Ngôi làng 100 người phản đối kế hoạch khai thác 'mỏ vàng' của ngành công nghiệp xe điện: Mỹ đang đối mặt với quyết định khó khăn!

Mỏ niken ở bang Minnesota, Mỹ đóng vai trò vô cùng quan trọng trong ngành công nghiệp xe điện Mỹ, nhưng cộng đồng địa phương đang có sự phản đối gay gắt.

Tại ngôi làng nhỏ chỉ có 100 dân ở vùng sâu vùng xa của bang Minnesota, Mỹ, công nhân của Talon Metals đang làm việc liên tục. Các máy khoan đang thăm dò từng góc khuất của đất đai, khám phá những dấu vết về thứ khoáng sản mà họ đang tìm kiếm: Niken.

Các nhân viên của Talon Metals sẽ phân tích các mẫu đất mới được khai thác và tạo ra bản đồ về tài nguyên khoáng sản của khu vực, tương tự như việc chơi trò chơi Age of Empire mà buộc người chơi phải khám phá đất đai khắp nơi.

TÊN MỎ GÂY TRANH CÃI

Niken là một loại khoáng sản có màu trắng bạc pha lẫn ánh vàng, được sử dụng rộng rãi trong việc sản xuất pin để cung cấp năng lượng cho các phương tiện điện. Vì vậy, nhiều người cho rằng niken là yếu tố cốt lõi quan trọng đưa nước Mỹ tiến thẳng vào tương lai năng lượng sạch 100%.

Talon Metals đang lên kế hoạch xây dựng một mỏ niken dưới lòng đất để chiết tách niken - nguyên liệu đang được săn đón để tạo ra các pin điện cho các dòng xe điện. Việc khai thác niken sẽ mang lại lợi nhuận lớn cho Talon Metals - công ty đã ký hợp đồng cung cấp niken để sản xuất pin cho các mẫu xe điện của Tesla. Đồng thời, việc khai thác niken tại khu vực này cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng chuỗi cung ứng nội địa, góp phần thúc đẩy thêm sự phát triển của ngành công nghiệp xe điện.

Tuy nhiên, các mỏ khai thác kim loại từ quặng sunfit, như các mỏ của Talon Metals, vẫn bị chỉ trích vì tác động đến môi trường, không chỉ ở Mỹ mà còn trên toàn thế giới. Một số người lập luận rằng việc khai mỏ mang lại việc làm cho các vùng đất hoang vắng, trong khi những người khác lo lắng về nguy cơ rò rỉ chất hóa học độc hại ra sông, suối, hồ và cuối cùng sẽ chảy ra sông Mississippi. Cũng có những người nghĩ rằng khu mỏ sẽ gây hại cho cuộc sống và văn hóa của bộ tộc Ojibwe - nhóm người Anh-điêng sinh sống gần khu đất của Talon Metals chỉ hơn một cây số, đã dành nhiều thế hệ để cày cấy và trồng lúa hoang Anh-điêng.

Đối với Talon Metals, họ cam kết đầu tư mạnh mẽ để có được khu mỏ có tác động môi trường thấp nhất trên thế giới, khu mỏ mà họ nói 'Tổng thống Joe Biden sẽ phải vỗ tay khen ngợi'. Nhiều người trong bộ tộc vẫn bày tỏ lo ngại, cả về cam kết của Talon Metals trong việc tôn trọng quyền của người Anh-điêng, bao gồm cả việc cho phép dân tộc săn bắn và trồng trọt trên khu mỏ.

Thực tế, một phần của sự thiếu tin tưởng này đến từ một đối tác của Talon Metals - Rio Tinto. Đơn vị này đã gây ra làn sóng phẫn nộ vào năm 2020 khi phá hủy một khu vực hang động Aboriginal có niên đại 46.000 năm ở Úc trong quá trình tìm kiếm quặng sắt.

Ông Kelly Applegate, người phụ trách tài nguyên thiên nhiên tại vùng Mille Lacs Band của bộ tộc Ojibwe, đã bày tỏ 'lo ngại sâu sắc' về cách mà khu mỏ có thể ảnh hưởng đến môi trường. Ông nói: 'Đây là một cuộc tấn công vào văn hóa của người Anh-điêng, làm rối loạn cuộc sống - một vấn đề sẽ ảnh hưởng đến chính chúng tôi'.

