Buzz
“Yêu mà không biết cách yêu thương sẽ gây tổn thương cho người mình yêu”, thiền sư nổi tiếng Thích Nhất Hạnh khuyên nhủ mọi người trong cuốn sách tuyệt vời bàn về cách yêu thương của ông — đây là một ý nghĩ khiến chúng ta rất bối rối trong bối cảnh của những câu chuyện văn hóa trong thời đại hiện nay liên tục truyền bá rằng: tình yêu là một điều gì đó xảy ra với chúng ta một cách bị động và tình cờ, một thứ gì đó mà chúng ta rơi vào, một cái gì đó tấn công chúng ta giống như mũi tên; thay vì nghĩ rằng đó là một kỹ năng có được thông qua việc thực hành có chủ ý giống như bất kỳ việc theo đuổi sự xuất sắc nào khác của con người. Việc chúng ta không nhận ra khía cạnh khéo léo này có lẽ là nguyên do chính khiến tình yêu luôn luôn gắn liền với sự thất vọng.
Đó là những điều mà nhà tâm lý học xã hội, nhà phân tích và triết gia vĩ đại người Đức Erich Fromm (23/3/1900 – 18/3/1980) xem xét trong tác phẩm xuất bản năm 1956 của ông Nghệ thuật yêu (The Art of Loving) cách các nghệ sĩ mới vào nghề làm việc trên con đường trở thành bậc thầy, đòi hỏi cả kiến thức và nỗ lực của người làm nghệ thuật.
Erich Fromm đã viết:
Cuốn sách này muốn thể hiện rằng tình yêu không phải là một quan điểm mà bất kỳ ai cũng có thể dễ dàng tự cho phép mình muốn làm gì thì làm được, bất kể mức độ trưởng thành mà người ấy đạt được. Nó muốn thuyết phục người đọc rằng tất cả những nỗ lực của người ấy cho tình yêu chắc chắn sẽ thất bại, trừ khi người ấy cố gắng tích cực nhất để phát triển toàn bộ tính cách của mình, để đạt được một hướng đi hữu hiệu; sự hài lòng trong tình yêu đôi lứa không thể đạt được nếu không có khả năng yêu người bên cạnh mình, không có sự khiêm nhường, can đảm, đức tin và kỷ luật thực sự. Trong nền văn hóa mà những phẩm chất này là hiếm có, thì việc đạt được khả năng yêu là một thành tựu khó đạt được.
Fromm xem xét sự nhìn nhận sai lạc của chúng ta về nguyên lý âm-dương có tính tất yếu trong tình yêu:
Hầu hết mọi người nhìn nhận vấn đề của tình yêu chủ yếu là về vấn đề được yêu, hơn là về yêu, về khả năng yêu. Do đó, vấn đề với họ là làm thế nào để được yêu, làm thế nào để đáng yêu.
[…]
Mọi người nghĩ rằng để yêu là điều đơn giản, nhưng để tìm đúng đối tượng để yêu — hoặc để được yêu — thì lại khó. Thái độ này có một vài nguyên do bắt nguồn từ sự phát triển của xã hội hiện đại. Một nguyên do là sự thay đổi to lớn xảy ra trong thế kỷ XX liên quan đến việc chọn “đối tượng yêu”.
Sự cố định của chúng ta trong việc lựa chọn đối tượng yêu, Fromm lập luận, đã gieo rắc một sự “nhầm lẫn giữa kinh nghiệm ban đầu về 'việc rơi' vào trạng thái tình yêu ‘vĩnh cửu’, hoặc như có thể nói dễ hiểu hơn là, vào trạng thái 'đang ở' trong lưới tình”, một điều mà Stendhal đã đề cập hơn một thế kỷ trước đó trong lý thuyết về “sự kết tinh” của tình yêu. Fromm xem xét sự nguy hiểm của việc nhầm lẫn giữa tia lửa với chất đốt:
Nếu hai người xa lạ, như tất cả chúng ta, đột nhiên để bức tường giữa hai người bị phá vỡ và cảm thấy gần gũi đối phương, cảm thấy hai người như một, thì khoảnh khắc của sự đồng nhất này là một trong những trải nghiệm vui vẻ nhất, thú vị nhất trong cuộc sống. Đó là điều tuyệt vời và kỳ diệu nhất cho những người đã bị ngăn cách, bị cô lập, không có tình yêu. Phép lạ của sự thân mật bất ngờ này thường được tạo điều kiện nếu nó được kết hợp với, hoặc được khởi xướng bởi sự hấp dẫn và thỏa mãn dục tình. Tuy nhiên, về mặt bản chất loại tình yêu này không kéo dài. Hai người dần dần trở nên quen thuộc, sự thân mật ngày càng mất đi đặc tính kỳ diệu của nó, cho đến khi sự đối nghịch, thất vọng, nhàm chán lẫn nhau của họ giết chết bất cứ điều gì còn sót lại của sự phấn khích ban đầu. Nhưng, khi mới yêu nhau, họ không biết tất cả những điều này: trên thực tế, họ lấy mức độ say mê, “điên cuồng” về nhau, để chứng minh cho mức độ yêu của họ, trong khi nó chỉ có thể chứng minh mức độ cô đơn trước đó của họ mà thôi.
[…]
Hầu như không có bất kỳ hoạt động nào, bất kỳ sự nghiệp nào, khởi đầu với những hy vọng và kỳ vọng lớn lao như vậy, nhưng vẫn thất bại thường xuyên, như tình yêu.
Phải nhận thức rằng tình yêu là một nghệ thuật, giống như việc sống. Muốn học cách yêu, ta cần như khi học bất kỳ nghệ thuật nào khác: âm nhạc, hội họa, mộc, hoặc thậm chí là nghệ thuật chữa bệnh. Quá trình này bao gồm việc nắm vững lý thuyết và làm chủ thực hành. Tuy nhiên, cần phải nhớ rằng việc trở thành bậc thầy trong nghệ thuật yêu đòi hỏi sự quan tâm tối hậu nhất. Không có gì quan trọng hơn nghệ thuật, cả trong tình yêu lẫn trong mọi lĩnh vực khác.
Trong phần còn lại của tuyệt tác về Nghệ thuật Yêu, Fromm khám phá những quan niệm sai lầm và dối trá trong văn hóa hiện nay, khiến chúng ta không thể làm chủ được nghệ thuật quan trọng nhất của con người. Ông phác thảo lý thuyết và thực hành của tình yêu với sự hiểu biết sâu sắc về tâm trạng của con người. Những quan niệm của Alain Badiou về nguyên nhân của tình yêu và sự dại dột cần thiết trong tình yêu là những bổ sung quý báu cho tác phẩm này.
Trong cuốn sách này, Fromm nói về tình yêu như là một nghệ thuật, một điều cần học và làm chủ. Ông chỉ ra rằng nếu muốn thành thạo nghệ thuật này, ta cần nắm vững lý thuyết và làm chủ thực hành. Ngoài ra, việc quan tâm tối hậu đến nghệ thuật yêu cũng rất quan trọng. Điều này giúp chúng ta hiểu được tình yêu không chỉ là một cảm xúc, mà còn là một sự thực hành có sự am hiểu và nỗ lực.
Dịch bởi Nguyễn Việt Anh từ Mytour, nguồn: Brain Pickings
