Buzz
Ngoại Ngữ: Đâu là Sự Thật về Sự Khó Khăn trong Việc Học?
Mục Đích của Tôi khi Học Ngoại Ngữ?
Ảnh bởi Hannah Wright trên Unsplash
Có nhiều lý do khiến mọi người học ngoại ngữ: để có công việc ổn định, để du lịch, để có ưu thế trong học tập, hoặc để giao tiếp với người nước ngoài. Mỗi người có một lý do riêng, từ việc muốn cải thiện cuộc sống đến việc muốn kết nối với cộng đồng quốc tế.
Mục đích của tôi khi học ngoại ngữ là... viết nhật ký!?
Nếu bạn đang tò mò về 'Tại sao lại như vậy?' và câu chuyện đằng sau đó, cách tôi học để trở thành một người nói ba thứ tiếng: Tiếng Việt, Tiếng Anh và Tiếng Pháp, và có thể tiếp tục học thêm hàng chục ngôn ngữ khác, thì để tôi kể cho bạn nghe câu chuyện học ngoại ngữ kỳ lạ của bản thân tôi.
NGOẠI NGỮ TỪNG LÀ KHÁI NIỆM XA LẠ VỚI TÔI, CHO ĐẾN KHI TÔI Ở LỚP 1
Vâng, tiếng Anh, bạn không nhầm đâu. Khi còn nhỏ, tôi buộc phải học tiếng Anh cho đến khi chết. Đối với tôi, tiếng Anh là ngôn ngữ kỳ lạ nhất trên hành tinh này, vì cách đánh vần của nó không có hệ thống gì cả, rất khó. Và khi tôi học bảng động từ bất quy tắc, ôi thôi, có mà chết :)))
Nhưng nếu bạn vẫn cảm thấy tiếng Anh khó, tin tôi đi, đó là ngôn ngữ dễ nhất trên thế giới này!
Tôi không đùa đâu bạn, điều đó là thực sự. Tiếng Anh dễ dàng vì nó có những đặc điểm sau:
Sử dụng bảng chữ cái Latin: rất giống với tiếng Việt, dễ hơn nữa vì nó ít ký tự và thanh điệu phức tạp như tiếng Việt.
Về ngữ pháp: đơn giản, chỉ có 16 thì với biến thể cơ bản và dễ thuộc lòng, một số câu điều kiện và các dạng động từ cũng không phức tạp. Một đặc điểm của tiếng Anh là ngữ pháp của nó tương đối trực tiếp, dễ hiểu và tạo ra câu cơ bản, như 'Tôi thích táo' chỉ cần dịch từng từ 'I like apples'.
Danh từ, động từ và tính từ cũng tuân theo quy tắc. Các tiền tố, hậu tố cũng phong phú, khoảng 80% trường hợp từ vựng tiếng Anh được tạo ra từ các từ có sẵn cộng với các tiền tố, hậu tố này. Điều này là đặc điểm của ngôn ngữ Indo-European, và mình rất thích hệ thống 'pre-suff-ix' này của tiếng Anh và Indo-European.
Nói chung, ban đầu, mình phải học một ngôn ngữ hoàn toàn mới. Tuy vậy, vài năm sau, mình vẫn như vậy, mình vẫn không thể nói tiếng Anh lưu loát và hiểu các văn bản tiếng Anh bình thường. Vậy làm thế nào để thành thạo tiếng Anh và nói tiếng Anh lưu loát như hiện tại?
BÀI HỌC 1: HỌC MÀ KHÔNG BIẾT
BÀI HỌC 2: XÂY DỰNG THÓI QUEN HỌC TIẾNG ANH HÀNG NGÀY
Hồi nhỏ, mình rất thích xem Youtube.
Phải công nhận như thế, nhưng bạn biết đấy, Youtube không phải nơi phù hợp cho trẻ em xem. Có quá nhiều nội dung bị kiểm duyệt trong tầm nhìn của phụ huynh, ví dụ như nội dung tục tĩu hoặc nói về những chủ đề không phù hợp.
Vì tính cách nội tâm, mình cũng không muốn ba mẹ biết mình đang xem gì. Nếu họ biết, họ sẽ ngăn cản mọi thứ.
