Người giải đáp ngắn gọn những câu hỏi lớn

Nhà Vật lý lý thuyết tài năng này đã ngồi xe lăn và “du hành qua vũ trụ bằng trí tưởng tượng và các định luật Vật lý”, rồi chia sẻ những hiểu biết mà mình khám phá được với mọi người qua nhiều ấn phẩm khoa học vũ trụ.

Người giải đáp ngắn gọn những câu hỏi lớn là cuốn sách mới và cuối cùng của Stephen Hawking, được lấy ra từ kho lưu trữ cá nhân của ông và hoàn thành sau khi ông qua đời. Sách do Nhà xuất bản Trẻ phát hành và đã được in lần thứ ba sau một năm có mặt tại Việt Nam.

Mối quan tâm tới 'những câu hỏi lớn'

Trong cuốn sách, Stephen Hawking đã tạo ra một kho tư liệu riêng với các câu trả lời của mình qua các bài viết và phỏng vấn, rồi lần lượt phân tích 'những câu hỏi lớn' như: Thượng đế có tồn tại không? Mọi thứ bắt đầu như thế nào? Chúng ta có thể dự đoán tương lai không? Bên trong lỗ đen có gì? Du hành thời gian có khả thi không? Trí tuệ nhân tạo có thông minh hơn chúng ta?...

Bằng những lập luận khoa học và qua quá trình nghiên cứu, khám phá, tác giả đã 'trả lời ngắn gọn' những câu hỏi ấy với lý lẽ sắc bén, sâu sắc nhưng cũng rất giản dị.

Trong lời giới thiệu sách, GS Kip S. Thorne (giải Nobel Vật lý 2017) viết: “Stephen luôn quan tâm đến những câu hỏi lớn, tự hỏi liệu chúng có gốc rễ sâu xa trong khoa học của ông hay không... Cuốn sách là một bộ sưu tập các câu trả lời của Stephen về những câu hỏi lớn, mà ông tiếp tục phát triển cho đến lúc rời xa chúng ta”.

Niềm đam mê với 'những câu hỏi lớn' của Stephen Hawking bắt nguồn từ việc ông đã thám hiểm những nơi xa nhất của thiên hà, nghiên cứu các lỗ đen và quay về nơi khởi đầu của thời gian. Theo ông, việc con người có thể hiểu được các quy luật điều khiển chính mình và cả vũ trụ là “niềm vui lớn”.

Niềm vui lớn này chính là chất xúc tác mạnh mẽ, tạo nên nguồn cảm hứng giúp ông luôn nhiệt huyết trong việc truy tìm gốc rễ của 'những câu hỏi lớn'. Cuốn sách như tấm bản đồ nhỏ vẽ lại hành trình tìm kiếm câu trả lời của tác giả.

Chia sẻ với Zing, ông Nguyễn Thành Nam - Phó giám đốc, Tổng biên tập Nhà xuất bản Trẻ - nói: “Không phải ai cũng có khả năng trả lời những câu hỏi lớn. Việc trả lời ngắn gọn những câu hỏi này lại càng hiếm. Với tri kiến khoa học và trải nghiệm cuộc sống, Stephen Hawking là một trong số ít người có thể làm được điều này”.

Đại diện đơn vị phát hành cuốn sách cho biết, các câu trả lời của “thiên tài duy biệt” Stephen Hawking tuy ngắn gọn nhưng uyên thâm và sâu sắc, có thể đáp ứng các câu hỏi lớn, từ những câu hỏi có gốc rễ sâu xa trong khoa học.

“Trả lời ngắn gọn” nhưng đầy giá trị

Stephen Hawking và các tác phẩm của ông (Lược sử thời gian; Vũ trụ trong vỏ hạt dẻ; Bản thiết kế vĩ đại - đồng tác giả với Leonard Mlodilow; Lược sử đời tôi; Lỗ đen: Các bài thuyết giảng trên đài) nằm trong Tủ sách Khoa học & Khám phá.

