Buzz
“Cuốn sách không cung cấp câu trả lời cụ thể nhưng thúc đẩy ý tưởng đang thịnh hành tại Mỹ, kích thích người đọc khám phá thêm thông qua việc tìm kiếm trên nhiều nguồn khác nhau trên mạng. Tiêu đề của cuốn sách là câu khẩu hiệu của Đại học Harvard, đơn giản là không có ranh giới cho quá trình cải thiện thế giới mà chúng ta đang sống trong đó và việc tự học là chìa khóa mở ra cánh cửa đổi mới”
Trương Phạm Hoài Chung, sinh ra và lớn lên tại một ngôi làng nhỏ gần thành phố Quy Nhơn. Vào lớp 10, Chung giành học bổng toàn phần để học tại Trung học Chính phủ Singapore. Sau đó, anh sang Singapore du học và tốt nghiệp trường Trung học National Junior College với thành tích luôn nằm ở nhóm hàng đầu của trường và giành huy chương vàng trong kỳ thi Olympiad môn hóa học quốc gia của Singapore… cùng với nhiều hoạt động ngoại khóa khác.
Với ước mơ vào Harvard từ lâu, Chung nộp đơn vào Đại học Harvard nhưng bị từ chối (năm 2005). Sau đó, anh nhận được học bổng để theo học ngành Hóa học tại Đại học Williams, một trường danh tiếng khác tại Mỹ. Một vài năm sau đó, Hoài Chung lần nữa nộp đơn vào Harvard và vẫn… không được chấp nhận.
Sau nhiều nỗ lực, cuối cùng anh đã đến Harvard để học Thạc sĩ khi anh đã 30 tuổi. Khi được hỏi về lý do không bỏ cuộc trong việc theo đuổi ước mơ vào Harvard sau 10 năm, Hoài Chung trả lời: “Mọi người đều công nhận rằng Harvard là trường Đại học hàng đầu thế giới về học thuật. Việc được học chương trình Thạc sĩ giáo dục tại đây có nghĩa là được học cùng với những giáo sư hàng đầu ở Mỹ và gặp gỡ các giáo viên tài năng khác từ khắp nước Mỹ và thế giới. Đối với tôi, Harvard không chỉ là tấm bằng danh giá mà còn là một cơ hội để xây dựng mối quan hệ, khám phá những cơ hội mới và mở ra những khía cạnh tri thức mới một cách may mắn”.
Nhật ký 300 ngày ở Harvard – Học để thay đổi thế giới là tập hợp những câu chuyện nhỏ sau 300 ngày trải nghiệm và học hỏi ở Harvard, đó có thể là công cụ mới giúp học sinh và sinh viên Việt Nam tự học kiến thức và kỹ năng mà người Mỹ đồng trang lứa đang được trang bị. Cuốn sách được viết theo phong cách những dòng trạng thái trên Facebook, gần gũi, đơn giản và đầy cảm xúc. Trong những ngày trải nghiệm tại Harvard, chúng ta gặp nhiều thầy Chung khác nhau, nhưng luôn có một thầy Chung đầy nhiệt huyết và mong muốn trở thành một người giáo dục mang lại cơ hội phát triển tốt nhất cho thế hệ tương lai.
Bắt đầu hành trình: Thầy Chung tình cảm, hơi cô đơn
Mười năm trước, lần đầu tiên đặt chân đến Mỹ để học đại học, trong lớp mình có nhiều bạn người Mỹ nói không ngớt, không cách nào xen vào. Mỗi buổi học phải đọc ít nhất 50 trang sách, và suốt một tháng, cảm giác còn lắng đọng.
Bây giờ, sau mười năm, khi học thạc sĩ cùng với những giáo sư giỏi ở Mỹ, vẫn thấy khó khăn. Nhưng có thể mình và họ đều có chung một ước mơ là sử dụng giáo dục để 'thay đổi thế giới'.
Thầy Chung của mười năm trước hoặc mười năm sau vẫn như vậy, có lẽ cảm giác đó cũng là tâm trạng của những sinh viên mới vào học, với sự háo hức, bỡ ngỡ, và chút cô đơn và lạc lõng. Nhưng chỉ cần lắng nghe, chăm chỉ và học bằng tất cả đam mê, những người Việt Nam đầy ước mơ đó sẽ không kém cạnh ai.
Harvard được coi là thiên đường học thuật nhưng vẫn có những người ăn xin, cả da trắng lẫn da đen, ngồi rải rác ở khu vực Harvard Square, có lẽ trường đại học có lý do riêng?
