Ngôn ngữ bản địa (thường được viết tắt là L1 theo tiếng Anh: First Language, còn gọi là tiếng mẹ đẻ) là ngôn ngữ mà một người tiếp nhận ngay từ khi sinh ra và duy trì suốt thời thơ ấu. Trong nghiên cứu ngôn ngữ hiện đại, giai đoạn tuổi dậy thì thường đánh dấu sự kết thúc của việc học ngôn ngữ bản địa.
Nếu một đứa trẻ mới sinh ra nhưng ngay lập tức bị tách khỏi mẹ, ngôn ngữ đầu tiên mà đứa trẻ tiếp xúc sẽ vẫn được coi là 'tiếng mẹ đẻ', mặc dù mẹ ruột không tham gia vào quá trình học ngôn ngữ đó. Ngôn ngữ bản địa có thể được sử dụng mà không cần học chính thức tại trường học; tuy nhiên, nếu không được đào tạo chính quy ở mức độ cao hơn với các kỹ năng như viết, đọc, từ vựng, ngữ pháp và phân tích, khả năng sử dụng ngôn ngữ có thể giảm theo thời gian giống như khi người ta già đi. Do đó, ngôn ngữ bản địa không nhất thiết là ngôn ngữ mà một người sử dụng thành thạo nhất. Có người có thể thành thạo ngôn ngữ thứ hai hơn do được học hành bài bản hơn, có nhiều cơ hội giao tiếp xã hội hơn và sử dụng thường xuyên hơn.
Những người sử dụng ngôn ngữ bản địa thường có sự nhạy cảm và hiểu biết sâu sắc về ngôn ngữ đó mà người khác không thể có được. Theo các chuyên gia ngôn ngữ, ngôn ngữ bản địa (tiếng mẹ đẻ) là thứ được thừa hưởng, trong khi ngôn ngữ thứ hai là thứ học hỏi để giao tiếp. Việc học ngôn ngữ thứ hai thường khó khăn hơn so với tiếng mẹ đẻ, và để duy trì sự thành thạo, việc sử dụng thường xuyên là cần thiết.
Sự song ngữ và đa ngôn ngữ là phổ biến trên toàn thế giới. Nhiều quốc gia có xu hướng thay thế các ngôn ngữ địa phương bằng một ngôn ngữ quốc gia duy nhất để tạo sự thống nhất và tiêu chuẩn hóa.
Trong ngôn ngữ thứ hai, khả năng hiểu biết thụ động thường tốt hơn so với khả năng sử dụng tích cực, tức là việc giao tiếp bằng ngôn ngữ đó. Ngay cả khi một người nói ngôn ngữ thứ hai một cách thành thạo, vẫn có thể nhận thấy sự khác biệt về giọng nói so với ngôn ngữ mẹ đẻ của họ.
Nghiên cứu về ngôn ngữ mẹ đẻ, đối lập với ngôn ngữ thứ hai, là trọng tâm của tâm lý học ngôn ngữ, như đã được Noam Chomsky phát triển. UNESCO đã chọn ngày 21 tháng 2 hàng năm là Ngày Quốc tế tiếng mẹ đẻ.
Quá trình học tiếng mẹ đẻ
- Nghe;
- Nói;
- Đọc;
- Viết.
Một trong những lý do khiến việc học ngôn ngữ thứ hai thường khó hơn tiếng mẹ đẻ là do trình tự học ngôn ngữ thứ hai khác biệt so với trình tự học tiếng mẹ đẻ.
Các liên kết bên ngoài
- (tiếng Hà Lan) Một bài viết về tiếng mẹ đẻ trên KennisLink.nl Lưu trữ 2011-01-18 tại Wayback Machine
