Năm 2023 là thời kỳ khó khăn cho các hãng xe điện Trung Quốc

Mặc dù các hãng ô tô Trung Quốc kết thúc năm 2023 với các con số kỷ lục, nhưng không nhiều công ty vui mừng về điều đó. Vậy tình hình hiện tại ra sao?

Theo tờ Nikkei Asian Review, mặc dù Trung Quốc vượt qua Nhật Bản trong năm 2023 về số lượng xe hơi xuất khẩu, nhưng các nhà sản xuất ô tô của nước này lại không có nhiều lý do để ăn mừng. Sự cạnh tranh gay gắt đang làm suy giảm lợi nhuận, đặc biệt trong lĩnh vực ô tô điện đầy tiềm năng nhưng lại đầy khó khăn.

Thậm chí, nhà sáng lập Li Xiang của hãng xe điện Li Auto còn cho rằng chỉ có 5 công ty ô tô điện trong tổng số 300 nhà sản xuất hiện nay có thể tồn tại. Hiện tại, 3 vị trí tiềm năng nhất là Tesla, BYD và Huawei, điều đó cũng có nghĩa là chỉ còn lại 2 suất cho các hãng khác để cạnh tranh.

Vấn đề phá sản và đóng cửa

Các số liệu từ Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc (CAAM) cho thấy quốc gia này đã xuất khẩu 4,41 triệu ô tô trong 11 tháng đầu năm 2023, tăng 58,4% so với cùng kỳ năm trước và vượt qua cả Nhật Bản với 3,99 triệu chiếc, giành lấy ngôi vương số 1 từ thị trường này.

Đến tháng 11/2023, doanh số bán xe hơi của Trung Quốc cả trong và ngoài nước đã đạt 26,94 triệu chiếc, tăng 10,8% và dự kiến có thể vượt qua con số 30 triệu chiếc nếu tính cả cả năm 2023.

Tuy nhiên, báo cáo từ hãng Shanghai Automotive Industry Group cho biết giá xe hơi bình quân tại Trung Quốc đã giảm 8,4% trong năm 2023 sau sự giảm 1,9% của năm 2022 và 1,3% của năm 2021. Điều này cho thấy lợi nhuận của các hãng xe đang bị suy giảm dù sản lượng bán hàng tăng.

'Kết quả kinh doanh năm 2024 sẽ chỉ rõ ai có thể tồn tại tiếp', giám đốc Liu Luochuan của trung tâm nghiên cứu thuộc hãng quốc doanh Dongfeng Motor nói cay đắng.

Trả lời Nikkei, nhiều chuyên gia nhận định tăng xuất khẩu xe hơi của Trung Quốc không đủ để bù đắp cho cạnh tranh khốc liệt trong nước, dẫn đến việc tăng trưởng doanh số năm 2024 dự kiến giảm xuống chỉ còn 3%. Thậm chí, nhiều hãng xe sẽ phải đóng cửa trong giai đoạn từ năm 2025-2026.

Theo ông Liu, ngành xe hơi Trung Quốc đang tích cực chuyển sang sản xuất ô tô điện nhưng hầu hết các công ty hiện nay vẫn chưa thể phát triển đến quy mô cần thiết, tức là lợi nhuận càng giảm khi sản xuất càng tăng.

Giám đốc của Dongfeng Motor nói thêm rằng chỉ những hãng sản xuất được ít nhất 500.000 xe năng lượng mới/năm (NEV: bao gồm xe điện và Hybrid) thì có thể thu hồi lợi nhuận, còn những thương hiệu khác sẽ phải cố gắng để tồn tại.

Mọi việc bắt đầu từ cuối năm 2022 khi chương trình hỗ trợ xe điện của Trung Quốc kết thúc, buộc các công ty phải giảm giá để duy trì doanh số, thậm chí phải chịu lỗ. Trước đó, doanh số bán xe NEV của Trung Quốc đã tăng 4 lần từ 1,37 triệu chiếc năm 2020 lên 6,89 triệu chiếc năm 2022 nhờ vào chính sách hỗ trợ từ chính phủ.

