[MyBook] Đánh Giá Sách 'Thuật Đấu Trí Châu Á': Khám Phá Bí Mật Chốn 'Thương Trường' Của Người Châu Á

Từ lâu, mối quan hệ thương mại giữa châu Á và các quốc gia khác đã thu hút sự chú ý, nhưng liệu người châu Á có phải là đối tác dễ đàm phán? Với lịch sử lâu dài của các nền văn minh phong kiến, bí mật thương mại đã trở thành vũ khí quan trọng trong các thương vụ. Sự khác biệt và thành công của họ nằm ở đâu?

1. Phần một: Cuộc đấu trí

Các thương nhân Trung Quốc từ lâu đã nổi tiếng với sự khôn ngoan và mưu mẹo trong các thương vụ, giúp họ tạo lợi thế trong các giao dịch. Ở phần này, tác giả phân tích cách thức và chiêu trò của người Trung Quốc, làm cho người phương Tây phải ngưỡng mộ. Thường thì họ không nhận ra sự đa dạng văn hóa giữa các quốc gia châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Singapore. Mục tiêu của tác giả là giúp độc giả hiểu rõ hơn về bản sắc và truyền thống của từng quốc gia châu Á, từ đó đánh giá đúng giá trị trong giao dịch.

'Thương trường như chiến trường' – một câu tục ngữ Trung Hoa.

TRUNG QUỐC đã thay đổi thế giới như thế nào trong hàng ngàn năm qua?

Khác với phong cách phóng khoáng của phương Tây, người Trung Quốc luôn thích thú với đấu trí, điều này khiến nhiều quốc gia khác phải ngưỡng mộ. Với quan niệm thương trường như chiến trường, họ tin rằng hiểu biết về chiến lược quân sự sẽ giúp họ có cái nhìn tổng quan và đưa ra những quyết định thông minh trong kinh doanh. Với lịch sử hàng nghìn năm, văn hóa kinh doanh của Trung Quốc đã ảnh hưởng sâu sắc đến các quốc gia khác trong khu vực. Đặc biệt, sách Tôn Tử Binh Pháp của Tôn Tử, với 13 chương đã tồn tại từ thế kỷ thứ tư, là một minh chứng cho điều này.

TÔN TỬ BINH PHÁP

Tôn Tử nói về 5 yếu tố quan trọng khi lập kế hoạch chiến lược trong kinh doanh: Đạo đức, thời điểm, địa điểm, lãnh đạo, tổ chức và kỷ luật. Trong các giao thương với phương Tây, sự mưu mẹo thường tạo ấn tượng sâu sắc, khiến họ dễ bị tổn thương trước chiến thuật phản công của người phương Đông.

“Nếu ta mạnh thì ta vờ như yếu”, “Khi ta sẵn sàng tấn công, hãy làm như không có ý định tấn công”: đây là hai nguyên tắc cơ bản giúp lừa đối thủ tấn công nhằm giảm thiểu tổn thất cho bản thân.

“Nếu kẻ thù chuẩn bị kỹ, mạnh, được huấn luyện kỹ càng và vững vàng về mọi mặt, hãy tránh đối đầu trực diện”: một lãnh đạo khôn ngoan sẽ không dại để chạm trán với sức mạnh của kẻ thù, mà thay vào đó sẽ tìm cách tấn công vào điểm yếu của họ.

“Chiến thắng được quyết định trước khi trận đánh bắt đầu”: Nguyên tắc này có vẻ nghịch lý nhưng chỉ huy giỏi là người nhìn thấy trước những rủi ro và hoạch định một cách cẩn thận để đạt được chiến thắng. Họ nhìn thấy chiến thắng ở những nơi mà người khác không nhìn thấy, vì đã lập kế hoạch chiến lược một cách kỹ lưỡng.

Tôn Tử cũng nói rằng có 5 điều cần phải tính toán trước khi chuẩn bị chiến thắng: Biết khi nào nên tấn công và khi nào nên từ chối tấn công, đạt được sự ủng hộ hoàn toàn của binh lính, chuẩn bị kỹ lưỡng để bắt kịp cơ hội, không để kẻ địch chi phối, hành động đúng lúc và quyết đoán.

