- - Bài viết so sánh “tủ rượu” của người Việt và “tủ sách” của người Do Thái, nhấn mạnh vai trò của văn hóa đọc trong sự phát triển cá nhân và quốc gia.
- - Trong khi người Việt chú trọng vào việc trưng bày tài sản, người Do Thái coi trọng việc duy trì thói quen đọc sách và tri thức qua các thế hệ.
- - Điều này phản ánh sự khác biệt trong phát triển văn hóa và giáo dục, với ví dụ về Israel và các quốc gia như Pháp, Nhật Bản.
- - Để phát triển bền vững, Việt Nam cần khuyến khích văn hóa đọc, thay vì chỉ tập trung vào sự giàu có vật chất.
“Tủ rượu” của người Việt và “tủ sách” của người Do Thái
Gần đây, tôi đến thăm nhà một ông tá hải quân cùng quê. Ông ta hiện đang làm nhiệm vụ quân sự trong vùng. Ông vừa mới xây dựng xong ngôi nhà mới và mua chiếc xe hơi. Khi bước vào phòng khách của ngôi nhà, mắt tôi chợt chú vào chiếc tủ rượu lớn lung, chiếm gần nửa bức tường. Chiếc tủ này trưng bày đủ loại rượu nổi tiếng từ Chivas, Hennessy, Napoleon, Johnnie Walker đến Vodka Nga… Gia chủ tự hào giới thiệu nguồn gốc từng chai rượu: chai này được bạn đi du lịch nước ngoài mang về, chai kia là quà tặng từ đồng nghiệp, chai khác lại là món quà từ cấp dưới. Ông ta thể hiện sự hiểu biết về rượu ngoại với sự hào hứng đặc biệt.
Sau khi dẫn chúng tôi thăm quan khu vườn, trong khi đang trò chuyện, ông tá và mấy người bạn nhanh chóng bắt đầu trò chơi bài. Trong khi họ vui vẻ thì chúng tôi lại chú ý đến những vật dụng trong nhà. Rồi đột nhiên, một sự việc xảy ra. Con trai lớn của ông ta, khoảng 8 tuổi, lén vào phòng của bố lấy một ít tiền mặt từ túi xách và bị bà nội phát hiện. Một điều đáng chú ý là cách ông bố xử lý tình huống này. Ông chỉ trừng phạt nhẹ con trai và mắng mỏ một vài câu rồi quay lại tham gia trò chơi, điều này cho thấy ông không lạnh lùng nhưng vẫn kiên quyết. Hành động này cho thấy đây không phải là lần đầu tiên con trai ông ta làm như vậy.
Chuyện thứ hai mà tôi muốn chia sẻ với các bạn là về thói quen đọc sách của người Do Thái. “Trong mỗi gia đình Do Thái, luôn có một chiếc tủ sách được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Tủ sách thường được đặt ở gần giường để trẻ em dễ nhìn thấy từ khi còn bé. Để làm cho sách trở nên hấp dẫn hơn, phụ huynh Do Thái thường xịt một ít nước hoa lên sách để làm cho trẻ chú ý hơn.” Tác giả Nguyễn Hương đã kể chuyện này trong bài viết “Người Việt ít đọc sách: Cần có chính sách để thay đổi toàn diện” (đăng trên trang web Cinet.com của Bộ VH-TT-DL).
“Mặc dù chỉ có 8 triệu dân nhưng ở Israel có hơn 1.000 thư viện công cộng với nhiều sách quý. Ngoài việc giáo dục thói quen đọc sách từ khi còn nhỏ cho trẻ em, người Do Thái vẫn sử dụng hình ảnh con lừa đang vận chuyển sách để dạy con cái: nếu chỉ đọc mà không biết ứng dụng thì kiến thức đó cũng chỉ là kiến thức chết. Để có thể ứng dụng kiến thức, trẻ em Do Thái không ngừng đọc sách và tích lũy kiến thức từ nhiều lĩnh vực khác nhau.”
Sách là phương tiện truyền đạt những kiến thức, tri thức, và tư duy sâu sắc của loài người qua hàng ngàn năm. Đọc sách giúp chúng ta hiểu biết về thế giới, về bản thân cũng như trang bị cho chúng ta công cụ quan trọng nhất để phát triển - tri thức. Đối với mỗi cá nhân, đó là nền tảng kiến thức, trang bị kỹ năng, lập luận chặt chẽ, thuyết phục, giúp chúng ta có được tư duy độc lập, biết phản biện. Sách giúp chúng ta nhận biết các giá trị, phân biệt đúng - sai, cũng như biết đánh giá độc lập về một vấn đề, một quan điểm.
Đối với một quốc gia, sách là cơ sở để phát triển mọi mặt: kinh tế, xã hội, bảo tồn văn hóa cũng như các giá trị tiến bộ và giúp đào tạo những con người có đủ kỹ năng để đóng góp cho tổ quốc và xã hội. Trong thời kỳ kinh tế tri thức, với sự bùng nổ của công nghệ và 'đám mây tri thức', khi tri thức là nguồn lực chính cho sự phát triển, việc nâng cao và lan tỏa 'văn hóa đọc' trong cộng đồng là một nhiệm vụ then chốt trong chính sách của mọi quốc gia.
