Buzz
I. HƯỚNG DẪN ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
Trong phần này, SGK chỉ cung cấp bản dịch thơ mà không có phiên âm chữ Hán và dịch nghĩa như các bài khác. Do đó, hãy đọc nhiều lần bản dịch để hiểu rõ hơn về nội dung của tác phẩm.
1. Phân tích cấu trúc và nội dung của bài thơ
Cùng trao đổi về cấu trúc của bài thơ và nội dung của từng phần. Mỗi học sinh có thể có quan điểm riêng về cách bố cục và phân tích bài thơ.
2.Hiểu về cách thức biểu đạt qua từng phần của bài thơ (giả định rằng bài thơ có hai phần: phần 1: 18 câu đầu, phần 2: 5 câu cuối).
Nhận xét: Cách thức biểu đạt của bài thơ rất đa dạng, phản ánh chân thực hiện thực trạng cảm động (ngôi nhà bị gió phá hủy) và thể hiện sâu sắc tâm trạng, tư tưởng của nhà thơ trước tình cảm đó. Phần 1 (hiện thực) chủ yếu sử dụng miêu tả, kể chuyện và miêu tả kết hợp kể chuyện để thể hiện (có cả miêu tả trực tiếp); phần 2 (ước mơ) thì tập trung vào việc sử dụng miêu tả trực tiếp.
3. Những khổ đau của nhà thơ được thể hiện trong bài thơ
Phần đầu bài thơ đã mô tả một cách sinh động tình cảnh khốn khổ khi ngôi nhà tranh bị gió phá hủy. Mọi khổ đau đều được diễn tả rất chi tiết và cảm động, từ việc ướt sũng, lạnh lẽo, sự hỗn loạn, và lo lắng về sự bất an. Cách làm này thực sự hiếm thấy trong thơ cổ điển. 'Từ việc chịu đựng nỗi lo âu ít ngủ' là một chi tiết làm tăng thêm cảm xúc của nhà thơ. Hãy dùng phần đầu của bài thơ để minh họa điều này.
4. Tình cảm cao quý của nhà thơ được thể hiện ở phần kết
Đây là trái tim, điểm sáng của bài thơ. Nếu không có 5 câu cuối cùng, ý nghĩa và giá trị biểu cảm của bài thơ sẽ giảm đi đáng kể, bài thơ chỉ còn là một bức tranh hiện thực mà thiếu đi cảm xúc, tâm hồn của tác giả. Phần này tự nhiên và logic, như một quy luật không thể tránh khỏi của cảm xúc thi sĩ: Từ nỗi đau khổ tột cùng đã nảy sinh ra ước mơ cao cả. Điều này có thể thấy rõ như sau:
- Ba câu đầu: Ước mơ cao quý chứa đựng lòng từ bi (vì chỉ tưởng tới người khác) và tinh thần nhân đạo (mong muốn mọi người hạnh phúc). Mặc dù mang tính chất mơ hồ nhưng vẫn rất tươi đẹp và đầy ý nghĩa, đề xuất từ cuộc sống: vì ngôi nhà bị phá hủy nên nhà thơ mơ ước một ngôi nhà hàng trăm phòng.
- Hai câu cuối: Ước mơ sẽ mất đi phần nào ý nghĩa nếu thiếu hai câu này, ở đây lòng từ bi đã đạt đến mức cao cả, sẵn sàng hy sinh cho hạnh phúc chung. Với câu 'Riêng lều ta nát', nhà thơ không chỉ thể hiện tinh thần hy sinh mà còn liên quan đến chủ đề của bài thơ, làm cho cấu trúc trở nên hài hòa, chặt chẽ. (Đọc thêm lời bình của Hoắc Tùng Lâm trong SGK để hiểu rõ hơn về điều này).
II. THỰC HÀNH
1. Đọc hiểu phần kết (từ câu 'Giây lát, gió lặng, mây tối mực' đến kết thúc). Phần này đọc với cảm xúc thấu hiểu, đau xót; vài câu đầu đọc với niềm vui, hạnh phúc; hai câu cuối đọc với tâm trạng sâu lắng, ẩn chứa nỗi lòng của nhà thơ.
2. Để viết hai câu như vậy, hãy đọc kỹ đoạn văn, suy ngẫm về tác giả, từ đó rút ra ý chính để viết thành hai câu văn của bạn.
Tiếp tục tham khảo các bài soạn để nắm vững kiến thức môn Ngữ Văn lớp 7
- Soạn bài Từ đồng âm
- Soạn bài Tác động của yếu tố tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm
