Buzz
Dòng phụ đề “Câu chuyện về người thầy hà khắc và nghệ thuật hoàn thiện con người” đưa ra những tư duy sâu sắc về giáo dục và tiềm năng con người. Cuốn sách lạc quan với thông điệp về sức mạnh của sự cố gắng và lòng kiên nhẫn.
Tôi chỉ cầm cuốn sách trong tay mà không có ý định cụ thể. Nhưng kỳ diệu là, sau khi đọc, tôi cảm thấy mở mang và trí óc được làm mới, như một nguồn cảm hứng mới từ những trang sách này...
Cuốn sách không chỉ là một nguồn kiến thức mà còn là một tài liệu giáo dục về cuộc sống, về cách nhìn nhận thành công và về sự chia sẻ và đồng cảm trong xã hội.
Những câu chuyện, hình ảnh về người thầy, người cha, về tình bạn đan xen vào nhau tạo nên một dòng chảy cảm xúc chân thực và sâu sắc.
- Quá khứ khó khăn của người thầy tài ba nhất được phác thảo rõ ràng trong trang sách này.
Sau này, khi trở thành một giáo viên nhạc nổi tiếng, giới báo chí gọi thầy K là “người sống sót sau thời kỳ khủng bố diệt chủng của phát xít Đức:
16 tuổi, thầy trải qua những trải nghiệm đầy bi thương: bị bắn, bị đâm, và đối mặt với cả nạn đói. Thầy đã phải lánh nạn hai lần từ quê nhà (Ukraine). Quê hương của thầy chịu sự xâm lược của ba phe đối lập, cha ruột và cha kế của thầy đều bị giam giữ. Thầy gia nhập quân đội du kích của Ukraine và từng trải qua nguy hiểm tới tính mạng. Cuộc sống của thầy bắt đầu từ con số 0 khi thảo chân đến một khu trại tập trung đầy chuột cống ở ngoại ô Munich.
Lịch sử được tái hiện qua những câu chuyện hấp dẫn:
Năm đó, đảo chính và giết chóc bắt đầu hoành hành. Ở vùng Ukraina dưới sự chiếm đóng của Xô Viết, khi chính quyền tịch thu mọi trang trại, mùa màng và thức ăn, hàng triệu người dân phải chết đói. Các làng bị xóa sổ, người lớn bị bỏ mặc chết trên đường phố, trẻ em khoe bụng đói trên ghế nhà trường... 2500 người dân Ukraina dưới sự chiếm đóng của Xô Viết đã bị kết án ăn thịt đồng loại. Chế độ Xô Viết phải công bố cảnh báo:
ĂN THỊT CON MÌNH LÀ HÀNH ĐỘNG MAN RỢ.
Tình hình trở nên tồi tệ hơn. Chiến tranh bùng nổ vào năm 1939, Jarema (tên khi còn trẻ của thầy K) chứng kiến sự tàn bạo và máu chảy ròng rã, tội ác và sự phản bội, khi quê hương Ukraina yêu dấu của anh bị Nga và sau đó Đức chiếm đóng. Mỗi lần một quốc gia xâm lược, người dân Ukraina bị coi thường như những kẻ nổi loạn. Họ bị treo cổ hoặc bắn chết trên đường phố, bị giam trong các trại tập trung hoặc bắt buộc thành nô lệ. Cảnh báo nguy hiểm rằng, dân Do Thái bị tiêu diệt.
Lính Đức sử dụng trường học trong quân đội, chuyển Jarema và bạn bè của anh ta đến một đơn vị pháo binh phòng không, làm nhiệm vụ làm mồi nhử trong đêm, thu hút bom của quân Đồng Minh. Điều này đặt cuộc sống của những thanh thiếu niên trẻ vào nguy cơ tử thần.
Chiến tranh đã cướp đi tuổi thơ của thầy K, nhưng nó cũng giúp Jarema nhận ra tầm quan trọng của âm nhạc. Âm nhạc giúp anh thoát khỏi sự tàn bạo và nỗi lo sợ, mở ra một thế giới tràn đầy ánh sáng. Đó là nguồn năng lượng và sự giải thoát cho anh.
- Sự Nghiêm Khắc Của Người Thầy
Thầy tin rằng kỷ luật nghiêm ngặt là quan trọng để duy trì sức khỏe cả về thể chất và tinh thần, điều này đã giúp thầy kiểm soát cảm xúc của mình qua những bi kịch trong cuộc đời.
Thầy K là một người thầy khắc nghiệt nhưng không kém phần yêu thương. Mặc dù không nhận được sự đồng ý từ phụ huynh, nhưng những lời chỉ trích của ông không hề làm tổn thương học trò. Ngược lại, họ vẫn yêu thương ông vô điều kiện.
Hình ảnh của người thầy khắc nghiệt vẫn in sâu trong tâm trí tôi. Tôi luôn nhớ về ông với cây gậy chỉ huy hoặc cây bút chì nắm chặt trong tay, giọng nói cao vang và vóc dáng lừng lững, che khuất cả ánh nắng chiều.