Khi thông tin cuốn sách Brief Answers to The Big Questions chuẩn bị ra mắt, Nhà xuất bản Trẻ đã nhanh chóng thương lượng để mua bản quyền, kịp thời chuyển ngữ và phát hành phiên bản tiếng Việt với tiêu đề Trả lời ngắn gọn những câu hỏi lớn.

Ông Nguyễn Thành Nam nhận định rằng cuốn sách không chỉ cung cấp kiến thức như các tác phẩm khác của Stephen Hawking, mà còn mang ý nghĩa tinh thần to lớn đối với độc giả toàn cầu, vì đây là ấn phẩm cuối cùng mà tác giả để lại trước khi qua đời.

Sức hấp dẫn của tác phẩm này có lẽ nằm ở việc tác giả đã biến những điều vĩ đại, khó hiểu thành những khối kiến thức tinh gọn với ngôn từ dễ hiểu, pha chút hài hước.

Ví dụ, trong câu hỏi số 4, Stephen Hawking tự vấn: “Các định luật điều hành vũ trụ có cho phép chúng ta dự đoán chính xác những gì sẽ xảy ra trong tương lai không?”. Câu trả lời của ông được viết một cách hài hước: “Câu trả lời ngắn gọn là không và có. Về nguyên tắc, các định luật cho phép chúng ta dự đoán tương lai. Nhưng trong thực tế, các tính toán thường quá phức tạp”.

GS.TSKH Nguyễn Văn Liễn - người dịch cuốn sách này - chia sẻ với Zing: “Tôi không gặp khó khăn gì liên quan đến Vật lý lý thuyết hay nội dung sách. Tuy nhiên, với tư cách là một dịch giả không chuyên, tôi phải nỗ lực chọn lựa và sắp xếp từ ngữ sao cho giữ được văn phong của tác giả mà vẫn tạo ra những câu tiếng Việt giản dị, dễ hiểu. Việc này đòi hỏi nhiều thời gian và sự kiên trì”.

Ông cũng cho biết, mục đích chính của tác giả không phải để trả lời mà là để đặt ra những câu hỏi lớn, thảo luận và phân tích chúng, xoay chiều chúng để tạo sự tò mò, kích thích, khiến độc giả cảm thấy hứng thú hơn với khoa học.

“Phạm vi các câu hỏi rất rộng, từ Big Bang đến trí tuệ nhân tạo, tất cả đều được thảo luận đủ sâu để tạo sự hấp dẫn mà không quá chi tiết khiến người đọc cảm thấy mệt mỏi. Ở bất kỳ đoạn nào có thể, tác giả đều cố gắng lan tỏa tình yêu và đam mê khoa học đến mọi người, đặc biệt là giới trẻ. Phần lớn cuộc đời gắn với chiếc xe lăn, nhưng Stephen luôn lo lắng cho thế hệ trẻ - tương lai của nhân loại”, GS.TSKH Nguyễn Văn Liễn bày tỏ.

'Ở bất kỳ đoạn nào có thể, tác giả đều cố gắng lan tỏa tình yêu và đam mê khoa học đến mọi người, đặc biệt là giới trẻ. GS.TSKH Nguyễn Văn Liễn'

Theo tác giả, chúng ta đều là những lữ khách của thời gian, cần chung tay hành động để tương lai trở thành nơi mà con người muốn đến.

Nếu trong Lược sử thời gian, Stephen Hawking chinh phục hàng triệu độc giả toàn cầu bằng kiến thức khoa học vũ trụ hấp dẫn; Lược sử đời tôi tập trung vào cuộc sống cá nhân và các chặng đường phấn đấu trong sự nghiệp nghiên cứu; thì Trả lời ngắn gọn những câu hỏi lớn là thành quả sau nhiều năm cống hiến của ông cho lĩnh vực này.

“Tôi hy vọng một ngày nào đó, chúng ta sẽ biết được đáp án cho tất cả những câu hỏi ấy. Tuy nhiên, vẫn còn những thách thức khác, những câu hỏi lớn khác về hành tinh cần được giải đáp, và để làm được điều này cần có một thế hệ mới, những người quan tâm, cam kết và có hiểu biết khoa học”, tác giả viết.