Ông mô tả điều này là 'một vấn đề bất bình đẳng lớn' khi khai thác tài nguyên ở khu vực để sản xuất những chiếc xe điện mà người bộ tộc sẽ không thể mua được - trừ một số vị chủ nhà giàu có ở quanh hồ thường đến đây để nghỉ ngơi. Thực tế, đây cũng là một trong những khu vực nghèo nhất ở bang Minnesota. Trong bang này, nhóm người Anh-điêng bản địa có tỷ lệ nghèo cao hơn bất kỳ nhóm dân tộc hoặc nhóm người nào khác. Người dân địa phương nói rằng trên một đoạn đường dài, chiếc Tesla duy nhất mà họ có thể nhìn thấy là chiếc xe của Talon Metals.

Ông Kelly Applegate chia sẻ thêm: 'Talon Metals và Rio Tinto có thể đến và rời đi với túi tiền phình to nhờ khai thác mỏ. Nhưng chúng tôi, cùng với những dấu vết của khu mỏ, sẽ ở lại mãi'.

Dự án mỏ nằm cách hồ Thượng [Lake Superior] hơn 80km về phía tây đã tiết lộ ra một số vấn đề, trong bối cảnh chính phủ của Tổng thống Joe Biden đang cố gắng đưa Mỹ sang sử dụng xe điện. Các lãnh đạo Mỹ đã nói rằng họ muốn làm cho chuỗi cung ứng pin xe điện trở nên phức tạp hơn bằng cách chuyển nguồn cung kim loại về Bắc Mỹ.

Tuy nhiên, tham vọng đó cũng mang theo những nguy cơ tiềm ẩn: phá hủy môi trường và vi phạm các quy định về quyền của người bản xứ. Hầu hết nguồn cung nguyên liệu làm pin xe điện của Mỹ nằm gần các khu vực sinh sống của các bộ tộc.

'Talon Metals và Rio Tinto có thể đến và rời đi với túi tiền phình to nhờ khai thác mỏ. Nhưng chúng tôi, cùng với những dấu vết của khu mỏ, sẽ ở lại mãi' - Kelly Applegate

THÁCH THỨC CỦA NƯỚC MỸ

Có nhiều nhà bảo vệ môi trường cho rằng thế giới cần chuyển đổi ngay sang các loại xe xanh để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu. Mới đây, bang California, Mỹ đã thông qua kế hoạch cấm bán các xe sử dụng động cơ đốt trong từ năm 2035.

Mỏ lộ thiên: Các khu mỏ được tạo ra bằng cách loại bỏ lớp đất đá phủ trên lớp quặng cần khai thác.

Tuy nhiên, chuỗi cung ứng hiện tại cho pin xe điện - và pin dùng cho lưới điện để sạc xe điện - lại phụ thuộc vào các quốc gia có mối quan hệ căng thẳng với Mỹ, và các quốc gia có lượng phát thải lớn. Hầu hết niken sử dụng cho pin xe điện được chiết xuất từ các khu mỏ lộ thiên đã gây thiệt hại cho các khu rừng nhiệt đới ở Indonesia và Philippines, phát thải CO₂ lớn trước khi được chế tạo ở Trung Quốc từ than đá.

Nguồn cung niken phổ biến khác đến từ các hoạt động khai thác quy mô lớn ở vùng vòng cực, Norilsk, Nga. Khu vực này phát thải nhiều SO₂ đến mức khói có thể nhìn thấy từ không gian. Các khoáng chất khác sử dụng trong pin xe điện, như Lithium, Cobalt, đang gặp nghi ngờ về việc sử dụng lao động trẻ em hoặc lao động bắt buộc để khai thác và chế biến.

Với nhu cầu xe điện trên toàn cầu dự kiến tăng tới 6 lần vào năm 2030, nguồn gốc của các thành phần pin xe điện sẽ trở thành một vấn đề lớn.

Sử dụng công nghệ tiên tiến, các hầm mỏ và nhà máy ở Mỹ có thể giúp chuỗi cung ứng trở nên ổn định hơn và ít gây hại cho môi trường. Tuy nhiên, vẫn có nhiều người lo ngại rằng những địa điểm này có thể gây ra tác động tiêu cực đến không khí, đất và nguồn nước xung quanh, gây ra tranh cãi về trách nhiệm của ai phải chịu trách nhiệm.

