Buzz
Mỗi năm, chúng ta tiến bước gần hơn tới ước mơ sống trên nhiều hành tinh khác nhờ vào sự cống hiến không ngừng nghỉ của các tổ chức vũ trụ và doanh nghiệp tư nhân. Ngày mà con người trở thành loài đa hành tinh không còn là điều xa xôi nữa. Trong năm 2023 vừa qua, đã có những sứ mệnh đặc biệt vượt qua nhiều thách thức và mang lại những khám phá khoa học đáng kinh ngạc. Hãy cùng nhìn lại những thành tựu của năm 2023 trước khi chào đón năm mới.1. Tên lửa Starship của SpaceX phóng lên không gian hai lần và gặp sự cố cả hai lầnTrong năm 2023, một sự kiện lịch sử đã diễn ra, điều mà nhiều người đã chờ đợi từ lâu. SpaceX, một công ty vũ trụ, đã phóng lên không gian tên lửa khổng lồ mang tên Starship lần đầu tiên. Với chiều cao gần bằng một tòa nhà 40 tầng, Starship được xem là tên lửa mạnh nhất từng được chế tạo. Nhiệm vụ của nó là vận chuyển con người và hàng hóa giữa Trái đất và Sao Hỏa, và có thể đóng vai trò quan trọng trong các kế hoạch quay trở lại Mặt trăng của NASA.
Tên lửa Falcon 9 trở về Trái đất sau khi phóng vệ tinh Ovzon 3 lên quỹ đạo. Ảnh: SpaceX.
SpaceX, do Elon Musk sở hữu, đã chứng minh khả năng tự bay của tàu vũ trụ Starship của họ. Với việc phóng lên không gian không chỉ một lần mà là hai lần trong năm 2023, họ đã thể hiện sự thành công của hệ thống tên lửa này. Lần đầu tiên Starship, cùng với tên lửa đẩy Super Heavy, bay vào không gian là vào ngày 21 tháng 4.
Bức ảnh ghi lại Tên lửa Super Heavy (màu bạc) và tàu vũ trụ Starship (màu đen) trong lần phóng đầu tiên vào tháng 4 năm 2023.SpaceX.
Hành trình của tàu vũ trụ Starship bắt đầu vào tháng 11/2023 từ sân bay vũ trụ Starbase, Bocachica, tiểu bang Texas. Ảnh: CNN.2. Sự phát triển của các công ty vũ trụ tư nhân gây chấn độngKhông chỉ Space X, mà các công ty khác chuyên chở hàng hóa và vật liệu lên không gian cũng đã có một năm ấn tượng. Một trong số đó, Relativity Space, đã thực hiện công việc đột phá với việc sử dụng máy in 3D khổng lồ để tạo ra một tên lửa chủ yếu được làm bằng vật liệu in 3D. Họ đã phóng thành công tên lửa này! Tên lửa Terran 1 khác cũng đã đạt được một bước tiến quan trọng khi tách ra khỏi giai đoạn dưới, đánh dấu một tiến triển đáng kể trong công nghệ phóng tên lửa. Tuy nhiên, nó vẫn chưa đạt được quỹ đạo quanh Trái Đất hoàn toàn.
Bản in 3D của tên lửa thế hệ thứ tư Stargate của Relativity Space. Ảnh: 3DNatives.
Relativity Space đã đặt ra một mục tiêu mới là tạo ra một tên lửa còn lớn hơn, được gọi là Terran R. Họ hi vọng rằng điều này sẽ giúp họ đạt được Sao Hỏa trước Elon Musk. Mặc dù Relativity vẫn tiếp tục phát triển tên lửa của mình, nhưng mục tiêu chính của họ vẫn là chứng minh sức mạnh của công nghệ in 3D của họ. Tóm lại, họ coi mình là nhà sản xuất máy in 3D hơn là một công ty vũ trụ. Trong tương lai, những máy in này có thể được sử dụng để tạo ra các thiết bị đặc biệt cho những người sống trên Sao Hỏa. Đó là những gì Giám đốc điều hành của công ty, Tim Ellis, đã chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn trước đây với tờ Business Insider.
Tên lửa Terran 1 của Relativity Space trên bệ phóng tại mũi Canaveral. Ảnh: Space News.
