
Nhiều người cho rằng Kỹ năng Nghe Hiểu tích cực khá mơ hồ. Nghe Hiểu, có nghĩa là nghe để hiểu, nhưng nghe Hiểu tích cực và không tích cực thế nào?
Trong danh sách kỹ năng mềm, Kỹ năng Nghe Hiểu tích cực thường không được đề cập cụ thể như kỹ năng Giao tiếp. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết rằng, Nghe Hiểu 'đúng cách' thực sự quan trọng và quyết định chất lượng, hiệu quả của Giao tiếp. Đối với môi trường chuyên nghiệp, những ai có khả năng Nghe Hiểu, tiếp nhận thông tin chính xác và đưa ra phản hồi hợp lý sẽ có nhiều cơ hội Nghề nghiệp, Thăng tiến.
'Định nghĩa' kỹ năng Nghe Hiểu tích cực là gì được giải thích đơn giản như sau:
- Nghe Hiểu tích cực (Nghe Hiểu chủ động) là kỹ năng quan trọng trong Giao tiếp, Tương tác.
- Hỗ trợ bạn hiểu rõ những gì đối phương đang diễn đạt, nội dung muốn truyền đạt, và cả 'ẩn ý', ý nghĩa sâu xa.
- Kỹ năng lắng nghe chủ động giúp bạn tiếp nhận và xử lý thông tin một cách hiệu quả cả trong công việc và cuộc sống; xây dựng mối quan hệ cá nhân, quan hệ công việc (đồng nghiệp, khách hàng, đối tác).
Lưu ý, khả năng lắng nghe tích cực của bạn sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến việc đưa ra phản hồi, kỹ năng giải quyết vấn đề và ra quyết định - tất cả đều là những yêu cầu vô cùng quan trọng và cần thiết cho bất kỳ vai trò, lĩnh vực nào bạn đang làm việc.
Lắng nghe và được lắng nghe luôn là điều tốt đẹp trong cuộc sống, bởi chúng ta luôn mong muốn được chia sẻ, được hiểu đúng về mình để từ đó hỗ trợ, hợp tác hiệu quả. Tại nơi làm việc, nếu bạn có kỹ năng lắng nghe tích cực, bạn sẽ có thể:
- Thể hiện sự tôn trọng với đồng nghiệp, cấp trên.
- Thực hiện công việc một cách chính xác, hiệu quả.
- Giúp bạn học hỏi nhanh chóng để nâng cao kiến thức chuyên môn, kỹ năng, và tay nghề cần thiết cho công việc.
- Dễ dàng xây dựng mối quan hệ cá nhân, được mọi người yêu mến, tôn trọng.
- Phát triển toàn diện kỹ năng giao tiếp, kỹ năng mềm.
Trong giao tiếp nói chung, kỹ năng lắng nghe tích cực, chủ động của một cá nhân có thể được thể hiện như sau:
- Tập trung hoàn toàn vào nội dung trao đổi của người nói. Duy trì liên hệ bằng ánh mắt và duy trì tư thế tương đồng mặt đối mặt giữa người nói và người nghe để đạt hiệu quả giao tiếp (ví dụ như người nghe đứng thì người nói nên đứng, người nghe ngồi thì người nói nên ngồi và ngược lại).
- Tham gia đặt câu hỏi mở rộng mang tính xây dựng với sự chân thành: Ví dụ, hãy hỏi đồng nghiệp, đối tác, hoặc khách hàng rằng - 'Bạn nghĩ chúng tôi nên thực hiện điều gì trong tình huống này?' hoặc 'Bạn nghĩ sao về cách giải quyết này?'.
- Luôn quan tâm đến đánh giá vấn đề đang được trình bày: Tránh đoán thông điệp và suy nghĩ của người nói, để hạn chế những hiểu lầm không mong muốn và giúp vấn đề được 'đào sâu' để nhanh chóng được giải quyết.
- Thỉnh thoảng, bạn tái hiện lại những phát biểu trước của người nói: Đây là cách xác nhận xem bạn đã hiểu đúng thông điệp của người nói hay chưa. Đồng thời, đây cũng là cơ hội cho cả hai bên để loại bỏ những hiểu lầm.
- Đặt bản thân vào hoàn cảnh của người đối diện: Chấp nhận và cảm thông với cảm xúc, suy nghĩ, và ý tưởng ở các tình huống. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là bạn phải đồng ý với người nói trong mọi trường hợp. Hãy thể hiện rõ quan điểm của mình trong tình huống này.
Trước khi học cách nâng cao kỹ năng lắng nghe tích cực, bạn cần hiểu về những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến kỹ năng này:
- Thái độ và cách tiếp cận của bạn với người nói. Để trở thành một người lắng nghe tích cực, bạn cần duy trì tâm trí mở và thái độ tích cực - ngay cả khi bạn không đồng ý với những gì được nói.
- Khả năng tập trung, tức là tập trung vào cuộc trò chuyện và bỏ qua những điều phụ thuộc.
- Điều chỉnh linh hoạt, tức là điều chỉnh theo người nói và tình huống, thời gian diễn ra cuộc trò chuyện.
Hướng dẫn chi tiết cách phát triển, nâng cao kỹ năng lắng nghe tích cực như sau:
Giao tiếp bằng ánh mắt là một phần quan trọng trong cuộc trò chuyện trực tiếp. Tuy nhiên, quá nhiều giao tiếp bằng ánh mắt có thể làm cho đối phương cảm thấy không thoải mái, vì vậy hãy điều chỉnh điều này phù hợp với tình huống cụ thể của bạn. Thử ngừng nhìn vào mắt sau mỗi 5 giây hoặc lâu hơn để thể hiện bạn đang chú ý lắng nghe, sau đó hãy nhìn vào miệng của họ.
Bên cạnh đó, bạn hãy chú ý tới tư thế và hành động khi giao tiếp và lắng nghe đối phương, đảm bảo chúng cởi mở và lịch sự - tránh khoanh tay hoặc chân bắt chéo, điều này có thể làm cho bạn trông 'đóng cửa' hoặc phòng thủ. Hơi nghiêng người về phía trước hoặc sang một bên trong khi ngồi có thể cho thấy bạn đang lắng nghe - hơi nghiêng đầu hoặc tựa đầu vào tay cũng có tác dụng tương tự.
