Nếu qua đời khi thực hiện nhiệm vụ trên sao Hỏa, phi hành gia có thể trở thành xác ướp tự nhiên, với hài cốt vẫn tồn tại sau hàng chục triệu năm.
Trong suốt hơn 50 năm khám phá không gian, thế giới đã ghi nhận sự hy sinh của tổng cộng 18 phi hành gia vì nhiều lý do khác nhau.
Tuy nhiên, với kế hoạch tổ chức các chuyến du lịch vũ trụ hoặc kế hoạch đưa con người lên sao Hỏa, có thể sẽ có thêm nhiều trường hợp tử vong trong không gian.
Đáng lưu ý, khác biệt so với việc qua đời trên Trái Đất, việc qua đời trong không gian, trên Sao Hỏa hoặc trên một tàu vũ trụ đang điều khiển tới Sao Hỏa mở ra rất nhiều vấn đề cần được giải quyết. Vậy điều gì sẽ xảy ra với cơ thể của một phi hành gia hoặc hành khách khi họ đi du lịch vũ trụ?
Hiện chưa có quy định và phương án xử lý chính thức
Trước tiên, đến nay vẫn chưa có bất kỳ quy định chính thức nào về những gì sẽ xảy ra với cơ thể bạn khi bạn qua đời trong không gian.
Theo chính sách của Cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ NASA, quyết định xử lý cơ thể người chết sẽ được ban lãnh đạo cơ quan này cùng các đối tác / tổ chức hàng không vũ trụ khác đưa ra.

Chưa có quy định và phương án xử lý chính thức nào được quy đỉnh bởi các cơ quan hàng không vũ trụ trong trường hợp một phi hành gia qua đời trong không gian. Ảnh: Internet
Mặc dù vẫn chưa có trường hợp phi hành gia nào qua đời trên không gian cho đến nay (không tính các trường hợp qua đời khi được phóng lên vũ trụ hay trong quá trình hồi quyển về Trái Đất), NASA vẫn đưa ra các trường hợp 'mô phỏng cái chết' để xem xét các khả năng có thể xảy ra.
Các trường hợp này sẽ được các phi hành gia thảo luận và xem xét, từ đó đúc rút kinh nghiệm giải quyết, theo tiết lộ của Chris Hadfield, cựu trưởng nhóm phi hành gia trên trạm ISS.
'Nếu một ai đó qua đời khi đang thực hiện nhiệm vụ đi bộ ngoài không gian (EVA), tôi sẽ mang họ trở lại khoang kín khí. Tôi có lẽ sẽ để xác của họ bên trong bộ đồ điều áp. Cơ thể con người phân hủy nhanh hơn trong bộ đồ phi hành gia, và chúng tôi không muốn có mùi hôi hoặc khí thải phát ra, điều đó không hợp vệ sinh. Vì vậy, chúng tôi sẽ giữ họ trong bộ đồ và bảo quản ở một nơi có nhiệt độ thấp trên trạm vũ trụ.'
Nhìn chung, trên trạm vũ trụ quốc tế ISS, vấn đề một ai đó qua đời có thể được giải quyết tương đối nhanh chóng: Bảo quản tạm thời trong khoang lạnh của ISS, sau đó đưa về Trái Đất. Nhưng trong các nhiệm vụ dài hơn – chẳng hạn như tới Sao Hỏa – các giải pháp khác sẽ là cần thiết.
Một câu hỏi được đặt ra: Tại sao chúng ta không ném các thi thể ra ngoài không gian? Phương án này cũng tương tự như nghi thức chốn cất dưới biển nhằm tiễn đưa các thuỷ thủ và các nhà thám hiểm, khi thi thể của họ được thả xuống từ trên tàu để những con sóng lớn bên dưới đưa đi xa.
Mặc dù là một lựa chọn dường như hợp lý, nhưng có những nguy cơ tiềm ẩn. Cụ thể, phương án này đi ngược lại thỏa thuận giảm thiểu mảnh vụn và rác thải không gian của Liên Hợp Quốc. Việc đưa thi thể ra ngoài không gian có thể gây ra một vụ tai nạn quốc tế, khi chính thi thể giờ được xem như rác thải không gian.
Vì thế, NASA phải tìm ra giải pháp khác.
Vào năm 2005, NASA hợp tác với một công ty nhỏ tại Thuỵ Điển là Promessa để phát triển một hệ thống xử lý và lưu trữ thi thể trong không gian, gọi là Body Back. Theo đó, thi thể sẽ được đặt trong một túi và gắn vào một cánh tay robot bên ngoài trạm không gian hoặc tàu vũ trụ.
Với nhiệt độ cực lạnh của không gian, thi thể sẽ đóng băng nhanh chóng. Sau đó, cánh tay robot sẽ rung túi trong 15 phút, làm cho thi thể vỡ ra thành từng mảnh nhỏ. Những mảnh này sẽ bay hơi thông qua một lỗ thông hơi, để lại khoảng 22kg hài cốt dưới dạng bột khô để mang về Trái Đất.
Điều gì sẽ xảy ra với cơ thể một ai đó nếu họ qua đời trên bề mặt Sao Hỏa?
Về quy trình, một lần nữa, không có nhiều quy định về cách xử lý được đặt ra. Các phi hành gia trên Sao Hỏa sẽ phải thảo luận với nhóm vận hành tại Trái Đất về điều này. NASA cũng muốn tránh làm ô nhiễm Sao Hỏa và mong muốn hỏa táng thi thể để tiêu diệt bất kỳ vi khuẩn nào từ Trái Đất.

Việc mang thi thể của người qua đời trong không gian trở về Trái Đất thường không được cân nhắc. Ảnh: Internet
Tuy nhiên, nếu việc hỏa táng không khả thi hoặc toàn bộ phi hành đoàn gặp sự cố nghiêm trọng, có thể cơ thể sẽ bị chôn vùi hoặc bỏ lại trên bề mặt Sao Hỏa.
Tuy nhiên, trong tình huống này, xác của con người trên bề mặt Sao Hỏa sẽ không phân hủy như trên Trái Đất.
Nếu qua đời vào ban ngày trên sao Hỏa, vi khuẩn bên trong cơ thể sẽ bắt đầu quá trình phân hủy như bình thường. Tuy nhiên, khi đêm buông xuống, cơ thể sẽ đóng băng và vi khuẩn sẽ ngừng hoạt động. Không có vi khuẩn để phân hủy, các mô mềm trên thi thể vẫn an toàn, biến phần còn lại của người chết thành xác ướp trên sao Hỏa.
Tuy nhiên, xác ướp này không tồn tại mãi mãi. Do bầu khí quyển và từ quyển của Sao Hỏa khá mỏng, bức xạ từ vũ trụ sẽ dần phá hủy thi thể, nhưng trong thời gian dài hơn nhiều so với Trái Đất. Tuy vậy, phần xương cốt có thể vẫn tồn tại suốt hàng chục triệu năm.
