Mặc cho những rủi ro và lo ngại về khả năng Trung Quốc có thể trả đũa và gây khó khăn cho các tập đoàn Nhật Bản tại đây, nguồn tin từ Financial Times cho biết chính phủ Mỹ và Nhật Bản đang chuẩn bị công bố các biện pháp kiểm soát xuất khẩu công nghệ bán dẫn sang Trung Quốc.Cụ thể, Nhà Trắng dự kiến công bố quy định cấm vận mới đối với ngành bán dẫn của Trung Quốc trước cuộc bầu cử tổng thống tháng 11 tới.
Trước đây, chỉ các tập đoàn Mỹ hoặc nước ngoài sử dụng công nghệ và sáng chế của Mỹ mới cần giấy phép đặc biệt để xuất khẩu chip, giải pháp và thiết bị sang Trung Quốc. Hiện tại, Mỹ muốn các quốc gia đồng minh, đặc biệt là Nhật Bản và Hà Lan, cũng yêu cầu doanh nghiệp của họ xin giấy phép tương tự để giao dịch với các tổ chức tại Trung Quốc.

Trong những tháng qua, các quan chức chính quyền tổng thống Biden đã có các cuộc đàm phán căng thẳng với các đồng nghiệp ở Nhật Bản và Hà Lan nhằm thiết lập cơ chế kiểm soát xuất khẩu bán dẫn dựa trên sự hỗ trợ lẫn nhau giữa ba quốc gia.Chính nguồn tin từ Financial Times cho hay, Trung Quốc đã đưa ra những đe dọa đối với chính phủ và các doanh nghiệp Nhật Bản. Hiện nay, chính quyền Nhật Bản và Mỹ đang bàn thảo để giảm thiểu những tác động tiêu cực từ khả năng trả đũa của Bắc Kinh.
Nhật Bản lo ngại rằng, nếu nguồn cung germanium, gallium và than chì từ Trung Quốc bị ngừng, các doanh nghiệp sẽ phải tìm kiếm nguyên liệu từ nơi khác với giá cao hơn, khiến sản phẩm trở nên đắt đỏ hơn và giảm tính cạnh tranh. Nhiều đại diện từ ngành bán dẫn Nhật Bản đã bày tỏ nỗi lo này với các quan chức bộ kinh tế, thương mại và công nghiệp.
Các nhà phân tích cho rằng, trong khi Mỹ nắm giữ nhiều công nghệ, thiết bị và phần mềm quan trọng trong lĩnh vực bán dẫn, Trung Quốc lại kiểm soát nguồn cung các nguyên liệu thiết yếu cho sản xuất chip. Bất kỳ cuộc cạnh tranh hay cấm vận nào giữa các cường quốc như Mỹ và Trung Quốc sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến chuỗi cung ứng và quá trình sản xuất chip toàn cầu.
Đối với chính phủ Mỹ, họ muốn mở rộng các điều khoản kiểm soát xuất khẩu bán dẫn nhằm bịt kín những lỗ hổng trong quy định cấm vận đã có trong những năm qua, nhằm ngăn chặn hoặc làm chậm sự phát triển công nghệ bán dẫn của Trung Quốc, đặc biệt là Huawei và nhiều tập đoàn khác trong hai năm gần đây.Washington luôn mong muốn Trung Quốc gặp khó khăn, thậm chí không thể tiếp cận và mua các công cụ và thiết bị gia công bán dẫn quan trọng. Những quy định cấm vận này tác động mạnh nhất đến các tập đoàn như ASML của Hà Lan và Tokyo Electron của Nhật Bản.