Nếu đọc kỹ tác phẩm, có lẽ ấn tượng đầu tiên về thầy K sẽ là những lời chỉ trích khắc nghiệt: “Sai nốt đấy! Làm lại! Đừng chơi như đang kéo giẻ bẩn!”. Dù thầy K có khắt khe đến đâu, những học sinh của mình vẫn không bao giờ nản lòng.
Học với thầy K giống như chơi cho đội Yankees, bạn phải vượt qua những thử thách tồi tệ nhất để giành chiến thắng cuối cùng.
Thầy K nghiêm nghị khi dạy học, nhưng luôn tôn trọng và khích lệ học sinh khi ở ngoài giảng đường. Lời động viên như: “Em đã cố gắng rất nhiều”, “Thầy tự hào về em”, “Không tồi!” là động lực lớn cho học sinh.
Thầy K dạy học trò về giá trị của luyện tập và rằng, trong âm nhạc, hạnh phúc thực sự chỉ đến sau những nỗ lực không ngừng.
Không thể quay lại, chỉ có thể tiến lên.
Tôi sẽ liều mạng để thực hiện điều đó.
Ở những nốt nhạc đầu tiên, tôi cảm thấy như tất cả khán giả đều nhìn thấy sự run rẩy trong tôi, cổ họng khô khốc. Nhưng thầy K đã trở lại và giúp tôi vượt qua nỗi sợ hãi, khơi gợi niềm tin rằng tôi có thể làm được. Tôi đã sẵn sàng.
Cảm giác đó giống như một cuộc hành trình tốc độ cao, không phải là sự bất ngờ đẩy người xuống vực sâu. Đó là cảm giác của sự luyện tập gian khổ, nhưng cũng thật sự… vui.
Phương pháp giảng dạy của thầy K thật đặc biệt, trong sự khắt khe đó là nghệ thuật hoàn thiện con người. Ông không cho phép từ 'không thể'. Bài học của ông là không để người khác nói rằng họ không thể. Ông thúc đẩy học trò luyện tập chăm chỉ, nhưng cũng rất tin tưởng họ. Ông thúc đẩy mọi người làm tốt hơn những gì họ nghĩ.
Thầy K không chỉ dạy về nghệ thuật từ trái tim, mà còn dạy về tình yêu thương đối với những kẻ khốn khổ.
Lần đầu tiên tôi biểu diễn ở một nhà điều dưỡng, khi chiếc xe buýt màu vàng chạy vào khu đỗ xe, thầy K đứng dậy, ngăn chúng tôi xuống xe.
‘Ngồi xuống’, thầy K nói, ‘các em chưa được phép đi đâu.’
Chúng tôi rất lo lắng, tự hỏi không biết đã làm gì sai.
Sau đó, thầy nói những điều mà sau này tôi lại nghe mười lần nữa.
‘Đừng sợ!’ Thầy nói.
Chúng tôi nhìn thầy, bối rối.
‘Họ rất muốn trò chuyện, chạm vào các em, ôm các em.’
Thật à?
‘Hãy để họ làm như vậy. Họ hiếm khi có cơ hội gặp nhiều trẻ nhỏ như thế.’
Thầy K nói rằng một số bệnh nhân đã già và một số khác đang ở bên bờ của cái chết, có thể chúng tôi sẽ cảm thấy rất không thoải mái với những gì mà chúng tôi thấy bên trong, thực sự là rất khó chịu.
… Như lời của thầy, họ đều đang trải qua cảnh khốn khổ.
Mặc dù thầy K dạy môn Âm nhạc, nhưng bài học của thầy mang lại cho học sinh cái nhìn sâu sắc về thế giới.
- Người cha với tình yêu thương vụng về nhưng chân thành
Trong gia đình, thầy K đảm nhận vai trò của một người đàn ông phải chăm sóc một người vợ ốm đau, với một đống hóa đơn thuốc men cần phải thanh toán và hai cô con gái mới lớn cứng đầu, nổi loạn.
Đó là người cha đã dạy cho hai cô con gái biết bao điều quý báu: cách trồng rau, cách chọn gậy leo núi, cách đi xe đạp, bơi, lái ô tô, yêu thích âm nhạc và chơi violon. Cách trở thành những người cha mẹ quan tâm. Cách trở nên mạnh mẽ. Họ cùng nhau đối mặt với những nỗi buồn sâu thẳm nhất và những niềm vui lớn lao nhất trong cuộc sống.
Một người cha nghiêm khắc nhưng tình thương của thầy K đối với con gái khiến ta cảm động, bằng cách dành cho con những lời an ủi và tình cảm chân thành, một lời an ủi khiến người đọc bất ngờ và xúc động, khi con gái gặp thất bại đầu tiên trong sự nghiệp âm nhạc của mình:
Khi kết quả được thông báo, tôi đã phải kiểm tra hai lần để chắc chắn rằng mình không đọc nhầm danh sách. Đó, chỉ là sự thật đen trắng: tôi chỉ được xếp hạng là trợ lý violon chính của dàn nhạc.