Mối nguy hiểm từ quặng sunfit đến từ khả năng rò rỉ axit sulfuric (H₂SO₄) và kim loại nặng vào môi trường. Ở Mỹ, có hơn chục khu mỏ đồng đã ngưng hoạt động, tạo thành các khu vùng ô nhiễm nặng và đang phải trải qua quá trình phục hồi tốn kém của cơ quan chính phủ - đó chính là tiền thuế mà người dân đã nộp.

Tháng 1 vừa qua, chính quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden đã hủy bỏ quyền thuê mỏ đồng-niken gần khu vực hoang dã ở Minnesota do giấy tờ từ thời Tổng thống Donald Trump không được cấp cẩn thận.

Trong khi đó, Talon Metals luôn khẳng định rằng họ sẽ không gây ra tình trạng như vậy. Ông Todd Malan, Giám đốc Đối ngoại, phụ trách chiến lược môi trường của Talon Metals, tuyên bố: 'Chúng tôi có đủ khả năng sản xuất vật liệu pin đồng thời đảm bảo an toàn cho môi trường trong quá trình chuyển đổi sang xe điện. [...] Đó là lựa chọn không thể phủ nhận'.

[Ông Todd Malan muốn nhấn mạnh rằng, đối với Talon Metals, bảo vệ môi trường là một cam kết không thể chối bỏ - Người dịch]

Ông Todd Malan giải thích thêm rằng Talon Metals hiện sử dụng các thiết bị công nghệ cao để định vị mạch nước ngầm, tạo bản đồ 3D cho các khối quặng và áp dụng phương pháp khai thác 'phẫu thuật' nhằm giữ nguyên phần đất xung quanh khối quặng. Talon Metals cũng hứa sẽ áp dụng công nghệ để lưu trữ các chất phụ trợ độc hại và thực hiện khai thác ở độ sâu dưới lòng đất, nơi mà nước ngầm không thường xuyên chảy qua.

Talon Metals cũng hợp tác với United Steelworker để xây dựng đội ngũ lao động. Ngoài ra, Rio Tinto (đối tác của Talon Metals) đã được chọn thầu một dự án trị giá 2,2 triệu USD từ Bộ Năng lượng Mỹ. Dự án này nhằm mục tiêu tìm cách lưu trữ khí thải carbon xung quanh khu vực, giúp Talon Metals quảng bá sản phẩm của mình với thông điệp không gây ra phát thải.

Talon Metals tuyên bố sẽ 'lắng nghe ý kiến của trưởng bộ tộc và dân cư' và phát triển kế hoạch khai thác giải quyết các vấn đề mà họ đang quan ngại; đồng thời, Talon Metals cũng cam kết làm việc với trưởng bộ tộc để mang lại lợi ích kinh tế chung.

Talon Metals cho biết họ đã tổ chức nhiều buổi hội thảo với bộ tộc, nhưng một số thành viên của bộ tộc yêu cầu kế hoạch chi tiết hơn.

Nếu theo kế hoạch, khu mỏ này dự kiến sẽ bắt đầu hoạt động từ năm 2026, đồng thời đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường. Hiện tại, chỉ có một khu mỏ niken đang hoạt động ở Michigan, nhưng dự kiến sẽ ngưng hoạt động vào năm 2026.

Quay trở lại trung tâm chính trị Washington D.C, một thoả thuận giữa hai đảng đang hình thành, cho rằng quốc gia nên giảm sự phụ thuộc vào việc nhập khẩu quặng có nhiều rủi ro. Để hạn chế hiện tượng nóng lên toàn cầu đạt mức các nước phát triển đã thỏa thuận, Cơ quan Năng lượng Quốc tế IEA dự đoán vào năm 2040, cả thế giới sẽ cần tới khoảng 20 lần lượng niken, 40 lần lượng coban và lithium hiện tại.

Vai trò của tái chế trong cung cấp các loại nguyên liệu này sẽ ngày càng quan trọng từ bây giờ đến năm 2030; một số loại pin xe điện mới đã không cần niken nữa. Tuy nhiên, niken vẫn sẽ là kim loại mục tiêu để các hãng sản xuất xe sử dụng cho các mẫu SUV, bán tải điện hoặc các mẫu xe hạng sang. Lý do là niken giúp tăng cự ly di chuyển mỗi lần sạc.

Chính sách về cơ sở hạ tầng mới của Mỹ được thông qua năm ngoái đã dành 7 tỷ USD để phát triển chuỗi cung ứng nội địa cho các loại khoáng sản quan trọng. Chính sách môi trường và thuế cũng đặt mục tiêu tương đối cao rằng mẫu xe điện để được hưởng trợ giá phải được sản xuất tại Mỹ .

