xốt cần có thành phần lỏng, mặc dù một số loại xốt (như xốt 'pico de gallo salsa' hoặc chutney) có thể có nhiều thành phần đặc hơn là lỏng. Xốt là một yếu tố không thể thiếu trong ẩm thực của nhiều quốc gia trên thế giới.
Xốt có thể được sử dụng cho món ăn mặn hoặc ngọt đều được. Chúng có thể được chuẩn bị trước và dùng lạnh, như mayonnaise hoặc xốt táo tây, để khi dùng làm ấm như xốt pesto, nấu nóng như xốt bechamel và dùng lúc nóng.
Một số loại xốt là những phát minh công nghiệp như xốt Worcestershire, xốt HP, hoặc ngày nay nhiều loại xốt được bán sẵn như nước tương hay tương cà, trong khi một số vẫn được các đầu bếp tự làm.
Biến thể
Có rất nhiều loại xốt được làm từ cà chua (như xốt cà chua ketchup và xốt cà chua khác), các loại rau củ khác và nhiều loại gia vị. Dù từ 'ketchup' thường chỉ ám chỉ đến một loại xốt cà chua cụ thể, nó cũng có thể dùng để chỉ các loại xốt làm từ các loại rau củ hoặc trái cây khác.
Một loại sốt có thể có hương vị ngọt, cay hoặc mát, dùng để kèm và làm đẹp món tráng miệng.
Loại sốt từ trái cây nấu chín, thường được lọc để loại bỏ vỏ và sợi, và thường có hương vị ngọt. Ví dụ như sốt táo và sốt việt quất, thường dùng với các món ăn đặc trưng khác (sốt táo với thịt heo, thịt băm, hoặc khoai tây chiên; sốt việt quất với thịt gia cầm) hoặc làm món tráng miệng.
Tài liệu
- Peterson, James (1998). Sauces. John Wiley & Sons. ISBN 0-471-29275-3.
- Sokolov, Raymond (1976). The Saucier's Apprentice. Knopf. ISBN 0-394-48920-9.
- McGee, Harold (1984). On Food and Cooking. Macmillan. ISBN 0-02-034621-2.
- McGee, Harold (1990). The Curious Cook. Macmillan. ISBN 0-86547-452-4.
- Tương ớt
- Gia vị
- Coulis
- Gastrique
- Xốt đậu phộng
- Xốt dầu giấm
- Xốt Salsa
- Sambal
- Sofrito
Đọc thêm
- Corriher, Shirley (1997). “Chương 4: cảm nhận về sốt”. Cookwise, những bí quyết và lý do thành công trong nấu ăn (ấn bản 1). New York: William Morrow & Company, Inc. tr. 524. ISBN 0688102298.
- Murdoch (2004) Essential Seafood Cookbook sách xốt hải sản, trang 128–143. Murdoch Books. ISBN 9781740454124
Liên kết ngoài
- Mục từ 'Sauce' (xốt) tại bách khoa toàn thư Britannica