Ở Harvard, lớp học đông người, khoảng 80 người mỗi lớp, khi đi học phải mang theo bảng tên để giáo sư gọi tên. Trên lớp, giáo sư chỉ đóng vai trò của người hướng dẫn, đặt câu hỏi và ghi chép cuộc thảo luận lên bảng chứ không đưa ra câu trả lời cụ thể. Ai muốn phát biểu phải giơ tay, mỗi lần giơ tay sẽ có trợ giảng ghi nhận tên vì việc phát biểu chiếm 40% điểm số.
Tuy nhiên, để luôn tự tin diễn thuyết trước đám đông mỗi ngày đều đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng trước buổi học.
Trải qua thời gian học tại Harvard, đặc biệt là ở môi trường đa dạng như thế, bạn sẽ được gặp gỡ nhiều tài năng và mở ra nhiều cơ hội cho tương lai thông qua mạng lưới quan hệ, điều mà thầy Chung luôn khuyến khích.
Kết thúc tháng đầu tiên ở Harvard cũng là lúc thầy Chung tròn 31 tuổi, dù cảm thấy mình đã già đi một chút nhưng với những triển vọng phía trước, thầy Chung biết mình đã sống trọn vẹn và biết ơn mỗi khoảnh khắc.
Trên đường phố Sài Gòn, mỗi khi lái xe máy, thường gặp phải những người vượt mặt, nhưng thấu hiểu rằng để đến đích an toàn, hãy giữ bình tĩnh và cho họ đi trước. Trong cuộc sống cũng vậy, dù phát triển chậm nhưng đến lúc đích thì mình cũng sẽ tìm được vị trí của mình.
Trải qua những ngày tiếp theo: Thầy Chung tiếp tục quan sát
Những buổi học tại lớp Leadership ở Harvard luôn mang đến những trải nghiệm đáng nhớ. Có một lần, họ mời một giáo sư từ quận Ferguson – nơi xảy ra vụ bắn chết một chàng trai da màu 18 tuổi, ông chia sẻ về nghệ thuật lãnh đạo trong bối cảnh khó khăn, ông nhấn mạnh rằng “niềm tin” là điều cốt lõi vì chỉ có khi mọi người tin tưởng vào lãnh đạo, họ mới theo đuổi giá trị mà người lãnh đạo mang lại.
Tôi thực sự ấn tượng với một câu nói của người đó: Họ quan tâm đến bạn là ai, nhưng họ thực sự quan tâm hơn nếu bạn cũng biết quan tâm đến họ.
…
Trong lớp Leadership ở Harvard, không chỉ học cách trở thành một lãnh đạo xuất sắc mà còn học được rằng trước hết phải biết làm người tử tế.
Với những giáo viên như thầy Chung, việc đọc sách là điều không thể thiếu, trong một cuốn sách, thầy đã kể về câu chuyện người ta đồn rằng các nhà tù ở Mỹ sử dụng điểm đọc hiện tại của học sinh lớp 3 để dự đoán kích thước nhà tù cần xây dựng trong tương lai.
Rowling: Harry Potter và Voldemort đều là trẻ mồ côi
Fan: Cả hai đều là trẻ mồ côi à?
Rowling: Trong những năm đầu, Harry Potter được sống trong tình yêu thương của cha mẹ, nhưng Voldemort thì không có điều đó.
Fan: Harry Potter thật may mắn.
Rowling: Sau này, Voldemort trở nên độc ác.
Fan: Tôi nghĩ ba năm đầu thực sự ảnh hưởng lớn đến việc phát triển nhân cách.
Tại Harvard, các giáo sư thường nói: Tôi không biết câu hỏi này, có ai muốn chia sẻ không? Theo thầy Chung, những buổi học như vậy thực sự hấp dẫn, vì mặc dù giáo sư có thêm cái bằng Tiến sĩ nhưng kinh nghiệm thực tế không thể so sánh với sinh viên. Trong lớp, có luật sư, hiệu trưởng, nhà tâm lý học, doanh nhân, kỹ sư phần mềm... họ có những trải nghiệm mà giáo sư không có.
Người Mỹ có quan tâm đến điểm số không?
Tại Harvard, sinh viên Mỹ của thầy Chung thường tự nhắc nhau rằng “Tôi chỉ đạt 27/30 điểm thôi”, hoặc “Tôi phải cố gắng để đạt điểm cao hơn”. Trong giới giáo dục, có nhiều tranh luận xoay quanh việc liệu hệ thống điểm có thúc đẩy sự cạnh tranh không lành mạnh và làm mất niềm đam mê học hỏi hay không. Với quan điểm của một nhà giáo dục tự do, thầy Chung cho rằng điểm số phản ánh một phần thái độ, sau nhiều năm dạy học, thầy cảm thấy điểm số thấp do khả năng có thể cải thiện, nhưng điểm số thấp vì thái độ là một vấn đề nghiêm trọng.