Vị trí thứ hai.
Bố ôm tôi trong vòng tay, trên chiếc ghế bành màu nâu trong phòng khách. Tôi khóc như mưa, đến mức nước mắt ướt đẫm cả áo sơ mi và cà vạt của ông.
Tôi chưa từng nghĩ rằng mình sẽ đánh giá cao việc bị loại khỏi cuộc thi đến như vậy. Cảm giác khiến bố thất vọng quá tồi tệ. Thất vọng với bản thân còn đau đớn hơn nhiều. Tôi không đạt được mục tiêu. Tôi tự trách móc bản thân. Tôi không đáp ứng được yêu cầu. Tôi không thể làm được điều mà tôi nên làm. Tôi quá yếu đuối. Tôi không đủ cố gắng, không đủ nghiêm túc. Làm thế nào tôi có thể làm biếng như vậy? Tôi đã làm mọi người thất vọng. Một ly cocktail quen thuộc của sự tự trách nhiệm và cảm giác tội lỗi đang thấm đầy trong tâm trí tôi.
Bố ôm tôi trong một khoảnh khắc dài, vuốt nhẹ mái tóc của tôi và thì thầm: ‘Con đã cố gắng hết sức rồi. Im lặng đi. Điều đó đủ rồi, con gái.
Tình cha ấy không chỉ giới hạn ở việc chia sẻ. Tình cha ấy còn khiến tôi đau lòng bởi... Nỗi đau từ chiến tranh có lẽ không sâu đậm bằng nỗi đau từ việc mất đi con gái. Nhiều năm sau khi cô con gái út Stephanie mất tích, thầy K dường như tan biến một nửa vì nỗi đau không thể chịu đựng.
'Khi về nhà, tôi vẫn mong muốn thấy Step đứng trên ngưỡng cửa”, ông thú nhận trong một khoảnh khắc yếu lòng, “bố lo sợ về muộn, có thể nó đang chờ đợi ở đó, bị khóa ngoài và lạnh lẽo'.
Ông trở nên kín đáo và luôn kiểm soát bản thân. Ông hiếm khi nói về nỗi đau tuyệt vọng của mình... Có những đêm, rất muộn sau khi học sinh đã đi hết, ông lang thang trong nhà, bước vào từng phòng, nhìn vào những phòng trống. Cuối cùng, ông vào căn phòng mà ông vẫn thường kể chuyện cho Stephanie nghe trước khi đi ngủ, ôm em vào lòng trong sự an toàn và ấm áp, trao những nụ hôn chúc ngủ ngon. Ông không đụng chạm vào bất cứ vật gì trong căn phòng đầy bụi của cô. “Đó là một nơi linh thiêng, như một bữa tiệc cưới trong câu chuyện, mọi thứ vẫn nguyên vị trí, chờ đợi em trở về, phủ đầy bụi”.
Người thầy, người cha ấy đã ra đi dưới sự tiếc nuối của những người đã đi qua cuộc đời ông. Thầy K đã nhường bước trước căn bệnh Parkinson, hưởng dương 81 tuổi. Với những năm tháng dành cho sự nghiệp giảng dạy âm nhạc của mình, hình ảnh về ông trong lòng những người còn sống không chỉ là sự tôn kính, tình yêu mà còn là lòng biết ơn sâu sắc. Ông đã truyền dạy cho những tâm hồn, và dạy họ cách hoàn thiện bản thân.
Phần cuối câu chuyện kể về một lễ tang đặc biệt của một con người đặc biệt. Lễ tang của thầy K chỉ toàn niềm vui! Không có ai khóc, không ai trầm ngâm. Thay vào đó, những người tham dự mang trong lòng cảm xúc của một khán giả thưởng thức một buổi hòa nhạc thú vị. Đó là một buổi hòa nhạc đơn giản nhưng lại chứa đựng biết bao cảm xúc chân thành, một buổi hòa nhạc của các thế hệ học trò tụ họp lại và dùng âm nhạc để gửi lời “Tạm biệt” tới người thầy vĩ đại của họ.
Tóm tắt
Tôi thấy mình rất may mắn khi nắm giữ tác phẩm “Cây vĩ cầm cuồng nộ”, bởi tôi đã tìm thấy trong từng trang sách những triết lý về âm nhạc, về giáo dục, về cuộc sống… Nổi bật nhất trong ký ức của các tác giả về thầy K là sự nghiêm khắc, cứng nhắc đến mức mâu thuẫn với những gì chúng ta thường tưởng tượng về việc học âm nhạc. Tuy nhiên, giá trị lớn nhất mà sự khắc nghiệt đó mang lại chính là những thành công, những bài học về cách sống và thực tế cuộc sống. Đây là một cuốn sách về giáo dục âm nhạc đáng đọc, mà bất kỳ ai, dù không chuyên sâu về nghệ thuật này, cũng nên dành thời gian để đọc và trải nghiệm.
Người viết: Nguyễn Nhiên - MyBook