Bộ phận thùng chứa tầng 1 của tên lửa New Glenn, được chụp tại khuôn viên Exploration Park, Blue Origin, ngày 27 tháng 11/2023. Bộ phận này, được gọi là “Mô-đun trung gian tầng 1” của Blue Origin, là sự kết hợp của thùng chứa khí tự nhiên lỏng và thùng oxy lỏng. Đây là phần lớn nhất và đầy đủ nhất của tên lửa đẩy New Glenn. Ảnh: Nasaspaceflight.
SpaceX đã phá vỡ kỷ lục của chính mình vào năm 2022. Đến tháng 10/2023, họ đã thực hiện 74 sứ mệnh lên quỹ đạo, nhiều hơn con số 62 sứ mệnh họ đã thực hiện vào năm 2022. Một quan chức cấp cao của SpaceX, Bill Gerstenmaier, tiết lộ họ đang lên kế hoạch thực hiện 100 chuyến bay vào cuối năm 2023. Thậm chí, ông đề cập đến điều này trong một cuộc điều trần của một tiểu ủy ban thuộc Thượng viện Hoa Kỳ tập trung vào Không gian và Khoa học. Kế hoạch của họ trong năm 2024 là thực hiện 12 chuyến bay mỗi tháng, dự kiến có tổng cộng 144 sứ mệnh trong năm. Điều này có nghĩa là họ sẽ khởi động một nhiệm vụ ba ngày một lần hoặc thậm chí thường xuyên hơn.
Tên lửa Falcon Heavy của SpaceX phóng tàu sứ mệnh Psyche của NASA, ngày 13 tháng 10/2023. Ảnh: Space.3. Trung Quốc tập trung mạnh mẽ vào việc khai phá Mặt trăngNăm 2023, Trung Quốc tiếp tục thể hiện sự vững vàng trong kỹ thuật bay vào vũ trụ. Họ thông báo rằng vào tháng 7, họ có thể phóng một tên lửa vào vũ trụ bằng cách sử dụng methalox, một loại nhiên liệu đặc biệt được hỗ trợ bởi khí metan (CH₄) và oxi (O₂). Điều này đặt Trung Quốc dẫn đầu trước một số công ty hàng đầu của Mỹ, bao gồm SpaceX và Blue Origin, trong việc sử dụng methalox cho tên lửa của họ. Trung Quốc có những kế hoạch lớn cho chương trình không gian của mình, bao gồm việc xây dựng một trạm vũ trụ trên Mặt trăng trong 5 năm tới và đưa con người lên Mặt trăng vào năm 2030.
Tên lửa vận chuyển Zhuque-2 (Chu Tước-2) được chụp tại Trung tâm Phóng vệ tinh Tửu Tuyền, tỉnh Cam Túc vào ngày 12 tháng 7/2023. Ảnh: Bloomberg.4. Nga chậm chân trong cuộc đua đến Mặt trăngTrong năm 2023, kế hoạch khám phá Mặt trăng của Nga đã gặp nhiều khó khăn. Roscosmos, cơ quan vũ trụ của Nga, đã cố gắng vượt qua Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản và Ấn Độ. Họ muốn trở thành quốc gia đầu tiên gửi robot đến cực Nam của Mặt trăng, một vùng đất lạnh và quan trọng cho các nhiệm vụ tương lai.
Tên lửa Soyuz-2.1b mang theo tàu thăm dò Luna-25 của Nga đã được phóng lên Mặt trăng vào ngày 11 tháng 8/2023. Ảnh: Independent.Nga đang cố gắng hồi sinh chương trình Mặt trăng sau thời gian dài ngưng hoạt động kể từ khi Liên Xô tan rã. Vào tháng 8/2023, họ đã phóng thành công tàu thăm dò Luna-25. Tuy nhiên, sau đó, tàu thăm dò này đã mất liên lạc và bắt đầu mất kiểm soát. Đáng tiếc, cuối cùng nó đã rơi xuống bề mặt Mặt trăng.
