Buzz
Môi trường sống độc đáo là yếu tố chính khiến việc thu thập thông tin đầy đủ về loài sinh vật này trở nên vô cùng khó khăn.
Các nhà khoa học tại Viện Nghiên cứu Khí quyển và Nước Quốc gia New Zealand (NIWA) đã phát hiện một cá thể cá mập ma sơ sinh ở độ sâu hơn 1.200 m, gần đảo Nam của New Zealand. Đây là một phát hiện quan trọng, bởi cá mập ma là một trong những loài bí ẩn và rất hiếm khi được quan sát trực tiếp.
Hình ảnh mẫu cá mập ma sơ sinh được phát hiện ở độ sâu 1.200 m (Ảnh: Brit Finucci).
Cá mập ma, hay còn gọi là "Chimaera", là một trong những loài sinh vật huyền bí và hiếm gặp nhất dưới biển. Dù có họ hàng với cá mập và cá đuối, cá mập ma đã tách khỏi nhóm này cách đây khoảng 300 triệu năm và là hậu duệ của tổ tiên chung đã sống cách đây gần 400 triệu năm.
Cá mập ma sở hữu những đặc điểm sinh học độc đáo, có kích thước gần tương đương một người trưởng thành.
Với cơ thể mềm mại, thuôn dài và phần đầu đặc trưng chứa nhiều tế bào giác quan, cá mập ma có vây hình cánh giúp di chuyển linh hoạt dưới nước. Đặc biệt, trên đầu chúng có các cảm biến nhạy bén, giúp nhận diện con mồi thông qua sự chuyển động của dòng nước.
Môi trường sống của cá mập ma nằm sâu dưới đáy đại dương, điều này khiến việc nghiên cứu và theo dõi chúng trở thành một thử thách lớn.
Khi trưởng thành, cá mập ma có thể đạt chiều dài lên tới 1,5 m. Lớp da của chúng mịn màng, không có vảy và thường không có túi khí để điều chỉnh khả năng nổi. Để tự vệ, chúng có một gai độc ở vây lưng, giúp bảo vệ mình khỏi các loài săn mồi khi di chuyển qua các dòng nước.
Cá mập ma sống chủ yếu ở các tầng nước sâu, có thể đạt độ sâu lên tới 2.600 m. Chúng hiếm khi xuất hiện dưới độ sâu 200 m, điều này khiến cho việc nghiên cứu về chúng gặp nhiều khó khăn. Dù tên gọi khiến nhiều người liên tưởng đến sự đáng sợ, cá mập ma thực tế chủ yếu ăn nhuyễn thể và sinh vật nhỏ, thay vì săn các loài động vật lớn.
Các nhà khoa học tại Đại học Victoria Wellington, New Zealand, đã phát hiện rằng cá mập ma cái có khả năng lưu trữ tinh trùng của con đực để sử dụng sau. Nghiên cứu chỉ ra rằng cá mập ma cái có hai tử cung, hai buồng trứng và hai ống dẫn trứng giống các loài cá mập khác. Trong khi đó, cá mập ma đực lại có cơ quan sinh dục đặc biệt, có thể thu vào trên trán. Ngoài ra, cơ quan sinh sản của con đực có móc, giúp giữ vây của con cái trong quá trình giao phối.
Một trong những loài sinh vật bí ẩn nhất đại dương.
Trong một chuyến khảo sát đại dương sâu của NIWA, cá thể cá mập ma sơ sinh đã bị mắc vào lưới của nhóm nghiên cứu ở độ sâu hơn 1.000 m. Cơ thể của cá thể này trông như được tạo ra từ đá vôi, với đầu nhọn và đôi mắt đen lớn đặc trưng. Các chuyên gia xác định rằng đây là cá mập ma sơ sinh vẫn còn đang trong giai đoạn mới nở, bụng của nó vẫn chứa đầy lòng đỏ trứng, giống như nhiều loài cá mập và cá đuối khác.
Bà Brit Finucci, thành viên nhóm nghiên cứu tại NIWA, cho biết đây là lần hiếm hoi các nhà khoa học chứng kiến cá thể cá mập ma non. Điều này mở ra cơ hội nghiên cứu về giai đoạn phát triển sơ sinh của loài cá mập này, bổ sung thêm kiến thức so với những gì đã biết từ các mẫu vật trưởng thành.
Cá mập ma đực (hình trên) và cá mập ma cái (hình dưới) trong môi trường sống tự nhiên.
Phát hiện này không chỉ làm sáng tỏ thêm các đặc điểm sinh học của cá mập ma, mà còn giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về quá trình phát triển của loài này từ khi còn nhỏ cho đến khi trưởng thành. Nghiên cứu sẽ tập trung vào việc so sánh màu sắc, kích thước và thói quen ăn uống của cá mập ma ở mỗi giai đoạn phát triển. Những phát hiện này có thể giúp mở rộng kiến thức về loài sinh vật khó nắm bắt này.
Cá mập ma chủ yếu sinh sống ở các vùng nước sâu của đại dương ôn đới. Điều này khiến việc nghiên cứu và quan sát chúng trở nên vô cùng khó khăn, thậm chí nhiều loài vẫn chưa được khám phá đầy đủ. Trước đây, các nhà khoa học cho rằng cá mập ma là một loài duy nhất phân bố khắp đại dương. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng có nhiều loài cá mập ma khác nhau về mặt di truyền và hình thái.
Bà Finucci cho biết, chính môi trường sống sâu thẳm của cá mập ma là yếu tố chính làm cho việc thu thập thông tin về chúng trở nên đầy thử thách. Sự bí ẩn này càng làm tăng thêm sức hấp dẫn của mỗi khám phá mới về loài sinh vật hiếm gặp này.
Phát hiện cá mập ma sơ sinh tại vùng biển sâu New Zealand đã mở ra một hướng nghiên cứu mới về loài sinh vật này. Việc tìm hiểu đặc điểm sinh học cũng như nghiên cứu quá trình phát triển của chúng sẽ góp phần làm sáng tỏ thêm những bí ẩn về các loài sinh vật sống ở độ sâu thẳm của đại dương - một thế giới còn nhiều điều chưa được khám phá.
Trong tương lai, các nhà khoa học hy vọng sẽ có thêm nhiều cơ hội để nghiên cứu sâu hơn về các đặc điểm sinh thái và môi trường sống của cá mập ma. Điều này sẽ giúp bảo vệ và duy trì sự tồn tại của loài sinh vật độc đáo này trong hệ sinh thái biển.