Chương trình hỗ trợ từ năm 2009 này của Trung Quốc đã biến nơi đây thành thị trường xe điện lớn nhất thế giới. Các ước tính cho thấy chính phủ đã hỗ trợ đến 12.600 Nhân dân tệ trên mỗi xe, tương đương 1.767 USD.

Tờ Nikkei cho biết từ năm 2009 đến nay, chính phủ Trung Quốc đã hỗ trợ gần 150 tỷ Nhân dân tệ cho lĩnh vực kinh doanh NEV.

Tuy nhiên vào năm 2022, chương trình hỗ trợ này đã bị cắt giảm 30% và dần chấm dứt, khiến hàng loạt hãng xe điện mới nổi phải đối mặt với khó khăn. Ngoài ra, việc Tesla cạnh tranh giá đầu năm 2023 càng làm tình hình trở nên khó khăn hơn.

Lợi nhuận hẹp

Theo Nikkei, ngành ô tô luôn là lĩnh vực kinh doanh yêu cầu nhiều vốn và cần các nhà sản xuất đạt được mức sản lượng nhất định để thu hồi lợi nhuận.

Theo giám đốc Liu của Dongfeng, mảng xe xăng truyền thống thường cần 200.000 chiếc bán ra mỗi năm để các thương hiệu quốc tế có thể đạt lợi nhuận ở Trung Quốc. Đối với các thương hiệu ô tô trong nước, con số này là 300.000 chiếc.

Tuy nhiên, với lĩnh vực NEV, số lượng sản phẩm cần đạt mức hòa vốn được ước tính là 500.000 chiếc/năm do chi phí sản xuất pin cũng như công nghệ mới chưa thể giảm đáng kể trong thời gian ngắn. Hiện chỉ một số lớn các thương hiệu như Tesla, BYD, CAC Aion và Li Auto mới gần đạt được quy mô này.

Trong 11 tháng đầu năm 2023, doanh số bán xe NEV tại Trung Quốc đã tăng 36,7% so với cùng kỳ năm trước, đạt 8,3 triệu chiếc, tương đương 30,8% trong tổng số 26,89 triệu ô tô được bán ra. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia dự đoán mức tăng trưởng doanh số của xe NEV trong năm 2024 chỉ còn 22,3%.

Đứng trước sự bão hòa trong nước, các doanh nghiệp sản xuất ô tô Trung Quốc tất yếu phải nhìn đến thị trường xuất khẩu để duy trì tăng trưởng nhằm đạt được quy mô lợi nhuận và tồn tại.

Hiệp hội CAAM dự đoán Trung Quốc sẽ xuất khẩu khoảng 5,5 triệu xe hơi trong năm 2024, trong đó tỷ lệ lớn sẽ là các loại xe điện. Tuy nhiên, những vấn đề chính trị địa phương đang tạo ra nhiều thách thức cho tham vọng mở rộng thị trường xe điện của Trung Quốc.

Tờ Nikkei thông tin Nga đang là thị trường nhập khẩu ô tô xăng lớn nhất của Trung Quốc trong năm 2023. Chỉ tính trong 10 tháng đầu năm ngoái, Trung Quốc đã xuất khẩu 736.000 xe hơi sang Nga, tăng gấp 4 lần so với cả năm 2022.

Tuy nhiên, vì thị trường Nga đang dần trở nên bão hòa, theo chuyên gia Shu Xueming của Chery Automobile, cạnh tranh tại đây sẽ trở nên khốc liệt hơn đối với các hãng ô tô Trung Quốc. Ngoài ra, khí hậu mùa đông khắc nghiệt và hạ tầng còn hạn chế là những rào cản lớn đối với các thương hiệu xe điện muốn mở rộng thị trường.

*Nguồn: Báo Nikkei