Khám phá nghề làm tượng ông Táo tại Huế - Phong cảnh Tết rộn ràng

Trong mỗi dịp Tết đến xuân về, làng Địa Linh (Thừa Thiên Huế) trở nên sôi động với nghề làm tượng ông Táo, để đáp ứng nhu cầu thờ cúng của các gia đình. Nghề làm tượng ông Táo ở làng Địa Linh tồn tại từ lâu đời và vẫn được truyền bái và bảo tồn bởi cư dân tại đây.

Nếu bạn có cơ hội tham quan Huế và muốn tìm hiểu về văn hóa và phong tục, bạn không nên bỏ lỡ cơ hội ghé thăm các làng nghề truyền thống tại đây. Một trong những điểm dừng chân đặc biệt đó là làng Địa Linh, nơi nghề làm tượng ông Táo được duy nhất truyền bái tại xứ Huế.

1. Làng Địa Linh - Làng nghề nặn tượng ông Táo độc nhất vô nhị tại Huế

Cố đô Huế tự hào sở hữu làng Địa Linh nổi tiếng với nghề làm tượng ông Công ông Táo, làng Địa Linh nằm ở xã Hương Vinh, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế.

Theo truyền thống của làng Địa Linh, thời vua Nguyễn đã tặng cho làng một xưởng gạch có tên “Nê ngõa tượng cục”. Vì chất lượng đất quá tốt, làng được đổi tên thành “Địa Linh”. Người dân ở đây đã tận dụng đất sét chất lượng để tạo ra tượng thờ ông Táo.

Hầu hết các công trình như dinh thự và lăng tẩm triều Nguyễn được xây dựng từ gạch đất Địa Linh. Đây là vùng đất nổi tiếng với nghề nung gạch và làm tượng thờ ông Táo. Cùng với làng Sình, Địa Linh cũng từng nổi tiếng với nghề làm tượng ông Táo bằng tay. Tuy nhiên, sau này làng Sình chuyển sang làm áo ông Táo, chỉ còn Địa Linh duy trì và bảo tồn nghề truyền thống này tại Huế.

>>> Khám phá làng nghề truyền thống ở Huế: Làng Hương Xuân Thủy

2. Đặc điểm của nghề làm tượng ông Táo dịp Tết

Theo tín ngưỡng Việt Nam, ông Táo là vị thần quản lý bếp núc và cuộc sống gia đình. Mỗi năm, vào ngày 23 tháng Chạp, người dân tiễn ông Công ông Táo về trời để báo cáo việc làm trong năm. Các tượng ông Công ông Táo sẽ được đưa ra các miếu, trong khi tượng mới được làm để thờ cúng trong năm tiếp theo.

Phong tục này đã tồn tại hàng trăm năm và vẫn được nhiều người Việt truyền thống. Nhờ sự gìn giữ của cộng đồng, nghề nặn tượng ông Táo tại làng Địa Linh vẫn tồn tại và phát triển đến ngày nay.

>>> Đừng bỏ lỡ cơ hội trải nghiệm nhã nhạc cung đình Huế khi du lịch Huế

3. Quy trình nặn tượng ông Táo - Tìm hiểu công đoạn tinh xảo

Vào các ngày đầu tháng 11, tháng Chạp âm lịch, khi du khách đến làng Địa Linh, họ sẽ chứng kiến cảnh người dân làm việc vất vả. Các lò nung đất đỏ chảy lửa để sản xuất nhiều tượng ông Táo sẽ phục vụ thị trường dịp cuối năm.

Ít người biết rằng để tạo ra một tượng ông Táo hoàn hảo, cần đi qua nhiều công đoạn tinh xảo, đòi hỏi sự kiên nhẫn và nỗ lực của người thợ nghề.

Bước 1: Chuẩn bị đất sét

Để sẵn bị nguyên liệu cho mùa làm tượng ông Táo và bà Táo dịp Tết, từ tháng 7 và 8 theo lịch âm, những người thợ làm tượng đã đi khắp vùng để tìm mua đất sét màu vàng, ít tạp chất để dùng cho việc sản xuất.