Hãy xem điểm số như một cơ hội để thích nghi với môi trường học mới. Điểm số thấp là dấu hiệu bạn cần tìm sự giúp đỡ.
Phân biệt chủng tộc
Ngày 20/11, sau 3 tháng ở Mỹ, vào một ngày trọng đại với một nhà giáo dục như thầy Chung, các giáo sư da màu ở trường Đại học Luật Harvard đã bị dán băng keo đen lên ảnh. Phân biệt chủng tộc vẫn còn tồn tại trong xã hội Mỹ và sự việc này đã xảy ra. Tuy nhiên, thầy Chung vẫn tin rằng cộng đồng Harvard và cộng đồng học thuật Mỹ sẽ luôn tôn trọng và bảo vệ sự đa dạng. Thiên đường học thuật không bao giờ bị bê bối bởi những vụ việc như vậy.
Sống năm năm ở Singapore và năm năm ở Mỹ, tôi luôn nhận thức mình là một người thiểu số, vừa phải cố hòa nhập, vừa phải thể hiện năng lực và cá tính của mình. Tôi không cảm thấy mình thua kém họ nhiều, nhưng không thể tránh khỏi cảm giác bất an khi thấy ánh mắt miệt thị từ họ.
Học cùng con nhà giàu
Nhận học bổng đi du học, bạn sẽ được trường cấp chỗ ở, tiền sinh hoạt và học phí, nhưng để tham gia các bữa tiệc, ăn ở nhà hàng sang trọng thì điều đó không thể. Mười năm sau khi trở lại Mĩ và học ở Harvard, thầy Chung vẫn cảm nhận điều đó khi học cùng những bạn có điều kiện tài chính cao hơn rất nhiều. Nhưng hãy nghĩ tích cực, vẫn còn hàng tấn việc để làm ở ngôi trường danh giá này, không cần phải hòa nhập với họ.
Những ngày gần cuối: Thầy Chung làm bố
Thầy Chung, một người làm giáo dục, dành nhiều tâm sức để dạy dỗ con gái và định hướng tương lai. Sau khi tìm hiểu trên mạng xã hội và suy nghĩ cá nhân về giáo dục, thầy đề cao việc “cùng con”, không chỉ là “vì con” hay “cho con”.
Ở Phần Lan, có một luật là trẻ em cứ học một giờ thì được chơi 15 phút. Giờ chơi là thời gian các bé được ra ngoài vận động. Tôi thấy luật này tạo sự cân bằng cho tình trạng căng thẳng.
Trẻ em là giai đoạn bộ não được kích thích nhiều nhất. Games là phương tiện kích thích nhanh nhất, nhưng không có sự tham gia của người lớn. Cha mẹ cần áp dụng các phương pháp kích thích khác mà họ có thể tham gia cùng con. Đó là những gì?
Đọc sách, nghe nhạc cùng con
Hàng ngày làm việc nhà cùng con
Cùng con đi tham quan du lịch
Từ khóa là “cùng con”
Là sinh viên Harvard và làm cha, những bài học trên lớp thường liên quan đến cuộc sống của thầy. Thầy chia sẻ, trong lớp Educational Outcomes, thầy dạy về sự khác biệt giữa “người tin rằng khả năng của họ là cố định” và “người tin rằng khả năng của họ có thể thay đổi”, và nhận ra rằng người thứ hai thường tiến bộ hơn vì họ không sợ thất bại, không sợ bị phê phán.
Khi khen trẻ con, không nên nói” Con thông minh quá, con giỏi quá”, vì nếu trẻ thất bại sau này, họ sẽ cảm thấy xấu hổ và không có động lực tiến bộ. Vậy nên cách khen như thế nào?
Nhà giáo: Bác sĩ tâm hồn
“Nếu bạn quan tâm đến thứ bạn đưa vào miệng, bạn cũng cần quan tâm đến thứ bạn đưa vào đầu”
Michael Ross, Phó Chủ tịch của công ty Bách Khoa Toàn Thư trên 300 tuổi www.britannica.com khi được hỏi về lý do tại sao mọi người vẫn mua Bách Khoa Toàn Thư dù có nhiều thông tin miễn phí trên Internet, ông nói nếu bạn lấy thức ăn miễn phí ở vỉa hè, bạn vẫn mua thức ăn để đảm bảo an toàn. Vì vậy, trên mạng có nhiều thông tin tạp nham miễn phí, điều đó làm cho người ta cần thông tin chính xác hơn, vì vậy công ty của ông vẫn hoạt động tốt như hiện nay.