Vì vậy, mình đã có một ý tưởng liều lĩnh như thế này: ba mẹ mình không hiểu tiếng Anh. Vì vậy, mình đã chuyển sang xem nhiều nội dung tiếng Anh hơn là tiếng Việt. Như bạn biết, nội dung tiếng Anh rất đa dạng, từ game đến nhạc, từ phim Tây đến phim Á, và còn rất nhiều thứ khác.
Cho đến bây giờ, mình cảm thấy hối hận về việc chuyển sang xem các nội dung 'Tây hóa' như vậy. Kết quả là mình không biết gì về những xu hướng nội địa của mình nữa. Tuy nhiên, có một lợi ích khi xem nhiều nội dung tiếng Anh như vậy, đó là phương pháp học tiếng ngoại ngữ phổ biến nhất: học một cách tự nhiên.
Học một cách tự nhiên lấy cảm hứng từ cách một đứa trẻ học nói. Một đứa trẻ sẽ học nói như thế nào? Rất đơn giản, nếu ba mẹ chỉ vào một cái ly và nói 'Cái ly này đây con', đứa trẻ sẽ nhớ từ đó là 'cái ly', và khi nhìn thấy một cái ly khác, nó sẽ tự động gọi nó là 'cái ly'.
Việc thường xuyên input cách gọi của một ngôn ngữ mới sẽ giúp đứa trẻ biết cách gọi tên đồ vật trong nhà, họ hàng, và những thứ xung quanh. Cuối cùng, đứa trẻ sẽ có khả năng sắp xếp chúng thành câu cơ bản, rồi phức tạp hơn, và nói trôi chảy tiếng bản địa.
Đối với mình, cách hiệu quả nhất để học thụ động là nghe và xem video của người bản xứ. Nghe các bản audio dành cho người học tiếng nước ngoài không hiệu quả, vì không phản ánh ngôn ngữ nói thường ngày. Vì vậy, mình thích nghe và xem video của người bản xứ, hiểu cách họ sử dụng từ vựng, cấu trúc ngữ pháp, thành ngữ, rồi bắt chước như một đứa trẻ. Sau khoảng 3 năm, mình đã hiểu và trò chuyện lưu loát với người Anh như người bản xứ.
BÀI HỌC 2: HỌC CHỦ ĐỘNG
Học thụ động là một kỹ thuật hay, nhưng chưa đủ.
Một đứa trẻ còn phải biết cách luyện tập thường xuyên những gì mình nói.
Sau khi nghe và đọc tiếng Anh nhuần nhuyễn, mình bắt đầu sử dụng tài liệu tiếng Anh cho việc học công nghệ thông tin. Khi muốn luyện khả năng viết và nói tiếng Anh, mình nhận ra điều này rất khó. Trên trường có thể luyện tập với thầy cô, nhưng về nhà lại là câu chuyện khác. Gần như không có cách nào luyện tập tiếng Anh tại nhà.
Vậy là mình đã tìm cách để học nói và viết tiếng Anh. Mình nhận ra, một phương pháp học chủ động là luyện tập với người bản xứ. Trẻ nhỏ khi mới học nói chỉ sử dụng ngôn ngữ mới học và phải luyện tập để hiểu người thân. Áp dụng phương pháp này, mình ép bản thân sử dụng tiếng Anh để nói chuyện với người khác, đặc biệt là người nước ngoài. Phương pháp này rất hiệu quả, và bây giờ mình tự tin với khả năng nghe và nói của mình :)))
Cách để nói chuyện với người nước ngoài thì bạn biết rồi: diễn đàn, hội nhóm. Mình đã tìm các hội nhóm lớn về công nghệ và tập nói chuyện với họ để vừa hiểu thêm về công nghệ, vừa cải thiện tiếng Anh.
Tóm lại, đó là hai bài học lớn mình học được để học ngoại ngữ tốt hơn. Có vẻ nó khá tầm thường, vì chắc bạn cũng đã nghe nhiều bài học tương tự và các biến thể như shadowing chẳng hạn.
Vậy thì để mình nói tiếp cho các bạn nghe về bài học tiếp theo của mình.
