Một hiện tượng chưa từng xuất hiện tại nhà máy điện lớn nhất miền Đông Trung Quốc, công nhân đã phải làm việc không ngừng trong 10 ngày đêm để xử lý: Cảnh báo nguy cơ toàn cầu.

Vào tháng 9 vừa qua, công nhân tại nhà máy điện than lớn nhất miền Đông Trung Quốc đã phải làm việc liên tục suốt 10 ngày đêm để giải quyết một vấn đề chưa từng gặp phải: Cơn 'sóng thần' sứa.

Cụ thể, tại Nhà máy điện Zheneng Jiaxing thuộc tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc, các công nhân đã thay phiên nhau dọn sạch hàng triệu con sứa tràn vào hệ thống làm mát của nhà máy, gây tê liệt toàn bộ hoạt động sản xuất.

Mặc dù đã dọn đi hơn 150 tấn sứa, nhưng số lượng sứa vẫn không giảm. Những bao tải sứa chất đống, bốc mùi tanh nồng. Các công nhân phải vất vả nhặt từng con sứa mắc vào lưới lọc bằng tay, khiến tiến độ công việc chậm trễ.

Phó Giám đốc bộ phận bảo trì của nhà máy Xi Chao chia sẻ với đài CCTV vào ngày 29/9: 'Trong suốt 30 năm hoạt động của nhà máy, chúng tôi chưa bao giờ gặp phải tình huống như thế này'.

Cuộc khủng hoảng chưa từng có

Loài sứa đỏ Rhopilema esculentum, một đặc sản được yêu thích ở châu Á, đặc biệt là ở Trung Quốc, đang tràn ngập các vùng biển dọc bờ biển Trung Quốc. Truyền thông Trung Quốc cho biết đây là năm có 'mùa sứa bội thu' chưa từng thấy trong nhiều thập kỷ.

Tuy nhiên, đối với Nhà máy điện Zheneng Jiaxing, đây lại là một tình huống cực kỳ không thuận lợi.

Vào ngày 18/9, một lượng lớn sứa đã xâm nhập vào trạm bơm tuần hoàn của nhà máy, nơi đang hút nước để làm mát các máy phát điện. Những con sứa bám vào các bộ lọc quay, gây tắc nghẽn đường ống và làm cho hệ thống quá tải, dẫn đến sự cố tắt máy phát điện.

Sau đó, ông Xi cho biết đã có hơn 100 lần sửa chữa khẩn cấp được thực hiện để khắc phục những sự cố do sứa gây ra.

Không chỉ riêng Nhà máy điện Zheneng Jiaxing, vào tháng 8, hai nhà máy điện ở Thượng Hải cũng phải đối mặt với vấn đề sứa xâm lấn. Trên toàn cầu, các quốc gia ven biển như Nhật Bản, Hàn Quốc và Vương quốc Anh cũng đã phải đối phó với tình trạng tương tự trong suốt ba thập kỷ qua.

Các chuyên gia cho biết sự bùng phát mạnh mẽ của sứa là dấu hiệu của những thay đổi môi trường. Nước biển ô nhiễm với lượng dinh dưỡng dư thừa (nitơ và photpho cao) đã kích thích tảo phát triển, khiến lượng oxy giảm xuống, tạo điều kiện lý tưởng cho sứa sinh trưởng. Hơn nữa, việc đánh bắt quá mức đã làm giảm số lượng thiên địch của sứa, khiến chúng phát triển mạnh mẽ và lan rộng.

Sao không thử ăn chúng?

Tin tức về cuộc “khủng hoảng sứa” tại nhà máy điện Trung Quốc đã trở thành một chủ đề thu hút sự chú ý lớn trên các nền tảng mạng xã hội, với hơn 41,69 triệu lượt xem trên Weibo.

Nhiều người đặt câu hỏi tại sao không tận dụng sứa để chế biến món ăn, vì chúng có thể được làm thành các món như nộm sứa ngon miệng. Tuy nhiên, số lượng sứa thu được từ nhà máy có thể chế biến ra ít nhất 300.000 suất ăn nhưng lại bị chất đống trong các bao tải, không thể xử lý kịp thời.