Đó là bài học mà thầy Chung ấn tượng nhất, thầy rút ra rằng: “Không biết cách ăn uống sẽ gây hại cho dạ dày và các phản ứng khác. Không biết cách lọc thông tin cũng gây hại tương tự. Cần phải trân trọng cả công việc của bác sĩ dạ dày và bác sĩ tâm hồn.
Con gái
Đây có lẽ là phần cảm động nhất khi đọc cuốn sách này, vì những gì thầy Chung gửi đến con gái tôi khiến tôi nhớ đến cha của mình - một người có bốn cô con gái. Mặc dù xã hội đã tiến bộ rất nhiều, nhưng trong tâm trí nhiều người Việt Nam vẫn còn những quan niệm tiêu cực về con gái. Năm nay, 3/3 thí sinh Việt Nam được nhận vào Harvard đều là con gái, cho thấy quyết định đầu tư và hướng dẫn con cái không phụ thuộc vào giới tính mà vào điều kiện gia đình và tài năng của con.
Con ơi, bố không biết nhiều về phong trào nữ quyền, nhưng bố sẽ không để bất kỳ điều gì ngăn cản con tiếp tục theo đuổi ước mơ của mình chỉ vì con là con gái.
Con là biểu tượng của sự yêu thương, là niềm tự hào của cha mẹ, là nguồn động viên vô tận cho mọi người.
Con quyết tâm theo đuổi đam mê của mình, không để ý đến lời khuyên từ người khác, mà để sống cuộc đời theo ý mình mong muốn.
Con luôn biết ơn và trân trọng những điều tuy nhỏ nhưng ý nghĩa trong cuộc sống...
Một người bạn của cha đang theo học tiến sĩ ở trường Đại học MIT bày tỏ sự bất bình khi nghe một người khuyên con gái không nên học quá cao vì sẽ khó tìm chồng. Nếu có người nói với con như vậy, con sẽ phản ứng rằng: Cha con nói họ không xứng đáng làm con rể của cha, bởi họ đang ngăn cản con khỏi việc theo đuổi ước mơ vì con là con gái.
Người đó có thể tìm vợ ở nơi khác, còn con sẽ tiếp tục phát triển bản thân ở Harvard (hoặc Williams hoặc bất cứ nơi nào con muốn).
Ngày 300: Hãy tiếp tục học để thay đổi thế giới - Trang cuối cùng trong hành trình một năm học tại Harvard
Rất tiếc vì vẫn còn nhiều giáo sư và bạn sinh viên mà tôi chưa có dịp gặp gỡ, những buổi hội thảo và các hoạt động mà tôi đã bỏ lỡ - quá nhiều cơ hội để học hỏi và xây dựng mối quan hệ.
Rất vui vì sau 9 tháng, tôi đã hoàn thành việc học, chăm sóc cho thành viên mới trong gia đình, điều hành công việc ở phía bán cầu kia của thế giới, và gây quỹ vượt mong đợi cho dự án thiện nguyện cấp bách. Ơn trời, tôi đã vượt qua mọi khó khăn và rất hạnh phúc!
Hạnh phúc vì mỗi ngày học, tôi cảm thấy mình càng nhỏ bé hơn trong biển tri thức của loài người, và con đường học vấn của mình ngày càng rộng mở hơn. Hôm nay, hiệu trưởng của trường Harvard đã nhấn mạnh rằng với bằng cử nhân Harvard, bạn không cần phải là một chuyên gia đưa ra câu trả lời, mà cần phải biết đặt ra những câu hỏi hay để kích thích tư duy và phát triển tiềm năng của thế hệ tương lai.
Rất may mắn vì ba mẹ của tôi là giáo viên, vì vậy, ngoài việc thừa hưởng gen đam mê từ họ, tôi còn được giáo dục về nhân cách một cách tốt nhất. Tôi rất tự hào khi được gọi là một người thầy, mang lại những điều tốt nhất cho phụ huynh và học sinh. Giáo dục là lời giải cho nhiều vấn đề khó khăn và tôi rất vinh dự được là một trong những người đưa các thế hệ trẻ ra khơi.
Đó là tất cả cảm xúc của tôi trong ngày quan trọng đó - ngày nhận bằng tốt nghiệp Harvard.
Tác giả: Xoan Nguyễn - MyBook