Người Trung Hoa tin rằng sử dụng gián điệp sẽ mang lại lợi ích lớn về thông tin bởi lượng lớn tin tức bí mật thu thập được, đồng thời thể hiện sự bí ẩn của một lãnh đạo. Có nhiều loại gián điệp: Hương gián – sử dụng người ở bên trong địch để thu thập thông tin, nội gián – hối lộ những người có quyền lực trong tổ chức địch để thu thập thông tin, phản gián – sử dụng gián điệp của địch để cung cấp thông tin và tuyên truyền với địch, tử gián – sử dụng cái chết để thu thập thông tin.

TAM THẬP LỤC KẾ

Đây có lẽ là bộ sưu tập chiến thuật lớn của Trung Quốc được nhiều người biết đến và áp dụng rộng rãi cả trong chính trị và cuộc sống hàng ngày vì hiệu quả cao. Và người Trung Hoa khẳng định rằng họ học các chiến thuật này để tránh bị lừa dối hoặc đánh lừa bất kỳ ai, mục đích của họ là để tự bảo vệ khỏi những chiêu này.

Tác giả phân tích mỗi mưu kế rõ ràng và cung cấp ví dụ cụ thể cho từng trường hợp để giải thích một cách dễ hiểu nhất cho độc giả. 36 kế được chia thành 6 nhóm chính dựa trên 6 tình huống quân sự khác nhau mà các chiến thuật có thể áp dụng.

Chiêu thứ 6 – giương bẫy: là một chiêu khá phổ biến mà hầu hết mọi người đều biết, che giấu nơi mà địch tấn công và khiến địch tin rằng ta đang sử dụng chiêu mưu tạm thời, nhưng thực tế đã chuẩn bị sẵn một cuộc tấn công khác.

Chiêu thứ 17 – tung ngói đổi ngọc: làm cách nào để bạn thuyết phục ai đó đổi một mảnh ngói lấy một viên ngọc? Bạn phải thuyết phục họ rằng mảnh ngói của bạn có giá trị hơn viên ngọc của họ.

Chiêu thứ 30 – kích động: khiêu khích người khác là bí quyết để chi phối hành vi của họ. Sự tức giận là một cảm xúc tiêu cực có ảnh hưởng lớn. Sự tức giận có thể kiểm soát cả thế giới, nhưng thường thì nó làm mờ đi sự sáng suốt của họ và gây ra những sai lầm chết người.

Chiêu thứ 36 – lùi một bước để tiến hai bước: có lẽ bạn đã từng nghe câu “lùi một bước để tiến hai bước”, đúng như câu ngạn ngữ cổ xưa nói, trong một số trường hợp nhất định, việc rút lui để bảo toàn sức mạnh và chờ đợi thời cơ để tấn công là một chiến lược khôn ngoan được truyền bá từ thời xa xưa.

“Rút lui cũng là một loại tiến bộ. Người có tài năng không bao giờ chiến đấu một cách không hy vọng” – câu ngạn ngữ Trung Hoa.

2. Phần hai: Chiến thuật của Kiến

Ở phần này tác giả đã phác thảo quan điểm về kế hoạch quốc gia mà Nhật Bản đã phát triển trong hơn một thế kỷ qua. Bí mật đằng sau sự thành công của Nhật Bản sau Thế chiến II, cách họ đã và đang thực hiện phần nào phản ánh xã hội của Nhật Bản, một quốc gia từng trải qua những thăng trầm vì chiến tranh.

Vào năm 1606, triều đình mạc phủ ban hành sắc lệnh chống đạo Cơ đốc, người Nhật họ rất ngại tư tưởng ngoại lai và khinh miệt bọn nước ngoài “bẩn thỉu”. Quan trọng nhất trong lịch sử gần đây của Nhật Bản là “Tuyên ngôn năm điều khoản của hoàng đế năm 1868”. Điều khoản thứ năm nêu về vấn đề Nhật Bản đối với các nước phương Tây trong việc hoạch định chính sách ngoại giao và kinh tế suốt hơn một thế kỷ qua.