Tàu đổ bộ Mặt trăng Luna-25 đang trải qua thử nghiệm chân không nhiệt. Ảnh: Aviationweek.5. Trong khi Nga gặp khó khăn, Ấn Độ lại phát triển mạnh mẽVào tháng 8/2023, Ấn Độ đã gây ấn tượng mạnh khi hạ cánh thành công tàu vũ trụ gần cực nam của Mặt trăng, trở thành quốc gia thứ tư trên thế giới đạt được điều này. Sau đó, họ đã phóng một chiếc xe tự hành nhỏ, tên là Chandrayaan-3, để thu thập dữ liệu quan trọng về bề mặt Mặt trăng. Chiếc xe này đã làm việc thành công trước khi ngừng hoạt động vào tháng 9. Thành công này đã chứng tỏ Ấn Độ đang nỗ lực trở thành một cường quốc thám hiểm không gian.
Tên lửa vận chuyển Mark-III (LVM3) M4 của ISRO đang mang theo tàu đổ bộ 'Chandrayaan-3' lên không từ Trung tâm Vũ trụ Satish Dhawan, ở Sriharikota, ngày 14 tháng 7/2023. Ảnh: Newsclick.
Hình ảnh của tàu đổ bộ Chandrayaan-3 trên bề mặt Mặt Trăng, được chụp bởi xe tự hành Pragyan từ khoảng cách 15 mét. Ảnh: Wikipedia.6. Châu Âu đang cố gắng theo kịp trong cuộc đuaVương quốc Anh đã thực hiện việc cố gắng phóng một tên lửa từ sân bay vũ trụ mới của mình, được biết đến là Spaceport Cornwall, ở gần thị trấn nhỏ Newquay vào tháng 1/2023. Nhưng niềm vui đã không kéo dài khi tên lửa của công ty Virgin Orbit không thể đạt được không gian. Điều này làm đóng cửa sân bay vũ trụ nhỏ này, vì Virgin Orbit là khách hàng duy nhất của nó. Sự thất bại này chỉ ra một vấn đề lớn hơn, với Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA) gặp khó khăn ngày càng nhiều trong việc tự mình phát triển sứ mệnh không gian.
Tên lửa LaucherOne của Virgin Orbit. Ảnh: Sky News.
Hình ảnh của tên lửa LauncherOne tại sân bay vũ trụ Spaceport Cornwall, Vương quốc Anh vào tháng 10/2022. Ảnh: SpaceportCornwall.
Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA) đã nhận phải chỉ trích vì chậm trễ trong việc phát triển tên lửa Ariane 6, cùng với các vấn đề gần đây của tên lửa Vega-C. Sự ngừng sử dụng tên lửa Ariane 5 vào tháng 7/2023 đã khiến ESA gặp phải nhiều khó khăn với các cuộc phóng tên lửa của mình.
Hình ảnh tên lửa Ariane 6 được di chuyển ra khỏi giàn phóng tại sân bay SpacePort của Châu Âu ở Kourou, Guiana thuộc Pháp vào ngày 23 tháng 6/2023. Ảnh: Space.
Vương quốc Anh đang tiến hành nghiên cứu về các sân bay vũ trụ mới nhằm tăng số lượng các vụ phóng thương mại trong khu vực. Các quốc gia châu Âu đã đầu tư vào việc xây dựng các sân bay vũ trụ trên lục địa này. Sân bay vũ trụ đầu tiên trên lục địa châu Âu đã được khai trương ở Vòng Bắc Cực tại Thụy Điển vào tháng 1/2023. Một sân bay vũ trụ khác cũng đã được mở cửa ở Andøya, Na Uy vào tháng 11 để phục vụ việc đưa mọi thứ vào quỹ đạo quanh Trái đất.
Hình ảnh bệ phóng của sân bay vũ trụ Andøya ở miền bắc Na Uy. Ảnh: Space News.
Sân bay vũ trụ Esrange ở Thụy Điển, nằm cách thị trấn lớn Kiruna ở phía bắc Thụy Điển 40 cây số về phía đông. Khu vực này có diện tích 5,200 km vuông không có người sinh sống, cho phép phóng tên lửa mà không gây nguy hiểm cho dân cư. Đây có thể coi là sân bay vũ trụ giống như một căn cứ bí mật nhất trên thế giới. Ảnh: Euronews.