Có một mối liên kết rõ ràng giữa văn hóa đọc và sự phát triển của một quốc gia. Với các con số đã nêu, dễ hiểu tại sao nước Pháp có một nền kinh tế, văn hóa và nghệ thuật phong phú như vậy. Và tại sao nước Nhật có thể hồi sinh kỳ diệu sau Thế chiến II và trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới với nền công nghệ và khoa học tiên tiến nhất. Malaysia đang là ngôi sao mới tại khu vực ASEAN với các chính sách đổi mới và mở cửa đột phá gần đây. Và người Do Thái, như đã kể ở đầu bài, với thành tựu nổi bật trong lịch sử nhân loại, từ các giải Nobel đến những nhà triệu phú và nhà khoa học xuất sắc.
Mỗi người Việt cần đọc ít nhất một cuốn sách mỗi năm, ai có thể phủ nhận mối liên hệ này với tình trạng suy thoái đa chiều từ kinh tế, giáo dục, văn hóa, xã hội đến nhân cách con người hiện nay ở Việt Nam?
Thái độ của giới trẻ Việt đối với 'văn hóa đọc'
Thế hệ trẻ là những người sẽ tiếp tục và phát triển, là tương lai của đất nước. Tuổi trẻ cũng là giai đoạn mà con người có khả năng học hỏi và sáng tạo nhất, là thời điểm quan trọng nhất để đọc sách. Với các thống kê từ Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch, người trẻ Việt đang sử dụng thời gian của mình như thế nào? Phần lớn họ dành thời gian trong ngày ở các trung tâm giải trí, quán cà phê, để bàn luận về các vấn đề nông cạn và không chú ý đến việc nâng cao tri thức của mình.
Tiến sĩ Alan Phan, người có hơn 25 năm làm việc tại nhiều quốc gia trên thế giới, người Việt đầu tiên đưa một công ty ra công chúng, nhận định: “Ở các nước Âu - Mỹ, sinh viên thường dành thời gian rảnh rỗi của mình để đọc tin tức trên máy tính, tìm kiếm thông tin hữu ích hoặc đọc sách. Trong khi đó, sinh viên Việt Nam, họ đang mất thời gian vào những hoạt động không mang lại giá trị như việc ngồi lê la tại các quán cà phê, trà đá.” Ở các nước phương Tây hoặc Nhật Bản, chúng ta thường thấy hình ảnh của học sinh, sinh viên nắm cuốn sách trên tay khi đi trên xe buýt, tàu điện ngầm hoặc trên phố.
Trong sự kiện Huyền Chip, có hai luồng tranh luận chính: một luồng ủng hộ và một luồng phản đối. Tuy nhiên, cả hai đều thiếu những cuộc thảo luận văn minh, logic và dẫn chứng rõ ràng. Thay vào đó, chỉ có những bình luận mang tính chất chỉ trích, chửi bới và xúc phạm cá nhân. Ngay cả những nhà trí thức như Giáo sư Nguyễn Lân Dũng cũng bị sinh viên trẻ của chúng ta đe dọa “đánh gãy hàm răng”!!! Một số người tham gia tranh luận, như một người Fulbrighter nào đó, đã sử dụng các phương tiện thô tục và thiếu văn hóa để thu hút sự chú ý trước khi ra mắt cuốn sách mới của mình.
Trước mỗi sự kiện truyền thông, các bạn trẻ thường không thể phân biệt được thông tin đúng và sai, tin thật và tin giả, hay chiêu trò PR. Một phần trong số họ chỉ làm theo đám đông và tán thành mọi quyết định. Phần còn lại, mặc dù không có bằng chứng hay cơ sở, cũng lên tiếng chỉ trích mọi thứ.
Họ đang bị cuốn vào “cơn lốc thông tin” và bị các phương tiện truyền thông thiếu đạo đức và không trung thực dẫn dắt, những phương tiện đang lợi dụng sự ngây thơ của người đọc bằng những tin tức gây sốc, kinh hoàng và bạo lực, nhằm mục đích kiếm lợi bất chính từ sự hấp dẫn của người khác.
Ai có thể phủ nhận rằng điều này không phải là kết quả của việc lười biếng trong việc đọc sách và học hỏi?
Kết luận
Câu chuyện về cái “tủ rượu” của một quan chức hải quân trong câu chuyện đầu tiên và cái “tủ sách” của người Do Thái, hay câu chuyện “văn hóa đọc” của người Việt Nam, đều thể hiện mối liên kết mạnh mẽ với khoảng cách phát triển hiện nay giữa chúng ta và thế giới. Để đất nước và con người Việt Nam phát triển toàn diện và bền vững, điều quan trọng nhất là lan tỏa và tôn vinh 'văn hóa đọc', khuyến khích việc đọc sách và yêu sách. Để phát triển như Âu-Mỹ, Nhật Bản hoặc người Do Thái, trước hết cần học hỏi văn hóa đọc từ họ. Mỗi gia đình cần có một 'tủ sách' để tự hào và lan truyền tri thức, thay vì 'tủ rượu' chỉ để trưng bày tài sản và thể hiện sự giàu có.
Mọi sự thay đổi phải bắt đầu từ thế hệ trẻ.
Nguồn: enternews.vn
Buzz
