
Thánh Thiên, một học giả vĩ đại của Ấn Độ, phân loại nỗi đau của con người thành hai loại: tinh thần và thể xác. Ông viết rằng: “Người giàu thường gánh chịu nỗi đau trong tâm hồn, trong khi người nghèo phải chịu đựng cảm giác đau đớn của thân xác. Do hai dạng đau khổ này, con người luôn phải chịu đựng nỗi khổ mỗi ngày”.
Nói cách khác, những người giàu có có thể tránh được nhiều khổ sở về thân thể nhưng vẫn phải đối mặt với căng thẳng, lo lắng trong công việc, hoặc cảm giác cô đơn khi ở đỉnh cao.
Trái ngược lại, những người nghèo khó phải chịu đựng sự thiếu thốn về thức ăn, quần áo hoặc phải làm việc vất vả. Tất cả đều phải trải qua một hoặc cả hai loại đau khổ này.
Cuộc sống đầy khổ đau nhưng nhiều người không nhận ra điều này. Thay vào đó, khi gặp thất vọng, họ thường đổ lỗi cho người khác và oán trách số phận của mình: “Thế giới này không công bằng! Tại sao tôi không được hạnh phúc như người khác? Tại sao tôi luôn phải chịu đựng?” Họ không nhận ra rằng đây chính là quy luật của luân hồi.
Vậy khi gặp đau khổ, chúng ta có thể làm gì? Phật giáo có nhiều câu trả lời, bao gồm các phương pháp sau đây. Dù có những tâm thế tiêu cực đến đâu, nếu chúng ta kiên nhẫn, thì đau khổ cũng sẽ dần biến mất.
1. Giúp đỡ chúng sanh, không chỉ bản thân bạn.
Khi cảm thấy đau khổ, điều quan trọng là nhận ra rằng nguyên nhân của nó là sự bám chặt vào bản thân, hay nói cách khác là tính ích kỷ. Để xua tan đau khổ, chúng ta cần phải cắt đứt nguồn gốc của nó.
Một phương pháp khác là nghiên cứu kinh điển và các giảng giải Phật pháp để chuyển hóa tính ích kỷ qua tinh thần lợi tha của Đại Thừa. Có những người đã trải qua nhiều khó khăn nhưng sau khi tìm hiểu giáo lý Đại Thừa và dành thời gian giúp đỡ người khác qua các hoạt động từ thiện và tình nguyện, họ đã thấy đau khổ tan biến.
Phương pháp giúp đỡ người khác để xua tan đau khổ là phương pháp hiệu quả nhất nếu bạn đã nuôi dưỡng lòng từ bi và lòng nhân ái, hoặc có ý định giải thoát tất cả chúng sinh khỏi nỗi đau bằng cách trở thành một Phật. Nhưng ngay cả khi bạn chưa thể nuôi dưỡng những lòng này, ít nhất bạn cũng có thể khuyến khích sự đạo đức và thiện chí.
2. Biến hạnh phúc và đau khổ thành một con đường.
Có một phương pháp khác, đó là biến đau khổ thành một con đường. Dù trải qua khổ đau, nếu bạn thay đổi cách suy nghĩ, bạn có thể nhìn nhận rằng trải nghiệm không phải là nỗi đau mà là một công cụ.
Phương pháp này đã được giảng giải rất chi tiết trong Bài ca hạnh phúc của Thokmé Sangpo. Ví dụ, bản văn này chỉ cho chúng ta thấy:
Khi tôi bị ốm, tôi vẫn cảm thấy hạnh phúc,
Bệnh tật có thể tiêu trừ chướng nghiệp.
Khi tôi khoẻ mạnh, tôi vẫn cảm thấy hạnh phúc,
Vì một cơ thể khoẻ mạnh có thể thực hiện các hành động thiện.
Khi tôi giàu có, tôi cảm thấy hạnh phúc,
Vì tôi có thể thực hiện các nghi lễ và giúp đỡ những người nghèo.
Dù tôi nghèo khó, tôi vẫn cảm thấy hạnh phúc,
Vì điều đó giúp tôi loại bỏ sự bám chấp vào tiền bạc, vật chất.
Để thành công trong cuộc sống, bạn cần trải qua khổ đau. Những người thông minh không sợ hãi đau khổ, họ biến mọi khổ đau thành cơ hội để thoát khỏi.