Phó giám đốc nhà máy, ông Xi, giải thích rằng họ không chắc chắn liệu sứa làm tắc nghẽn hệ thống của nhà máy có an toàn để ăn hay không. Vì ngoài những loại sứa có thể ăn được, như sứa đỏ, biển Trung Quốc còn có những loài như sứa mặt trăng (Aurelia aurita) và sứa bờm sư tử (Cyanea), vốn không có giá trị ẩm thực và được xem là loài xâm lấn.

Vấn đề toàn cầu

Trong những thập kỷ gần đây, sự bùng nổ số lượng sứa đã trở thành một thách thức toàn cầu, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động của các nhà máy điện trên khắp thế giới.

Cựu Giám đốc Sun Song của Viện Hải dương học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, người nghiên cứu về sứa từ năm 2005, cho biết: “Trên thực tế, mọi nhà máy điện trên toàn cầu đều đã từng gặp phải vấn đề sứa tấn công vào một thời điểm nào đó. Đây là một vấn đề mang tính toàn cầu”.

Ông Sun cũng lưu ý rằng các nhà máy điện hạt nhân đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi sứa. Khác với nhà máy điện than có thể dừng hoạt động nhanh chóng, các lò phản ứng hạt nhân cần thời gian tắt dần. Nếu sứa làm tắc nghẽn đường ống làm mát, các lò phản ứng có thể bị quá tải nhiệt và gây nguy cơ nổ.

Không chỉ các nhà máy điện, ngành du lịch cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Du khách tắm biển thường xuyên bị sứa tấn công. Chỉ trong mùa hè năm ngoái, Hàn Quốc đã ghi nhận khoảng 2.900 ca bị sứa đốt.

Ứng phó với "cơn sóng thần" sứa

Như đã đề cập, sứa là loài có khả năng thích nghi vượt trội với môi trường khắc nghiệt. Nhà nghiên cứu Sun Song dẫn chứng loài sứa hoa đào (Craspedacusta sowerbii) đã tồn tại hơn 550 triệu năm như một minh chứng rõ ràng.

Ông Sun chia sẻ với Sixth Tone rằng cả sứa và cá đều sử dụng sinh vật phù du làm nguồn thức ăn chính, nhưng việc đánh bắt cá quá mức khiến nguồn cá cạn kiệt, tạo điều kiện cho sứa phát triển mạnh mẽ. Thêm vào đó, tình trạng ô nhiễm nước lại có lợi cho sự sinh trưởng của sứa, nhưng lại cản trở sự sống của các loài cá.

Sứa có vòng đời khá đặc biệt. Trước khi trở thành loài trôi nổi tự do, chúng tồn tại dưới dạng các polyp bám vào đáy biển. Những polyp này có thể tồn tại trong nhiều năm, sinh sản vô tính cho đến khi điều kiện môi trường thuận lợi khiến chúng phát triển mạnh mẽ.

Do đó, cả thế giới đang nỗ lực không ngừng để quản lý và giảm thiểu tác hại từ sứa. Vào năm 2018, Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc đã đề xuất phương án sử dụng động vật phù du làm mồi nhử để tìm và loại bỏ các polyp của sứa. Tại Hàn Quốc, các nhà khoa học đã phát triển một robot tên "kẻ hủy diệt sứa", có khả năng phát hiện và tiêu diệt sứa một cách hiệu quả.

Tại Anh, công nghệ máy bay không người lái được sử dụng để giám sát và cảnh báo chuyển động của sứa, giúp bảo vệ các nhà máy điện khỏi bị xâm lấn. Một nhà máy điện ở Nhật Bản đã áp dụng giải pháp sáng tạo, lắp đặt các ống khí để tạo ra bong bóng, làm lệch hướng di chuyển của sứa tránh xa các ống dẫn nước.

Dù vậy, ông Sun thừa nhận rằng công việc còn lại là rất lớn. Ông chia sẻ: "Thực tế, chúng ta hiểu về đáy biển ít hơn so với hiểu về mặt trăng".

Nguồn: Sixthtone