BÀI HỌC 3: UN NOUVEL ESPRIT
Phần này mình sẽ sử dụng các nhan đề và thuật ngữ bằng tiếng Pháp, như để thể hiện cho giai đoạn học ngoại ngữ tiếp theo của mình.
'Un nouvel esprit' có nghĩa là một cách tư duy mới trong tiếng Pháp, cho ai chưa biết.
Về cơ bản, phần này có ý nghĩa gì?
Ngôn ngữ chính là tấm gương phản chiếu nền văn hóa của một dân tộc. Ví dụ, người Nhật rất lịch sự, vì trong ngôn ngữ của họ có 'kính ngữ' để thể hiện sự tôn trọng; người Trung Quốc cổ điển rất sâu sắc, vì chữ Hán tượng hình mang nhiều ý nghĩa; hay người Đức ngăn nắp, vì tiếng Đức dù khó nhưng được sắp xếp rất gọn gàng và quy củ.
Để học thành thạo một ngôn ngữ, bạn cần tưởng tượng rằng mình là người bản xứ. Bạn cần hiểu rõ văn hóa, lối sống và cách nghĩ của họ. Đó là lý do người châu Âu học dễ dàng nhiều ngôn ngữ châu Âu khác, hay người Việt học tiếng Trung không quá khó, và người Ý có thể thành thạo tiếng Pháp, người Tây Ban Nha học tiếng Bồ, người Thổ Nhĩ Kỳ học tiếng Mông Cổ, và người Nga có thể học tiếng Ba Lan trong vài tháng.
Bởi vì họ hiểu đối phương rất rõ. Nói cách khác, tư duy của họ giống nhau.
Đó cũng là lý do tại sao đồng hóa một dân tộc bằng ngôn ngữ là cách dễ nhất để cai trị họ. Chỉ khi họ có tư duy giống mẫu quốc, mẫu quốc mới dễ sai khiến. Đồng hóa ngôn ngữ cũng làm mất văn hóa bản sắc riêng, vì văn hóa và ngôn ngữ liên kết chặt chẽ như bánh răng đồng hồ.
Vậy nên, hãy thở sâu và thử tư duy theo cách mà người dân nói ngôn ngữ đó tư duy, hiểu văn hóa của họ như chính mình, hòa nhập vào họ, và cuối cùng, bạn sẽ thấy ngoại ngữ của mình tiến bộ rõ rệt.
Khi mình học tiếng Pháp lần đầu, mình cảm thấy như ác mộng. Tiếng Pháp có phân biệt giống: giống đực và giống cái cho danh từ và tính từ; mỗi đại từ lại có cách chia động từ khác nhau, và nói chung, đó là một đẳng cấp học hoàn toàn khác. Tuy nhiên, nếu bạn thử tưởng tượng mình là người Pháp, cảm nhận và suy nghĩ như người Pháp, bạn sẽ hiểu tại sao arbre (cây) là giống đực, chaise (ghế) là giống cái, table (bàn) là giống cái, chien (chó) là giống đực và pizza là giống cái. Cảm nhận và dự đoán chính là cách mình học tiếng mới rất nhanh.
BÀI HỌC 4: THỬ VIẾT NHẬT KÝ
Sẽ rất thú vị khi không ai hiểu được bạn viết gì trong nhật ký của mình. Bạn có bao giờ sợ ai đó đọc nhật ký của bạn không? Vậy tại sao không viết nhật ký bằng tiếng Nga để chỉ có bạn hiểu và không ai khác hiểu được?
Đây là cách mình sử dụng để cải thiện ngôn ngữ. Mình rất thích viết nhật ký và đã bắt đầu viết nhật ký bằng tiếng Pháp chỉ vài hôm sau khi học cách lập câu cơ bản. Cách này cũng mang lại nhiều điều thú vị trong cuộc sống riêng tư của mình.
Qua bài viết này, mình đã chia sẻ cách học tiếng Anh và tiếng Pháp của mình và lý do tại sao. Dù chỉ thành thạo hai ngôn ngữ, mình tin rằng mình có thể học thêm nhiều ngôn ngữ khác nhờ phương pháp này.
