Não bộ con người có xu hướng tập trung vào những sự kiện tiêu cực

Quá trình tiếp nhận thông tin tiêu cực chủ yếu do não bộ quyết định. Khi nhìn vào đôi mắt ai đó, não bộ chụp lại hình ảnh chỉ trong 2/100 giây và có thể bị che bởi yếu tố 'gây nhiễu'. Nhận ra cảm xúc vui, buồn hay sợ hãi dựa vào phân tích của não. Nếu có dấu hiệu căng thẳng, 'hạch hạnh nhân' trong não sẽ cảnh báo ngay lập tức. Thông tin căng thẳng truyền đến phân khu sản sinh cảm xúc, khiến tin xấu được xử lý nhanh hơn. Khuôn mặt giận dữ nổi bật hơn giữa khuôn mặt vui vẻ, chứng tỏ não ưu tiên tin xấu.

Cơ chế này không chỉ tồn tại ở con người mà còn ở động vật, đặc biệt là loài tiến hóa cao gần người. Chỉ vài phần trăm giây đủ để phát hiện kẻ săn mồi, giúp động vật sống sót và duy trì nòi giống. Đây là cơ chế phản ứng nhanh, tự động của não, thường xuyên sử dụng và mang tính cảm xúc. Trong khi đó, quá trình tương tự để nhận diện tin tốt chưa được phát hiện.

Không chỉ vậy, não bộ con người còn phản ứng mạnh mẽ trước những hiểm họa mang tính biểu tượng; từ ngữ như “chiến tranh”, “tội ác” thu hút nhanh hơn “hoà bình” hay “tình yêu”. Dù không có hiểm họa hay dấu hiệu căng thẳng, não bộ vẫn phản ứng vì cơ chế này đã ăn sâu vào tiềm thức. Nhà tâm lý học Paul Rozin nhận thấy chỉ cần một con gián cũng đủ phá hủy sự hấp dẫn của một bát đầy quả anh đào, nhưng một quả anh đào không làm thay đổi sự kinh tởm của một bát đầy gián. Ông cho rằng ấn tượng tiêu cực lấn át ấn tượng tích cực theo nhiều cách, và tâm lý sợ mất mát chỉ là một biểu hiện của trạng thái tiêu cực chiếm lĩnh não bộ. Trẻ sơ sinh vừa chào đời đã phân biệt được đau đớn là xấu và yêu thương của mẹ là tốt. Tuy nhiên, ranh giới tốt - xấu và quá trình suy nghĩ tiêu cực nuốt chửng suy nghĩ tích cực phụ thuộc vào tình huống và hoàn cảnh.

Nghiên cứu về tâm lý sợ mất mát và các biến cố tiêu cực trong cuốn sách “Tư duy nhanh và chậm” của nhà tâm lý học Daniel Kahneman, người đoạt giải Nobel Kinh tế, để hiểu rõ hơn về hiện tượng tâm lý này và tác động của tâm lý sợ mất mát trong luật pháp.