Khi sân bay vũ trụ của Thụy Điển được công bố, chủ tịch Ủy ban Châu Âu (EC), Ursula van der Leyen, đã nhấn mạnh về sự thay đổi trong cách châu Âu tiếp cận các hoạt động không gian. Bà hứa sẽ đẩy mạnh hỗ trợ cho các công ty nhỏ và nhà đầu tư tư nhân quan tâm đến lĩnh vực không gian. Vào tháng 10/2023, kế hoạch du hành vũ trụ tư nhân của châu Âu đã có những tiến triển tích cực khi tên lửa hoàn toàn thuộc sở hữu tư nhân đầu tiên ở châu Âu, mang tên Miura-1 của công ty PLD Space của Tây Ban Nha, đã thực hiện chuyến bay đầu tiên.
Bệ phóng cho tên lửa Miura-1 của châu Âu, tại Mazagón, Huelva, Tây Ban Nha, ngày 11 tháng 3/2023. Ảnh: EFE.
Mặc dù không thể đưa tên lửa này vào không gian, nhưng nó mang lại cho công ty PLD Space nhiều thông tin quan trọng. Hy vọng rằng những thông tin này sẽ hỗ trợ cho việc phát triển tên lửa mới có tên Miura-5 của họ. Với khả năng tái sử dụng và hai tầng, công ty dự kiến ra mắt Miura-5 vào năm 2025 hoặc thậm chí sớm hơn.
Dù có dấu hiệu chậm chạp, Châu Âu vẫn tiếp tục nỗ lực trong cuộc đua vào vũ trụ với các sứ mệnh đa dạng. Phát triển công nghệ không gian của họ tập trung vào tính thực tiễn và sự hợp tác ngày càng chặt chẽ với khu vực tư nhân. Sự tham gia của các công ty tư nhân là một phần quan trọng trong việc xây dựng một nền công nghiệp vũ trụ bền vững ở Châu Âu, cho thấy tiềm năng phát triển đáng kể trong tương lai.
Tên lửa Falcon 9 của SpaceX cất cánh vào ngày 1 tháng 7/2023 mang theo kính viễn vọng vũ trụ Euclid của ESA. Ảnh: Space News.
Châu Âu đã thành công trong việc triển khai sứ mệnh Juice tới Sao Mộc, với mục tiêu khám phá các mặt trăng băng giá của Sao Mộc. Sứ mệnh Juice dự kiến sẽ đến Sao Mộc vào tháng 7/2031. Đồng thời, kính viễn vọng Euclid cũng đã được gửi lên không gian trên tên lửa Falcon 9 để khám phá 'Vũ trụ vật chất tối' tại Điểm Lagrange thứ hai cách Trái đất 1.5 triệu km. Cùng với đó, ESA đã bắt đầu đào tạo thế hệ mới của phi hành gia từ ngày 23 tháng 11/2022, với 17 ứng viên mới được giới thiệu từ hơn 22,500 đơn ứng tuyển từ các quốc gia thành viên EU. Những sứ mệnh vệ tinh quan sát Trái đất, như EarthCARE, đã đóng góp vào việc hiểu biết về vai trò của đám mây và aerosol trong việc phản xạ bức xạ mặt trời và bức xạ hồng ngoại phản chiếu từ bề mặt Trái đất.
Ảnh minh họa về tàu không gian JUICE (Jupiter Icy Moons Explorer) bay gần Sao Mộc, được phóng lên bằng tên lửa Ariane 5 vào ngày 14 tháng 4/2023. Ảnh: Wikipedia.
Các hoạt động này phản ánh sự cam kết của ESA trong việc mở rộng hiểu biết về khám phá không gian và quan sát Trái đất. Chúng cũng là minh chứng cho vai trò ngày càng quan trọng của châu Âu trong cộng đồng nghiên cứu vũ trụ toàn cầu. Các sứ mệnh không gian của Châu Âu phản ánh sức mạnh vũ trụ của các quốc gia thành viên, năng lực sáng tạo và sự đổi mới của các doanh nghiệp tư nhân, dù nhỏ bé nhưng luôn đầy sức sống. Tính động viên thực sự trong quá khứ của châu Âu vẫn tiếp tục và không bao giờ chấm dứt trước những thách thức đang đặt ra.
Theo Business Insider.