Một ngày nọ, con lừa của một nông dân rơi vào cái giếng cạn. Dù lo lắng, nhưng ông không biết phải làm sao để cứu con lừa. Cuối cùng, ông nghĩ: “Con lừa này đã già và giờ cũng là lúc phải lấp cái giếng. Thật là lãng phí công sức nếu cứu con lừa ra”. Ông yêu cầu hàng xóm đổ đất vào giếng.
Con lừa sợ hãi và rên rỉ, nhưng sau đó nó trở nên bình tĩnh. Người nông dân nhìn xuống giếng và ngạc nhiên khi thấy con lừa hất đất đổ xuống và giữ chắc chân. Không lâu sau, con lừa leo lên mặt đất và chạy mất.
Cuộc sống của chúng ta giống như một cuộc hành trình. Những gánh nặng của quá khứ thường đè nặng lên chúng ta. Nhưng khi ta học cách vượt qua và không để bị cuốn vào đó, ta có thể tự do bay lượn như những con chim trời, thoát khỏi bóng tối của quá khứ.
3. Thực hành sẻ chia và nhận những điều tốt lành từ người khác.
Một cách khác để giảm bớt đau khổ là học cách sẻ chia và nhận những điều tốt lành từ người khác. Khi chúng ta gặp khó khăn và cảm thấy bất lực, thử lập ước nguyện rằng: “Có rất nhiều người khác trên thế giới đang phải trải qua những cảnh khốn khổ giống như tôi. Mong rằng ta có thể chia sẻ phần nào của đau khổ đó và giúp họ nhẹ lòng. Chúc họ sớm tìm được niềm vui và hạnh phúc.”
Hãy tưởng tượng rằng mỗi hơi thở của bạn đều mang theo những gói quà lớn đầy hạnh phúc và yêu thương, đưa chúng tới những người xung quanh. Còn mỗi hơi thở bạn hít vào lại là một cách để bạn hấp thụ và giảm bớt nỗi đau khổ từ những người đó.
Đây chính là cách tốt nhất để xua tan nỗi đau. Khi chúng ta biết chia sẻ và tận hưởng niềm vui từ việc giúp đỡ người khác, nỗi đau khổ trong chúng ta cũng sẽ nhỏ dần đi. Chúng ta không còn nghĩ đến bản thân mình là trung tâm của mọi thứ nữa, mà hướng tới sự hòa hợp và yêu thương đối với mọi người.
4. Nuôi dưỡng sức mạnh tinh thần.
Sức mạnh tinh thần là khả năng chịu đựng trong cảnh khó khăn. Khi bạn có phẩm tính này, bạn không dễ dàng bị khuất phục trước những gian nan. Tôi từng đọc về cuộc đời của những người có ảnh hưởng và phát hiện ra rằng họ thành công vì họ có tinh thần mạnh mẽ.
Ngay cả khi đối mặt với khó khăn không thể nào vượt qua, họ vẫn kiên cường đối mặt và không bao giờ từ bỏ. Ngược lại, một số người thất bại vì tinh thần yếu đuối, họ không thể chịu đựng ngay cả những thất bại nhỏ - một điều nhỏ nhặt cũng có thể làm họ suy sụp.
Vậy bí quyết thành công hoặc thất bại là gì? Tô Đông Pha, một nhà văn và chính trị gia thời nhà Tống, từng nói: “Những nhân vật vĩ đại trong lịch sử không chỉ có tài năng vượt trội hơn những người thông thường mà họ còn có ý chí mạnh mẽ và kiên cường”.
5. Phương pháp tăng cường tâm trạng theo Mipham Rinpoche
Trong Phật giáo Tây Tạng, có một phương pháp thực hành đơn giản giúp chúng ta xua tan đau khổ và cải thiện tinh thần.
Đầu tiên, hãy nhìn thẳng vào không gian phía trước mà không giữ bất kỳ suy nghĩ nào, để tâm hồn mở rộng nhất có thể và sau đó an trụ trong trạng thái này. Tiếp theo, hãy trì tụng Tayata om tsomo milena deka tamo svaha từ bảy đến 108 lần. Thực hành này giúp cải thiện tâm trạng và quan hệ của bạn, đồng thời làm dịu các lo lắng.
Không cần phải sử dụng tất cả các phương pháp đã được mô tả. Mỗi người có sở thích riêng nên hãy chọn phương pháp phù hợp với bản thân bạn nhất. Giống như điều trị một số căn bệnh, một số người thích thảo dược hoặc châm cứu, một số thích mát-xa, và một số cần tiêm thuốc. Dù bạn chọn phương pháp nào, mục tiêu vẫn là giảm đau khổ.