Mỏ niken của Talon Metals có thể giúp các mẫu xe của Tesla đạt tiêu chuẩn để được hưởng trợ giá. Hiện nay, Trung Quốc, Úc, New Caledonia và Canada là các nơi cung cấp niken cho Tesla; CEO Elon Musk cũng đã kêu gọi các mỏ quặng này tăng sản lượng.

ĐẤU TRANH ĐẾN CÙNG

Các nhóm môi trường và cánh tả đã lâu nay bày tỏ quan ngại về các mỏ quặng trong nước. Tuy nhiên, giờ đây họ đang thay đổi quan điểm, cho rằng tài nguyên là cần thiết để chuyển sang năng lượng sạch.

Chủ tịch Liên đoàn Động vật Hoang dã Quốc gia, ông Collin O'Mara, nói rằng nhu cầu nguyên liệu sạch để sản xuất pin đang tăng lên, và Talon Metals đã cam kết sử dụng công nghệ hiện đại để giảm thiểu tác động của khu mỏ tới môi trường.

Tuy nhiên, ông cũng nhận thức rằng cộng đồng địa phương vẫn chưa dễ dàng chấp nhận và tin tưởng vào công nghệ và khả năng áp dụng của Talon Metals. Ông nói: 'Đến nay vẫn chưa có ví dụ nào cho việc khai thác mỏ mà không để lại tác động'.

Tiềm năng kinh tế và mối nguy tiềm ẩn về môi trường có thể không chỉ ở khu mỏ. Toàn bộ khu vực này chứa niken, đồng và côban được tạo ra từ đợt phun trào núi lửa cách đây 1,1 tỷ năm.

'Đến nay vẫn chưa có ví dụ nào cho việc khai thác mỏ không gây tác hại gì'.

Collin O'Mara - Chủ tịch Liên đoàn Động vật hoang dã Quốc gia Mỹ

Talon Metals đã thuê hơn 12 hecta đất với một chiều dài khoảng 11 dặm (gần 18km), thường xuyên khoan thăm dò và phân tích các tài nguyên dưới lòng đất dọc một trong 11 dặm này, đã xác định được nhiều mỏ vệ tinh tiềm năng.

Tháng trước, Talon Metals đã ra một thông báo, nêu rằng họ cũng đã có được quyền sử dụng một mảnh đất ở vùng Upper Peninsula, bang Michigan để thăm dò thêm mỏ quặng niken.

Quay lại với khu mỏ của Talon Metals ở tại bang Minnesota, quá trình đánh giá tác động môi trường của phía công ty sẽ bắt đầu trong khoảng vài tháng nữa. Một bản báo cáo minh bạch về tác động là điều mà họ chờ mong.

Tuy nhiên, các rào cản pháp lý liên quan đến khu mỏ thì có thể kéo dài đến cả thập kỷ, hoặc hơn thế; còn những người sinh sống tại khu vực quanh mỏ khẳng định rằng họ sẽ làm mọi việc để đấu tranh, phản đối khu mỏ.

Bà Elizabeth Skinaway và chị gái Jean Skinaway-Lawrence là thành viên của cộng đồng Sandy Lake Band tại Minnesota Chippewa. Họ đều lo ngại về tác động của khu mỏ đối với cánh đồng lúa hoang Anh-điêng, nơi họ đã trồng và gặt hái suốt 43 năm qua. Cánh đồng của họ chỉ cách khu mỏ vài cây số.

Bà Elizabeth Skinaway hiểu rằng thế giới cần phải chống lại biến đổi khí hậu, điều này cũng đang ảnh hưởng xấu lên những cây lúa hoang của bà. Tuy nhiên, bà cảm thấy không công bằng trong ngành công nghiệp khai mỏ, mà chỉ quan tâm đến lợi nhuận, luôn chuyển đi tài nguyên và gây ô nhiễm môi trường.

Bà bày tỏ: 'Lúa hoang, món quà của tự nhiên, sẽ trở thành cát bụi khi sunfit rò rỉ ra sông hồ. Nghĩ tới điều đó, chúng tôi cảm thấy rất kinh hoàng. [...] Chúng tôi đến đây trước, tiếng nói của chúng tôi phải được nghe'.

• Theo The New York Times