Buzz
Dù đã qua hơn một thế kỷ, tác phẩm độc đáo của họa sĩ Mỹ Marcel Duchamp vẫn tiếp tục thu hút sự chú ý và tranh luận từ công chúng cho đến ngày nay.
Mới đây, cộng đồng mạng đã xôn xao khi tác phẩm nghệ thuật ý niệm có tên 'Comedian' của nghệ sĩ người Ý Maurizio Cattelan được bán với giá 6,2 triệu USD (hơn 157 tỷ đồng) tại cuộc đấu giá của Sotheby's New York vào tối 20/11. Điều đặc biệt là tác phẩm này chỉ đơn giản là một quả chuối dùng băng dính dán lên tường.
Sự nổi tiếng của tác phẩm này khiến nhiều người tò mò và quan tâm đến 'nghệ thuật ý niệm'. Đây là thể loại nghệ thuật mà ý tưởng hoặc khái niệm thể hiện trong tác phẩm quan trọng hơn mọi yếu tố thẩm mỹ hay những yếu tố khác.
Hơn 100 năm trước, một tác phẩm nghệ thuật ý niệm, được coi là tác phẩm đầu tiên của loại hình này, đã làm dậy sóng công chúng. Tuy nhiên, sau cả thế kỷ, nó vẫn được xem là một huyền thoại đi vào lịch sử nghệ thuật. Đó chính là 'Đài phun nước' (Fountain) của họa sĩ và nhà điêu khắc người Pháp Marcel Duchamp.
'Đài phun nước' (Fountain) ra đời vào năm 1917 và cho đến nay vẫn được trưng bày. Tác phẩm đặc biệt ở chỗ, giống như quả chuối dán tường, 'Đài phun nước' thực ra chỉ là một chiếc bồn tiểu nam được tác giả lật ngược và ký tên lên đó. Thậm chí, nó không phải do Marcel Duchamp sáng tạo, mà ông chỉ mua nó và thêm chữ 'R. Mutt', ghép từ 'R' (Richard, ám chỉ những kẻ tham lam) và 'Mutt' (tên công ty sản xuất bồn tiểu - JL Mott Ironwork).
Khi giải thích về mục đích của tác phẩm, Duchamp cho rằng những vật dụng hàng ngày có thể trở thành nghệ thuật, khi chúng được nghệ sĩ lựa chọn. Ông thách thức quan điểm nghệ thuật truyền thống, nhấn mạnh rằng ý tưởng của nghệ sĩ quan trọng hơn quá trình tạo ra tác phẩm. Duchamp lập luận rằng bất kỳ vật gì, dù đẹp hay xấu, đều có thể là nghệ thuật, nếu nghệ sĩ quyết định gọi nó như vậy.
Ban đầu, Duchamp ký tên 'R. Mutt' để giấu danh tính và gửi tác phẩm này đến triển lãm của Hiệp hội Nghệ sĩ Độc lập, một tổ chức mà ông là thành viên sáng lập. Hiệp hội tuyên bố sẽ chấp nhận mọi tác phẩm nghệ thuật, nhưng Duchamp muốn thử thách xem liệu họ có thực sự cởi mở như vậy không. Ông tin rằng nếu ghi tên thật, tác phẩm sẽ được chấp nhận ngay lập tức. Cuối cùng, tác phẩm bị từ chối vì lý do 'khiếm nhã và thô thiển'.
Sau khi bị hội đồng xét duyệt triển lãm từ chối, Duchamp đã nhờ nhiếp ảnh gia Alfred Stieglitz chụp ảnh tác phẩm 'Đài phun nước'. Bức ảnh sau đó được tạp chí The Blind Man đăng tải cùng với phần giải thích: 'Đài phun nước của ông Mutt không phải là một tác phẩm thô thiển. Ông đã lấy một vật dụng bình thường, đặt cho nó một cái tên mới và đưa ra một góc nhìn, một suy nghĩ mới về vật thể đó.'
Mặc dù gây tranh cãi suốt thế kỷ qua, tác phẩm 'Đài phun nước' của Duchamp vẫn được các nhà sử học và lý thuyết gia nghệ thuật coi là một mốc quan trọng trong nghệ thuật thế kỷ 20. Vào những năm 1950-1960, 16 bản sao của tác phẩm được thực hiện với sự chấp thuận của Marcel Duchamp. Vào năm 2009, một trong những bản sao đã được đấu giá lên tới 8.9 triệu euro (khoảng 235 tỷ đồng) tại nhà đấu giá Christie's ở Anh. Tuy nhiên, bản gốc của tác phẩm từ năm 1917 hiện nay đã mất tích.
(Theo Thecollector)
