Người làm video trên YouTube

Một người làm video trên YouTube là một cá nhân hoặc nhóm có ảnh hưởng (influencer) tạo ra video cho nền tảng chia sẻ video YouTube, thường đăng tải trên kênh YouTube cá nhân của mình. Thuật ngữ này lần đầu tiên xuất hiện trong tiếng Anh vào năm 2006.

Ảnh hưởng

Các người làm video trên YouTube thường được xem là những người nổi tiếng vi mô (microcelebrity). Bởi vì YouTube được xem như một nền tảng truyền thông xã hội theo cách từ dưới lên (bottom-up), nên các người nổi tiếng vi mô dường như không bị ảnh hưởng bởi hệ thống văn hóa thương mại truyền thống của người nổi tiếng, mà thường có vẻ tự quản lý và độc lập. Điều này dẫn đến việc các người làm video trên YouTube được coi là đáng tin cậy và chân thật hơn, nhờ vào sự kết nối trực tiếp giữa người tạo video và khán giả qua nền tảng YouTube.

Vào năm 2014, Đại học Nam California đã thực hiện một khảo sát với nhóm tuổi từ 13 đến 18 ở Hoa Kỳ để so sánh ảnh hưởng giữa 10 người nổi tiếng trên YouTube và 10 người nổi tiếng truyền thống. Kết quả cho thấy những người nổi tiếng trên YouTube chiếm năm vị trí hàng đầu trong bảng xếp hạng, với hai nhân vật đứng sau kênh Smosh được đánh giá là có ảnh hưởng nhất. Khảo sát tương tự được lặp lại vào năm 2015, khi đó sáu YouTuber đứng đầu danh sách, và KSI được công nhận là người có ảnh hưởng nhất. Một số YouTuber nổi tiếng, như Zoella và PewDiePie, đã trở thành đối tượng nghiên cứu trong các nghiên cứu khoa học. Vào cuối những năm 2010, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng nghề YouTuber là một trong những nghề nghiệp được trẻ em ưa chuộng nhất.

Ảnh hưởng của các YouTuber đã lan rộng ra ngoài nền tảng YouTube. Một số YouTuber đã thử sức với các phương tiện truyền thông chính thống, như Liza Koshy, người dẫn chương trình Nickelodeon Double Dare sau khi được sản xuất lại và đóng vai chính trong bộ phim hài–khiêu vũ Work It của Netflix. Vào năm 2019, Ryan's Mystery Play-date, một chương trình với sự tham gia của Ryan Kaji, lúc đó mới bảy tuổi và là người đứng sau kênh vlog và đánh giá đồ chơi Ryan's World, đã bắt đầu phát sóng trên Nick Jr.; vào cuối năm đó, NBC ra mắt A Little Late with Lilly Singh vào lúc 1:35 sáng ET. Sự nổi tiếng trực tuyến của Singh được cho là lý do khiến George Cheeks, đồng chủ tịch NBC Entertainment, chọn cô làm người dẫn chương trình. Ngoài việc mở rộng sang các phương tiện truyền thông khác, một số YouTuber đã sử dụng ảnh hưởng của mình để gây quỹ từ thiện hoặc lên tiếng về các vấn đề xã hội. Ví dụ nổi bật bao gồm MrBeast và Mark Rober, những người đã quyên góp được hơn 20 triệu đô la cho chiến dịch Team Trees, và Felipe Neto, người đã chỉ trích tổng thống Brazil Jair Bolsonaro về phản ứng của ông đối với đại dịch COVID-19. Vào năm 2020, Time đã đưa Neto và JoJo Siwa vào danh sách 100 người có ảnh hưởng nhất thế giới hàng năm.

Vì tầm ảnh hưởng này, Robert Hovden đã đề xuất việc xây dựng một chỉ số mới, tương tự như chỉ số g và chỉ số h, để đánh giá hiệu quả và tác động của cá nhân trên YouTube.

Kiếm tiền

Các YouTuber có thể tạo thu nhập thông qua Google AdSense. Họ còn có thể tăng thêm thu nhập bằng cách tiếp thị liên kết, bán sản phẩm merch, và tham gia các ứng dụng bên ngoài như Patreon. Những kênh nổi tiếng đã thu hút được sự quan tâm của nhiều công ty tài trợ; các công ty này trả tiền để quảng bá sản phẩm hoặc dịch vụ của họ trong video. Vào năm 2018, Walmart, Nordstrom và các thương hiệu khác đã tìm đến các ngôi sao YouTube như những người có ảnh hưởng (influencer) để tiếp thị sản phẩm đến khách hàng.

