Buzz
Nhựa, với tính rẻ tiền, tính vô trùng và tiện lợi, đã thay đổi cuộc sống của chúng ta. Nhưng khi không kiểm soát được công nghệ này, nhựa đã tạo ra những hậu quả không ngờ, ô nhiễm môi trường, xâm nhập vào thực phẩm của chúng ta và đang tiến vào cơ thể con người.Tìm hiểu về nhựa?
Phát minh nhựa cách đây 100 năm đã hoàn toàn thay đổi thế giới. Nhựa được tạo thành từ Polymer - một chuỗi các nhóm phân tử lặp đi lặp lại được tạo ra bằng cách phá vỡ chuỗi phân tử dầu thô và sắp xếp lại. Chúng ta có Polymer tổng hợp - một loại siêu vật liệu. Polymer tổng hợp có những đặc điểm phi thường như nhẹ, bền, dễ đúc thành nhiều hình dạng khác nhau, dễ dàng sản xuất hàng loạt và rất rẻ.
Từ đây, thời đại của nhựa bắt đầu:
- Bakelite được sử dụng trong sản xuất các bộ phận cơ khí,...
- PVC được sử dụng cho ống nước, dây điện, hộp nhựa,...
- Acrylic dùng để làm kính cường lực,...
- Nylon được sử dụng để sản xuất túi,...
Với sự sản xuất quá mức và không kiểm soát, nhựa từ một vật liệu siêu bền đang trở thành nguồn rác siêu lớn. Nhựa tổng hợp vô cùng bền nên mất hàng trăm đến hàng nghìn năm để phân hủy. Tuy nhiên, do không kiểm soát được, chúng ta không thể tái chế hết mà phải thải thẳng vào môi trường. Tính từ khi được phát minh, chúng ta đã tạo ra 8.3 tỉ tấn nhựa và hơn 6.3 tỉ tấn nhựa đã bị vứt bỏ kể từ năm 1907.
Vậy chúng ta phải xử lí những rác đó như thế nào?
Chỉ có 9% được tái chế, 12% bị đốt cháy và 79% vẫn chưa được xử lí, rất nhiều bị vứt vào biển (khoảng 8 triệu tấn mỗi năm, một con số đáng lo ngại), gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái dưới biển. Nhiều động vật biển bị kẹt trong nhựa. Năm 2015, gần 90% chim biển đã ăn phải nhựa, nhiều con đói chết với dạ dày chứa đầy rác. Năm 2018, một con cá voi chết trôi dạt vào bờ ở Tây Ban Nha, nó đã ăn phải 32kg túi nhựa.
Hạt nhựa vi - Trạng thái cực kỳ nguy hiểm
Hạt nhựa vi có kích thước nhỏ hơn 5mm, một số được sản xuất để sử dụng trong mỹ phẩm và kem đánh răng, nhưng hầu hết chúng xuất phát từ rác thải nhựa trôi nổi trên biển do tác động của tia UV, phân hủy thành những hạt nhỏ. Có hơn 51 nghìn tỉ hạt như vậy trôi dạt trong đại dương, gây nguy hại cho sức khỏe và có thể gây ung thư.
Những hạt nhựa vi đã xâm nhập vào chuỗi thức ăn. Sinh vật nhỏ ăn hạt nhựa, cá nhỏ ăn sinh vật nhỏ đó, con lớn ăn con nhỏ và tất cả đều là thức ăn của con người. Hạt nhựa vi cũng được tìm thấy trong mật ong, muối biển, bia, nước dùng và trong không khí. Gần như tất cả người lớn mang trong cơ thể mình phthalates và 93% có BPA trong nước tiểu.* Phthalate là một hợp chất hóa học thêm vào trong quá trình sản xuất nhựa để thay đổi tính chất cơ bản của vật liệu.
* BPA (Bisphenol-A) là một chất hóa học tổng hợp được sử dụng trong sản xuất các sản phẩm nhựa như hộp đựng thức ăn, bình sữa trẻ em, đồ chơi,...
Nếu không kiểm soát, đơn giản chỉ cấm sử dụng nhựa?
Việc này không đơn giản như bạn nghĩ. Không chỉ nhựa gây ô nhiễm môi trường, mà một số sản phẩm thay thế cũng gây hại môi trường theo một cách khác. Ngoài ra, chúng ta đã trở nên phụ thuộc vào nhựa vì những lợi ích mà nó mang lại. Trên toàn thế giới, 1/3 thức ăn được sản xuất trở thành thức ăn thừa, chúng bị vứt ở các bãi rác và gây ra khí methane gây ô nhiễm. Một cách tốt nhất để giữ cho thực phẩm thừa đó tươi mới là sử dụng túi nhựa.
Cần chú ý rằng 90% rác thải nhựa trên biển xuất phát từ các con sông ở châu Á và châu Phi. Sông Trường Giang ở Trung Quốc đổ ra biển 1.5 triệu tấn nhựa mỗi năm. Những quốc gia như Trung Quốc, Ấn Độ, Algeria và Indonesia đang phát triển công nghiệp quá nhanh, khiến cho các cơ sở xử lí rác không thể đuổi kịp để thu gom và tái chế hết rác.
Để giải quyết vấn đề của nhựa, cần phải đầu tư vào các cơ sở xử lí rác ở các nước đang phát triển, triển khai các chiến dịch thiết kế sản phẩm để giảm thiểu tác động đến môi trường và tìm kiếm vật liệu có khả năng thay thế nhựa.
Nguồn: Kurzgesagt – In a Nutshell
