Nếu không có vaccine chống lại SARS-CoV-2, hậu quả sẽ như thế nào?

Vaccine có thể giảm nhẹ các triệu chứng hoặc cung cấp miễn dịch tạm thời, nhưng không có đảm bảo rằng nó có thể ngăn chặn đại dịch Covid-19.

Hiện có khoảng 175 loại vaccine chống Covid-19 đang được phát triển trên toàn cầu, nhưng không có đảm bảo rằng bất kỳ loại nào sẽ thành công và phục vụ mục đích chính của việc kiểm soát đại dịch Covid-19.

Ngay cả khi có vaccine, chúng ta không thể chắc chắn về khả năng của nó trong việc ngăn chặn đại dịch Covid-19. Vaccine có thể giúp giảm nhẹ các triệu chứng hoặc cung cấp miễn dịch tạm thời, nhưng không có đảm bảo rằng nó có thể chặn đứng đại dịch.

Một số người cho rằng việc đạt được miễn dịch cộng đồng có thể là giải pháp, nhưng thực tế không phải như vậy. Để đạt được miễn dịch cộng đồng, phải có một tỷ lệ lớn người dân được tiêm vaccine, dựa trên tỷ lệ lây nhiễm ban đầu của virus.

Miễn dịch cộng đồng có thể loại bỏ dịch bệnh, nhưng điều này chỉ có thể xảy ra khi đủ số lượng người dân được tiêm vaccine. Tỷ lệ này phụ thuộc vào tỷ lệ lây nhiễm cơ bản của virus và hiệu suất của vaccine.

Nếu R0 cao, cần tiêm chủng cho nhiều người hơn để ngăn chặn sự lây lan của virus. Tuy nhiên, cũng phải xem xét việc một số người không đồng ý tiêm vì lý do sức khỏe.

Nhiều bệnh đã được kiểm soát thông qua tiêm vaccine, nhưng miễn dịch cộng đồng không thể đạt được qua miễn dịch tự nhiên của con người.

Ví dụ như căn bệnh sởi, có tỷ lệ lây nhiễm cao, R0 lên đến 15. Điều này có nghĩa là 1 người mang bệnh có thể lây cho 15 người khác. Để đạt được miễn dịch cộng đồng, cần phải tiêm vaccine cho 95% dân số.

Hầu hết những người khỏi bệnh sởi sẽ có kháng thể chống lại virus trong suốt đời. Trước khi có vaccine, sởi là một căn bệnh phổ biến ở trẻ em, đòi hỏi một tỷ lệ cao người mắc bệnh mới có thể tạo ra miễn dịch cộng đồng.

Vào những năm 1930, đã xuất hiện hiệu ứng miễn dịch cộng đồng tạm thời ở Mỹ, nhưng đó là trường hợp ngoại lệ. Hầu hết các quốc gia phải triển khai tiêm vaccine toàn quốc để ngăn chặn sởi.

Hiện tại, R0 của virus SARS-CoV-2 ước tính ở mức 4-6, tương đương với virus Rubella. Để đạt được miễn dịch cộng đồng, cần tiêm vaccine cho 85% dân số.

Hiệu ứng miễn dịch tự nhiên với SARS-CoV-2

Tất cả chúng ta đều biết virus corona (bao gồm SARS, MERS và một số virus cúm khác) không sản sinh miễn dịch lâu dài như virus gây sởi. Một nghiên cứu về Covid-19 đã chỉ ra rằng, dù có số ca nhiễm và tử vong cao, chỉ có 10% dân số ở những điểm nóng này có dấu hiệu về miễn dịch tự nhiên.

Việc chỉ 10% dân số có miễn dịch tự nhiên cho thấy còn xa 85% để đạt miễn dịch cộng đồng. Điều này cũng nghĩa là nếu không có vaccine, virus có thể trở thành đại dịch – vấn đề mà thế giới đang phải đối mặt.

Các nghiên cứu cho thấy một số người có thể mắc các triệu chứng tương tự Covid-19 nhiều hơn 1 lần trong năm. Đa phần các quốc gia ghi nhận đợt bùng phát khi họ cho rằng đã kiểm soát được tình hình.

Điều này dẫn đến việc các ổ dịch địa phương và số ca bệnh có thể tăng trong mùa đông. Trừ khi các ca bệnh đầu tiên được phát hiện và cách ly ngay lập tức, các ổ dịch này có thể lây lan nhanh chóng toàn cầu.

Do đó, các biện pháp phòng bệnh cộng đồng như giãn cách xã hội, đeo khẩu trang và rửa tay thường xuyên là quan trọng nhất để giảm tình trạng lây lan virus.

Lý tưởng nhất, nếu các biện pháp này được thực hiện nghiêm túc và hiệu quả, virus có thể bị kiểm soát và không còn lây lan, giống như dịch SARS năm 2002-2004. Tuy nhiên, việc loại bỏ virus này không dễ dàng bằng cách này, vì SARS-CoV-2 lây lan dễ hơn nhưng ít gây tử vong hơn.

Hiện nay, đã có hơn 760.000 ca tử vong vì Covid-19 trên toàn thế giới và nhiều người có bệnh lý nền cũng mất mạng vì dịch bệnh. Nếu SARS-CoV-2 trở thành căn bệnh kéo dài, cần tăng cường các biện pháp ngăn ngừa trong cộng đồng.

Một loại vaccine có thể là phương tiện cứu thế giới thoát khỏi đại dịch, nhưng với việc không có miễn dịch cộng đồng tự nhiên, con người sẽ phải học cách sống chung với Covid-19 trong thời gian dài tới.

Minh Trí

VNExpress