Buzz
Mori Ôgai, một bác sĩ từng phục vụ trong quân đội Nhật Bản, cũng là một dịch giả nổi tiếng của các tác phẩm văn học phương Tây vào thời Minh Trị. Các tác phẩm của ông thường mang đậm tinh thần lãng mạn và đầy cảm xúc. Trong số đó, ba câu chuyện ngắn Nàng Vũ Công (1890), Truyện Người Phù Du (1890) và Người Đưa Thư (1891) là những tác phẩm nổi tiếng về tình yêu, đồng thời cũng là sự khẳng định cho sự ảnh hưởng của văn hóa phương Tây trong văn học Nhật Bản thời kỳ đó.
Gần đây, những tác phẩm nổi bật này đã được Sakurabooks tổ chức thành cuốn sách Nàng Vũ Công, tên sách cũng là tên của câu chuyện ngắn đầu tiên của Mori Ôgai. Mặc dù không có bằng chứng chính thức nào cho việc đây là một tự truyện về cuộc đời ông, nhưng rõ ràng, đó là những miêu tả chân thực, lấy cảm hứng từ những người tác giả mà ông đã gặp, những nơi mà ông đã từng đi qua trong thời gian ông sống và làm việc tại Đức khi ông đi du học.
Nàng Vũ Công là câu chuyện về mối tình giữa Ôta Toyotarô, một sinh viên du học, và Elise Weigert, một vũ công ballet, diễn ra ở Berlin vào cuối thế kỷ 19. Toyotarô phải đối mặt với sự lựa chọn giữa tình yêu và sự nghiệp, giữa tình yêu và danh vọng. Anh ta đã hy sinh tình yêu để theo đuổi ước mơ của mình, nhưng sau đó anh lại hối hận khi nhận ra rằng, khi anh tìm thấy được bản thân và tự do ở nước ngoài, anh lại bị ràng buộc bởi những quy tắc của xã hội ở quê nhà.
Dưới ngòi bút đầy lãng mạn nhưng không thiếu sự chân thực của Mori Ôgai trong Nàng Vũ Công, chúng ta được đặt vào tình huống đầy xúc động của Ota Toyotaro, giữa sự mong muốn trở về quê hương và nỗi hận thù với sự giấu giếm của lòng tham vọng, cùng với sự đau lòng về việc bỏ rơi người vợ bị điên cuồng mang trong mình hậu quả của anh, một tâm trạng khó diễn đạt.
Sự bất mãn mà tác giả muốn truyền đạt không chấm dứt ở đó. Trong truyện Người Phù Du, chúng ta cảm thấy một sự tiếc nuối sâu sắc đối với cuộc gặp gỡ ngẫu nhiên nhưng định mệnh giữa Kose và Marie. Bức tranh tuổi thơ nghèo khổ của Marie, từ việc bán hoa violet nhỏ nhặt, cho đến khi được một người thợ may giúp đỡ, là một lời nói lên cho số phận của những người nghèo bị xã hội phương Tây khinh thường và lạm dụng, thậm chí cả những đứa trẻ trong sáng và ngây thơ.
Tình yêu của Kose dành cho Marie là một tình yêu trong sáng và nồng nàn, nó bắt đầu từ khi cô bé còn nhỏ, từ sự chia sẻ và đồng cảm với cuộc đời của cô, đến việc cố gắng cứu sống Marie và những giọt nước mắt cùng sự tiếc thương khi mọi nỗ lực thất bại. Ngoài việc mô tả những khoảnh khắc lãng mạn giữa hai nhân vật, Mori đã thành công trong việc tạo ra nhiều cảm xúc khác nhau thông qua câu chuyện Người Phù Du, bao gồm cả một mối tình đầy xót xa.
Hai câu chuyện này mang theo những nỗi buồn riêng, điều mà chúng ta cũng thấy trong Người Đưa Thư. Ida, một tiểu thư thuộc tầng lớp thượng lưu, có vẻ như có mọi thứ mà mọi người mơ ước, nhưng lại cô đơn trong thế giới của riêng mình.
Cuộc tình đời thường giữa nam và nữ, một điều phổ biến và tự nhiên, lại là một ước mơ xa xỉ với Ida. Cô có lý tưởng sống của riêng mình, nhưng không được cha hiểu cho. Tuy nhiên, Ida không bao giờ trở nên yếu đuối hay mờ nhạt. Cô được Mori vẽ lên như một người phụ nữ mạnh mẽ trong tình yêu, biết tự quyết định cho mình và luôn chủ động trong việc theo đuổi ước mơ của mình, thể hiện rõ qua việc dẫn Kobayashi lên đỉnh tháp để ngắm đầu tàu xa xăm, mặc dù mục đích sâu xa là để nhờ anh giúp đỡ.
“Ngoài sự độc đáo của chủ đề và nội dung câu chuyện, các nhà phê bình thường đồng ý về tính thanh nhã trong cách viết của Mori Ôgai so với các nhà văn khác cùng thời, khi đó thường có xu hướng viết theo văn nói và tự nhiên vẫn còn nhiều thiếu sót.”
Văn chương của Nàng Vũ Công thực sự khó hiểu với độc giả hiện đại. Để hiểu tiếng Nhật trong Nàng Vũ Công như một văn phong cổ điển mới lưu hành ở Việt Nam (như thời của các nhà văn Hoàng Ngọc Phách, Phan Kế Bính ở phía Bắc, Nguyễn Chánh Sắt, Hồ Biểu Chánh ở phía Nam), phải có sự kết hợp của nhiều chữ Hán Việt, ngân nga và phản ánh đúng được phong cách văn học của Ôgai. Đây là một phong cách hỗn hợp giữa Wabun (văn hóa hoà bình hoặc cổ điển Nhật Bản) và từ ngữ của Kanshi (văn thi Hán), mà ông cố ý sử dụng vì tin rằng chỉ có cách đó, các nhà văn Nhật mới thể hiện đầy đủ phong cách kiểu Tây phương.”
Dù vậy, không thể phủ nhận rằng cả ba tác phẩm trong cuốn sách Nàng Vũ Công đều mang đậm hơi hướng lãng mạn cá nhân này, đã làm cho tác phẩm trở nên đầy màu sắc của tình yêu Tây Âu cận đại, mang đến làn gió mới cho văn đàn thời Minh Trị và để lại dư âm sâu lắng, day dứt trong lòng độc giả về những câu chuyện tình buồn, đầy trăn trở.”
Hà Thu - Mytour