Bước khó khăn nhất trong quá trình làm tượng ông Táo là làm đất. Đất sét phải được nhào kỹ, lọc bỏ cát và tạp chất trước khi đưa vào khuôn để tạo hình.

Bước 2: Tạo hình tượng theo khuôn

Để tạo hình tượng ông Táo, người thợ phải đặt đất sét đã được nhồi mịn vào khuôn làm bằng gỗ lim. Để đảm bảo quá trình tạo hình diễn ra trôi chảy và thẩm mỹ, người làm nghề thường phải làm sạch khuôn đúc và thay khuôn mới sau mỗi 2 năm.

Chú ý: Khi đặt đất sét vào khuôn đúc, cần ép chặt để tượng rõ nét và không bị biến dạng. Khi tháo tượng ra khỏi khuôn, cần phải thận trọng. Sau khi tượng đã khô, họ mang ra phơi nắng một buổi trước khi đưa vào lò nung.

Bước 3: Quá trình nung tượng

Sau khi đổ tượng ra và phơi khô, người dân đưa tượng vào lò nung. Đây là giai đoạn quan trọng quyết định sản phẩm có đẹp và hoàn hảo hay không.

Xếp tượng vào lò nung theo cách đúng, sắp xếp từng hàng, xen kẽ lớp trên lớp dưới. Giữ khoảng cách hợp lý giữa các hàng để đảm bảo lửa đốt đều, tránh tượng bị nổ hoặc vỡ trong suốt 3 ngày nung.

Các thợ làm tượng thường thay phiên nhau canh lò nung để đảm bảo lửa cháy đều, giúp sản phẩm đạt chất lượng và đẹp đồng đều như yêu cầu.

Bước 4: Sơn màu cho tượng

Có hai loại tượng ông Táo bà Táo: tượng sơn mài và tượng sơn vẽ. Trong trường hợp tượng vẽ, người thợ phải tỉ mỉ trong việc sơn màu và rắc kim tuyến lên tượng.

Bước này thường được thực hiện gần ngày 23 tháng Chạp để tạo nên tượng ông Táo tươi mới và bắt mắt. Sau khi hoàn thiện tô màu, tượng cần được phơi khô một lần nữa trước khi sản phẩm được hoàn thiện.

4. Giá tượng ông Táo là bao nhiêu?

Mỗi dịp Tết, làng Địa Linh sôi động sản xuất hàng vạn tượng ông Táo để cung cấp trên thị trường, không chỉ ở Thừa Thiên Huế mà còn khắp miền Trung, Sài Gòn, Bình Phước...

Những thương lái thường đến làng để mua mỗi tượng với giá từ 3.000 - 5.000 VNĐ và sau đó bán với giá gấp đôi, gấp ba. Sau khi trừ chi phí nguyên vật liệu, người thợ làm tượng thường lãi từ 500 - 2.000 VNĐ/bức.

Tượng ông Táo không chỉ là một sản phẩm truyền thống mà còn thể hiện ước vọng về sự đổi mới và may mắn. Đầu năm, người Việt đặt tượng ông Táo để tôn vinh không gian thờ tự và bếp núc. Đây là một phong tục tốt đẹp và cần được bảo tồn và truyền bá rộng rãi.

Ngoài việc khám phá những làng nghề truyền thống đậm bản sắc văn hóa và lịch sử, du khách đến Huế còn có cơ hội khám phá nhiều điểm du lịch hấp dẫn khác như Đại Nội Huế, cầu Tràng Tiền, chợ Đông Ba, lăng Khải Định, lăng Minh Mạng... và thưởng thức những món đặc sản Huế ngon như bánh nậm, bún bò Huế, cơm hến, bánh bột lọc...

Trong những ngày lưu lại tại cố đô, nhiều du khách ưa chuộng lựa chọn Melia Vinpearl Hue, một khu nghỉ dưỡng 5 sao với hệ thống phòng nghỉ hiện đại, nhà hàng sang trọng, quán bar thú vị, phòng tập gym-yoga đa tiện nghi, và bể bơi 4 mùa tuyệt đẹp. Đây chắc chắn sẽ mang đến cho bạn trải nghiệm lưu trú tuyệt vời nhất.