Gần đây, cựu CEO ASML, Peter Wennink, cho biết các quy định cấm vận và cạnh tranh trong lĩnh vực bán dẫn giữa Trung Quốc và Mỹ chỉ dựa trên sự khác biệt về ý thức hệ, không phản ánh thực tế thị trường:
CEO hiện tại của ASML, Christophe Fouquet, cũng nhận định rằng không thể bỏ qua thị trường Trung Quốc, vì ngay cả khi chỉ xuất khẩu các máy quang khắc thế hệ cũ, công nghệ DUV, Trung Quốc vẫn đóng góp một phần lớn vào doanh thu của ASML:
Hiện tại, Mỹ còn muốn Nhật Bản hạn chế cả dịch vụ hậu mãi, như bảo trì và nâng cấp phần mềm cho thiết bị gia công bán dẫn đã bán cho Trung Quốc.
Gần đây, cựu CEO ASML, Peter Wennink, cho biết các quy định cấm vận và cạnh tranh trong lĩnh vực bán dẫn giữa Trung Quốc và Mỹ chỉ dựa trên sự khác biệt về ý thức hệ, không phản ánh thực tế thị trường:
CEO hiện tại của ASML, Christophe Fouquet, cũng nhận định rằng không thể bỏ qua thị trường Trung Quốc, vì ngay cả khi chỉ xuất khẩu các máy quang khắc thế hệ cũ, công nghệ DUV, Trung Quốc vẫn đóng góp một phần lớn vào doanh thu của ASML:
Hiện tại, Mỹ còn muốn Nhật Bản hạn chế cả dịch vụ hậu mãi, như bảo trì và nâng cấp phần mềm cho thiết bị gia công bán dẫn đã bán cho Trung Quốc.
Một nguồn tin cho biết, hiện tại, việc Mỹ và Nhật Bản đạt được thỏa thuận cấm vận bán dẫn mới đối với Trung Quốc không hề đơn giản. Mỹ cần phải rất cẩn trọng để không làm Nhật Bản và Hà Lan từ bỏ cơ chế hợp tác ba bên được thiết lập từ thời tổng thống Trump, điều này đã giúp Mỹ dễ dàng áp dụng các biện pháp cấm vận bán dẫn với Trung Quốc.Quan chức này nhận định: “Nếu Mỹ muốn khôi phục các cuộc đối thoại và chương trình nghị sự trước đây, họ cần có một cách tiếp cận ổn định và bền vững hơn, thay vì chỉ áp đặt như hiện nay. Các quan chức dưới quyền tổng thống Biden rõ ràng đang chịu áp lực thời gian, có thể họ sẽ sẵn sàng chấp nhận các điều kiện để đạt được một thắng lợi sát giờ G.”
Về phía Trung Quốc, Liu Pengyu, phát ngôn viên đại sứ quán Trung Quốc tại Washington, cho biết: “Chúng tôi sẽ theo dõi sát sao tiến trình đối thoại này và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các công ty Trung Quốc.” Phát ngôn viên tại Bắc Kinh cũng nói rằng, chính phủ Trung Quốc “kịch liệt phản đối việc lợi dụng quy định kiểm soát xuất khẩu” và kêu gọi “các quốc gia liên quan” tuân thủ các luật lệ kinh tế và thương mại quốc tế.
Gần đây, Trung Quốc đã công bố rằng một công ty trong nước đã phát triển được cỗ máy gia công bán dẫn công nghệ DUV, với khả năng gia công tương đương với các máy quang khắc bán dẫn của ASML ra mắt từ năm 2009:Tại thị trường Trung Quốc, các cỗ máy quang khắc bán dẫn trở thành hàng hóa được săn đón, vì sản phẩm mới và cao cấp nhất chỉ có một nhà sản xuất duy nhất trên toàn cầu, đó là ASML. Những cỗ máy quang khắc DUV sản xuất trong nước có thể phần nào giảm bớt sự phụ thuộc vào máy móc của ASML, giúp Trung Quốc tiến gần hơn đến mục tiêu tự chủ trong ngành công nghệ bán dẫn, một lĩnh vực cực kỳ quan trọng, nhất là khi những mô hình trí tuệ nhân tạo mới nhất luôn cần những chip hiệu năng cao nhất để vận hành.
Theo FT