Kế hoạch một trăm năm của Minh Trị Thiên Hoàng đã biến Nhật Bản thành một siêu cường quốc cho đến ngày nay, người đã viết rằng Nhật Bản phải trở thành một quốc gia giàu có, hùng mạnh về quân sự, điều quan trọng nhất cho sự tồn tại của quốc gia.

ĐẠO LÀM NGƯỜI VÀ ĐẠO LÀM NGƯỜI GIẢ

Người phương Tây luôn thể hiện lo ngại về phẩm chất của người Nhật do tính cách đặc biệt của họ, luôn đặt lợi ích của quốc gia trên hết. Khác biệt so với các quốc gia châu Á khác, đức hi sinh của người Nhật là một phần quan trọng tạo nên giá trị nhân phẩm lâu dài trong cộng đồng người Nhật trên toàn thế giới. Sự trung thành và phục tùng được đánh giá cao hơn cả tính mạng.

Mối quan hệ amae – một khía cạnh quan trọng trong xã hội Nhật Bản, được miêu tả như mối quan hệ mẹ - con. Trong kinh doanh, hai bên có mối quan hệ này sẽ quan tâm đến lợi ích của đối phương. Không nên quá nghi ngờ về tính chân thành trong mối quan hệ này, nó có thể là sợi dây vô hình kết nối giữa họ.

Như chúng ta đã biết, văn hóa Nhật Bản đã hòa nhập nhiều yếu tố từ các nền văn hóa khác nhau, nhưng người Nhật vẫn giữ lòng tự hào và tinh thần tự cường dân tộc mạnh mẽ. Họ đã chế biến các nền văn hóa đó thành một văn minh mới, độc lập và đặc trưng, tạo ra sức hút vốn có của văn hóa Nhật Bản.

Người Nhật luôn tuân thủ nguyên tắc nên không lạ khi họ luôn chú ý đến những chi tiết nhỏ và cảnh giác với mọi thứ xung quanh. Ngoài ra, họ luôn cảm thấy rằng mình tốt hơn nhiều so với người phương Tây, chịu trách nhiệm với hành vi của mình và biết cách kiểm soát nó tốt.

TỰ TỬ – GIẢI QUYẾT MỌI VẤN ĐỀ

Theo thống kê hàng năm, tỷ lệ tự tử ở Nhật liên tục tăng lên mà không có dấu hiệu giảm. Với văn hóa khép kín, lòng tự trọng được coi trọng hơn cả sinh mạng, tự tử trở thành lựa chọn để khôi phục danh tiếng sau thất bại. Ở Nhật Bản, nếu mọi thứ đều thất bại, họ chọn tự tử để kết thúc.

XÃ HỘI KIẾN

Xã hội Nhật Bản có thể được xem như một tổ kiến, trong đó mỗi thành viên có vai trò và nhiệm vụ riêng để phục vụ cho cộng đồng. Đây là xã hội rất có tổ chức, mỗi cá nhân đều phục vụ cho mục tiêu chung của toàn thể. Sự quyết đoán và sẵn lòng hy sinh lợi ích cá nhân cho cộng đồng là điều đáng ngưỡng mộ ở người Nhật.

“Khác biệt giữa người và kiến chỉ ở chỗ kiến là kiến mà thôi”.

MORITA VÀ ISHIHARA

Ishihara – Người từng là Bộ trưởng Giao thông vận tải của Nhật Bản. Ông sử dụng từ ngữ ám chỉ sự phân biệt chủng tộc và mô tả một cách tiêu cực về Mỹ, coi đó như là hành động bày mưu của người da trắng đối với người da vàng. Ông cho rằng sự thành công kinh tế của Singapore, Đài Loan và Triều Tiên một phần là nhờ vào sự cai trị của Nhật Bản. Ishihara đang áp dụng mưu chước thứ 30 trong 36 kế, đó là kế khiêu khích để gây ra sự căm hờn với Mỹ.

Aoki Morita – Chủ tịch của tập đoàn Sony. Ông có khả năng phi thường trong việc đọc hiểu con người và sự kiện một cách nhanh chóng và chính xác. Ông hiểu rõ rằng mình có khả năng vượt xa đối thủ của mình như thế nào. Morita và Nhật Bản đang thực hiện kế sách “giả lợn bắt cọp” nhằm bắt con hổ của mình. Mặc dù động cơ của Morita có vẻ đáng ngờ, nhưng không thể phủ nhận rằng ông có cái nhìn sắc bén về tình hình của Mỹ lúc đó.

