Một vài đoạn trích từ 'Dã quỳ nở muộn'

Nhiều truyện ngắn trong tập sách thu hút ngay từ tên gọi. Có “Nước mắt đỏ”, “Giấc mộng đen”, “Lênh đênh phận bạc”, “Mây phủ học đường”, “Chuyến xe định mệnh”, “Tiếng hót chim chào mào”, “Dã quỳ nở muộn”... Những tên gọi ấy, đọc lên là nhớ.

Trong số hơn bốn chục truyện ngắn trong tập sách, tôi đặc biệt ấn tượng với “Tiếng hót chim chào mào” và “Dã quỳ nở muộn”. Đây cũng có thể coi là hai truyện ngắn đáng nhớ, hai điểm nhấn đáng chú ý. Nếu “Tiếng hót chim chào mào” đậm chất hiện thực, đậm chất văn xuôi, thì “Dã quỳ nở muộn” đậm chất lãng mạn, đậm chất thơ.

Trong câu chuyện “Tiếng hót chim chào mào”, những người cựu chiến binh giúp đỡ nhau và vì lòng thương nhau, họ sẵn lòng 'liều mình' đến mức phải đánh đổi con của mình với con của một người bạn cũ, người đã bị ảnh hưởng bởi chất độc da cam/dioxin, chỉ vì muốn giúp cho đời sống gia đình họ được hạnh phúc.

Trong truyện “Dã quỳ nở muộn”, chị Yến được cộng đồng xem như là “hoa cúc quỳ non Tản”, là “hoàng hậu của dã quỳ”, đã sống một cuộc sống đầy ý nghĩa, yêu thương hết mình và mang trong mình dòng máu của anh Hoàng - một người lính. Tuy nhiên, Hoàng đã hy sinh trong quá trình làm nhiệm vụ. Yến đã sinh con mà không kịp kết hôn với Hoàng. Tuy vậy, trong lòng cộng đồng, họ vẫn như những bông dã quỳ, loài hoa luôn tràn đầy sức sống, biểu tượng cho tình yêu mãnh liệt và trung thành.

Các truyện ngắn của Kiều Ngọc Kim rất độc đáo. Đôi khi ông sử dụng từ ngữ rất sắc bén để tạo ra những đoạn văn đầy cảm xúc. Một đoạn trích từ “Suối khô” là một ví dụ điển hình:

“Đêm dần xuống, ông Vãn vẫn mải mê suy nghĩ. Đêm đêm xa nhà, khó ngủ. Điều kỳ lạ là, cuộc sống chiến chinh đã khiến ông xa nhà hàng ngày, trú ẩn ở đâu cũng là nhà, nằm trong chiếc võng nhiều hơn là giường, liệu có khi nào cảm thấy nhớ nhà không?

Trăng cuối tháng lấp lánh trên những cành cây lộc vừng trước nhà của một đứa cháu họ. Gió thổi mạnh mẽ. Những đám mây đen dày đặc kéo đến.

Trăng dần mờ đi, tan biến. Tiếng sấm vang vọng, những tia sét sáng chói, gió thổi mạnh, từng cơn cuốn bay. Những cây cau già rung lên từng cơn, những cành lá cây lộc vừng mạnh mẽ, uốn éo. Cơn bão tàn nhẫn làm cho hàng nghìn bông hoa đỏ rơi như những giọt máu tươi, trải dài khắp sân nhà.

Ông Vãn trôi đi nhẹ nhàng theo những đám mây trắng như sương mù...

Trong câu chuyện “Má Sáu cầu Ngang”, qua lời kể của má Sáu, chúng ta nhận thấy việc nói về “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng” và sự quan tâm đến họ là có lòng tốt, có cảm xúc, đầy sâu lắng và ý nghĩa: “Không ai sinh ra đã mơ mộng trở thành anh hùng. Không ai phải đánh đổi máu thịt của người thân để trở thành anh hùng. Nhưng chính Nhà nước đã làm điều đó để tôn vinh linh hồn của ông Hai và thằng Ba Huy dưới dòng suối vàng. Má đã già, còn sống được bao lâu nữa đâu mà cần tới danh vọng...

Đọc câu chuyện “Dã quỳ nở muộn”, ta cảm nhận được như là sự sáng tạo của thiên nhiên đã làm nên một nguồn sáng soi đường cho Kiều Ngọc Kim mỗi khi ông bút viết. Thông qua văn học, ông phản ánh cuộc sống, thể hiện những thăng trầm của con người, trong mọi tình huống, đặc biệt là cuộc sống của người lính sau chiến tranh.

Văn của Kiều Ngọc Kim phản ánh sự giàu có về trải nghiệm và dường như đã có một thời gian dài ông suy ngẫm và biến hóa từ những trải nghiệm đó. Chính sự trải nghiệm đã tạo nên sự độc đáo của Kiều Ngọc Kim, một cựu chiến binh đã trải qua nhiều năm sống và chiến đấu trên chiến trường B2 miền Đông Nam Bộ. Gần mười năm sau khi nghỉ hưu, Kiều Ngọc Kim vẫn sáng tác nhiều, sức khỏe vẫn tốt và đã xuất bản một số tác phẩm mới, trong đó có tập truyện ngắn thứ năm. Ông viết với sự đam mê và yêu cầu cao về bản thân. Điều này chứng tỏ sức mạnh văn hóa bên trong ông vẫn còn rất mạnh mẽ, và “Dã quỳ nở muộn” chỉ là một minh chứng cho điều đó.