Trong thời kỳ đầu của YouTube, việc kiếm tiền từ video trên nền tảng này chưa có phương thức rõ ràng. Phần lớn nội dung lúc bấy giờ được tạo ra bởi những người đam mê mà không có ý định kiếm tiền. Quảng cáo đầu tiên trên YouTube xuất hiện dưới dạng quảng cáo video có sự tham gia (participatory video ad), cho phép người dùng xem nội dung độc quyền bằng cách nhấp vào quảng cáo. Quảng cáo đầu tiên như vậy là cho chương trình Vượt ngục của Fox và chỉ xuất hiện trên các video của kênh Paris Hilton. Kênh này, lúc đó do Warner Bros. Records điều hành, được coi là kênh thương hiệu đầu tiên trên nền tảng. Quảng cáo video có sự tham gia được thiết kế để quảng bá các chương trình cụ thể và liên kết chúng đến các kênh riêng lẻ thay vì quảng cáo toàn bộ nền tảng. Khi quảng cáo được giới thiệu vào tháng 8 năm 2006, Giám đốc điều hành YouTube Chad Hurley đã phản đối việc mở rộng sang các hình thức quảng cáo ít thân thiện hơn, cho rằng: 'chúng tôi nghĩ rằng có nhiều cách tốt hơn để mọi người tương tác với thương hiệu hơn là buộc họ phải xem quảng cáo trước khi xem nội dung. Bạn có thể hỏi bất kỳ ai trên mạng, họ sẽ nói không.' Tuy nhiên, YouTube đã bắt đầu chạy quảng cáo trong video từ tháng 8 năm 2007, với quảng cáo trước video (quảng cáo xuất hiện trước khi video có thể xem) được giới thiệu vào năm 2008. Tháng 12 năm 2007, YouTube đã ra mắt Chương trình Đối tác (Partner Program), cho phép các kênh đạt tiêu chuẩn nhất định (hiện là 1000 người đăng ký và 4000 giờ xem công khai trong năm qua) có thể chạy quảng cáo trên video của họ và kiếm tiền từ đó. Chương trình Đối tác lần đầu tiên cho phép các nhà sáng tạo trên YouTube kiếm tiền từ nền tảng này.

Trong thập niên 2010, khả năng các YouTuber trở nên giàu có và nổi tiếng nhờ thành công trên nền tảng đã gia tăng đáng kể. Vào tháng 12 năm 2010, Business Insider ước tính người có thu nhập cao nhất trên YouTube trong năm trước là Dane Boedigheimer, tác giả của sê-ri web Annoying Orange, với thu nhập khoảng 257.000 đô la. Năm năm sau, Forbes công bố danh sách đầu tiên về những người có thu nhập cao nhất trên YouTube, ước tính thu nhập của người đứng đầu là PewDiePie trong năm tài chính trước đó đạt 12 triệu đô la Mỹ, nhiều hơn so với một số diễn viên nổi tiếng như Cameron Diaz hoặc Gwyneth Paltrow. Forbes ước tính người có thu nhập cao thứ mười trong năm đó là Rosanna Pansino với 2,5 triệu đô la Mỹ. Năm đó, NME tuyên bố rằng 'vlogging đã trở thành ngành công nghiệp lớn.' Sự thành công nhanh chóng của các YouTuber đã dẫn đến chỉ trích về việc họ chú trọng vào thu nhập hơn là sự sáng tạo và kết nối với người hâm mộ—điều mà trước đây được coi là trọng tâm của nền tảng trước khi mở rộng kiếm tiền. Vào tháng 8 năm 2021, có thông tin rằng Kevin Paffrath đã kiếm được 5 triệu đô la chỉ trong ba tháng đầu năm 2021 và số liệu phân tích cho thấy anh đã thu về 'vài triệu' từ doanh thu quảng cáo trong 12 tháng trước đó. Đến năm 2021, thu nhập của các YouTuber đã tăng vọt, với Forbes ước tính người có thu nhập cao nhất trong năm đó là MrBeast với 51 triệu đô la.

Chú thích

Liên kết ngoài

• Burgess, Jean (28 tháng 10 năm 2011). “YouTube”. Oxford Bibliographies Online (tiếng Anh). doi:10.1093/OBO/9780199791286-0066.