3. Phần ba: Nữ chúa

“Tình bạn của người quân tử như nước

Tình bạn của kẻ tiểu nhân dính như mật” – Tục ngữ Trung Quốc.

Giữa người Trung Quốc, tình bạn có thể là một thanh kiếm hai lưỡi, vừa là mối quan hệ phục vụ lợi ích đồng thời cũng có thể gây ra những tổn thương không đáng có. Trong giao tiếp với người phương Tây, họ thấy người Trung Quốc thường biểu hiện hai mặt, đôi khi tỏ ra kiêng nhẫn, đôi khi lại tỏ ra kiêu căng.

“Bớt một trách nhiệm tốt hơn thêm một”

Những nỗ lực không cần thiết thường gây ra những rắc rối không mong đợi.

Người Trung Quốc không giống người Nhật, họ rất sợ bị liên lụy, và họ luôn coi trọng việc chịu trách nhiệm cho mọi hành động của mình. Họ thường quan tâm đến lợi ích cá nhân hơn là lợi ích chung, và thiếu đi tính đoàn kết và thống nhất.

SỢ VỢ

Người đàn ông Nhật và Triều Tiên tỏ ra rất tự hào về sự phục tùng của vợ mình, trong khi ở Trung Quốc, quan điểm phổ biến là đàn ông đích thực phải sợ vợ.

Zheng Ren: một khái niệm phản ánh văn hóa Trung Hoa, ám chỉ việc gây khó khăn cho người khác bằng cách tạo ra trở ngại ở những nơi không dự định có. Mao Trạch Đông là một ví dụ điển hình cho Zheng Ren, ông thường biết cách sử dụng người khác để đạt được mục đích của mình.

4. Phần bốn: Những người sống sót

Nền văn hóa Triều Tiên kết hợp hai yếu tố từ văn hóa Trung Quốc và sức mạnh của Nhật Bản, và quốc gia này tiếp tục tồn tại nhờ vào ý chí mạnh mẽ và lòng kiên trì. Ngày nay, Triều Tiên đã chứng minh được sức mạnh của mình khi trở thành một đối thủ lớn trên trường quốc tế.

HÀN QUỐC

Hàn Quốc, Đài Loan, Hồng Kong và Singapore được xem là bốn con rồng châu Á, trong đó Hàn Quốc dẫn đầu. Tuy nhiên, chính quyền của Park Chung Hee là một chế độ quân sự độc tài. Nền kinh tế Hàn Quốc phải đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm tham nhũng lan rộng trong hệ thống chính trị và tốc độ đô thị hóa gia tăng nhanh chóng.

TRIỀU TIÊN

Người Triều Tiên là kết hợp của nhiều nền văn hóa khác nhau, với ảnh hưởng từ Trung Quốc và Nhật Bản. Tính cách của họ rất nguyên tắc và khắt khe, tuân theo chuẩn mực xã hội và tôn trọng sự phục tùng mà không được đặt câu hỏi. Triều Tiên từng bị Nhật Bản thôn tính và cai trị một cách tàn bạo, ảnh hưởng đến vai trò của phụ nữ trong gia đình. Tính cách của họ giống với người Bắc Trung Quốc hơn là người Nhật, họ thường quyết định dựa trên lợi ích cá nhân và có nhiều biểu hiện như ghen tị, bướng bỉnh, và ham vui.

Người Triều Tiên có tính cách cởi mở và thẳng thắn hơn so với người Nhật, và thường chọn lựa chứ không hy sinh cho tập thể. Họ tràn đầy nhiệt huyết, bản năng, và thích vui vẻ. Đàn ông Triều Tiên thường quyết định dựa trên cảm tính trong kinh doanh.

Kết

Mỗi quốc gia đều có phong tục, lề thói, và văn hóa riêng. Hiểu rõ vấn đề này sẽ giúp trong các thương vụ quốc tế. Tôn trọng và nhã nhặn là quan trọng nhất, và điều này được đánh giá cao ở cả hai phương tiện giao dịch.

Tác giả: Thảo Trần - MyBook